Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Εγκεφαλικό επεισόδιο

Το εγκεφαλικό δεν «χτυπά» μόνον τους ηλικιωμένους. Το 1/3 των περιπτώσεων αφορά σε άτομα κάτω των 60 χρόνων. Μάθετε πώς μπορείτε να το προλάβετε αλλά και 4 ακόμη, μη αναστρέψιμους λόγους που μπορεί να το προκαλέσουν.

Τι είναι
Πρόκειται για μια αιφνίδια διαταραχή της λειτουργίας του εγκεφάλου, πολυπαραγοντικής αιτιολογίας. Το Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (Α.Ε.Ε.) οφείλεται σε βλάβη ενός η περισσότερων αγγείων του, εξαιτίας μεταβολής (μείωσης) ή παύσης της παροχής αίματος. Ως αποτέλεσμα, το τμήμα του εγκέφαλου που τροφοδοτείται από αυτό το αγγείο νεκρώνεται μέσα σε λίγα λεπτά, λόγω έλλειψης οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών. Αυτή η βλάβη μπορεί να προκαλέσει μεγάλα προβλήματα, όπως απώλεια της ομιλίας και της όρασης, παράλυση, αστάθεια ή απώλεια συνείδησης.

Πώς εκδηλώνεται
Τα συνηθέστερα συμπτώματα ενός εγκεφαλικού επεισοδίου είναι:
* πονοκέφαλος
* αιφνίδια έναρξη αδυναμίας ή μούδιασμα του προσώπου, του χεριού ή του ποδιού, ειδικά από τη μία πλευρά του σώματος
* δυσκολία στην όραση, που περιορίζεται στο ένα ή επεκτείνεται και τα δύο μάτια
* δυσκολία στην ομιλία ή την κατανόηση
* ζάλη, που ενδέχεται να συνοδεύεται από απώλεια ισορροπίας ή συντονισμού κινήσεων
* δυσχέρεια στο περπάτημα.

Οι τύποι του
Τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια διακρίνονται σε:

α) Ισχαιμικά έμφρακτα
Πού οφείλονται Όπως εξηγεί ο Σπύρος Λάλος, καρδιολόγος, αναπληρωτής Διευθυντής Ε.Σ.Υ. στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, συνήθως οφείλονται σε τρεις παράγοντες.
1) Σε θρόμβωση (30% των περιπτώσεων), δηλαδή σε απόφραξη μιας μεγάλης αρτηρίας του εγκεφάλου από θρόμβο ( πήγμα αίματος), που συνήθως οφείλεται σε αρτηριοσκλήρυνση.
2) Σε εμβολή (45% των περιπτώσεων), δηλαδή όταν ένας θρόμβος (έμβολο) που δημιουργείται κάπου στο σώμα, π.χ. στην καρδιά ή άλλη αρτηρία, μεταφέρεται μέσω της κυκλοφορίας του αίματος και «σφηνώνει» σε ένα εγκεφαλικό αγγείο.
3) Σε μείωση της ροής του αίματος στα εγκεφαλικά αγγεία.

Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους «Τα ισχαιμικά συχνά προκαλούν το αποκαλούμενο Παροδικό Ισχαιμικό Επεισόδιο (ή μικρό εγκεφαλικό), που εκδηλώνεται με πονοκέφαλο και, σπανιότερα, διαταραχές συνείδησης. Επιπλέον, σε αυτή την περίπτωση, συχνά πάσχει μια αρτηρία και συνήθως προσβάλλεται μικρότερη περιοχή του εγκεφάλου. Εντούτοις, αν και τα συμπτώματα είναι μερικές φορές ήπια ή διαρκούν μόλις λίγα λεπτά, ο ασθενής θα πρέπει να ζητά αμέσως ιατρική βοήθεια. Κι αυτό γιατί, όπως έχει διαπιστωθεί, ενδέχεται σε σύντομο χρονικό διάστημα να υποστεί και δεύτερο σοβαρό εγκεφαλικό (25-40% των περιστατικών)».

Ποια είναι η συχνότητά τους Αποτελούν το 80% των περιστατικών.

β) Αιμορραγικά
Πού οφείλονται Συνήθεις αιτίες των αιμορραγικών είναι η υπέρταση, ο τραυματισμός, η ρήξη ανευρύσματος, η δυσπλασία των αγγείων και η αιμορραγική διάθεση (νοσήματα μηχανισμών πήξης). Σε αυτή την περίπτωση, τα αγγεία σπάνε και «χύνεται» αίμα μέσα στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα συχνά να προκαλείται βλάβη του. Τα εγκεφαλικά σε νεαρά άτομα είναι συνήθως αιμορραγικά.

Ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους Τα αιμορραγικά εμφανίζονται συχνά με έντονη κεφαλαλγία και εμετούς. Επιπλέον, είναι συχνότερες οι διαταραχές του επιπέδου συνείδησης, ενώ πάσχουν μεγαλύτερες περιοχές του εγκεφάλου.

Ποια είναι η συχνότητά τους Αποτελούν το 20% των περιστατικών.

Η σημασία των τριών πρώτων ωρών
Οι τρεις πρώτες ώρες μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων είναι εξαιρετικά κρίσιμες. Ωστόσο, σύμφωνα με τα όσα ανακοίνωσε στο πλαίσιο του 26ου Πανελλήνιου Ιατρικού Συνεδρίου ο Στέργιος Γκατζώνης, νευρολόγος Πανεπιστημιακής Νευρολογικής Κλινικής, Αιγινήτειο Νοσοκομείο, «λιγότεροι από το 25% των ασθενών που μεταφέρονται στα εξωτερικά ιατρεία υποψιάζονται ότι τα συμπτώματα που εμφανίζουν οφείλονται σε εγκεφαλικό, ενώ το 40% δεν γνωρίζουν τα βασικά συμπτώματα ενός Α.Ε.Ε.». Υπογραμμίζει ότι «είναι απαραίτητη η εκπαίδευση του κοινού, ή έστω των ασθενών υψηλού κινδύνου, ώστε να αναγνωρίζουν τα πρώτα προειδοποιητικά συμπτώματα ενός εγκεφαλικού».

Πώς αντιμετωπίζεται
Όπως αναφέρει ο Κων/νος Βέμμος, παθολόγος, αν. Διευθυντής Ε.Σ.Υ., υπεύθυνος Μονάδας Οξέων Αγγειακών Εγκεφαλικών Επεισοδίων, Θεραπευτική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», «το εγκεφαλικό είναι ένα επείγον ιατρικό περιστατικό. Γιύ αυτό και δεν πρέπει να περιμένετε τα συμπτώματα να υποχωρήσουν από μόνα τους. Η άμεση μεταφορά και η υπεύθυνη αντιμετώπιση του ασθενούς στο νοσοκομείο κυριολεκτικά σώζουν ζωές». Διαβάστε λοιπόν παρακάτω τι μπορείτε να κάνετε περιμένοντας το ασθενοφόρο του 166.

α) Αν είστε στο σπίτι
Μέχρι να έρθει το ασθενοφόρο, μη δώσετε στον ασθενή να φάει ή να πιεί οτιδήποτε. Αν κάνει εμετό, προσπαθήστε να γυρίσετε το κεφάλι του στο πλάι για να μην πνιγεί. Αν σταματήσει νύ αναπνέει, κάντε του, αν ξέρετε, τεχνητή αναπνοή.

β) Όταν φθάσετε στο νοσοκομείο
Ο ασθενής παραμένει εκεί όσο είναι απαραίτητο στο νοσοκομείο για θεραπεία, παρακολούθηση, εξετάσεις και εφαρμογή των μέτρων πρόληψης νέων εγκεφαλικών. Επιπλέον, πολλοί ασθενείς θα χρειαστεί να ξεκινήσουν τη διαδικασία αποκατάστασης, η οποία συνεχίζεται και στο σπίτι (περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή κ.τ.λ.).

10 τρόποι να το προλάβετε...
Κι όμως! Οι ειδικοι υποστηρίζουν πως τα εγκεφαλικά επεισόδια στις περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να προληφθούν, αρκεί να κάνετε κάποιες μικρές αλλαγές στην καθημερινή σας ζωή. Ποιές είναι αυτές;

1. Ελέγχετε την πίεσή σας Ο σπουδαιότερος παράγοντας στην πρόληψη των εγκεφαλικών είναι η κατάλληλη θεραπεία της υψηλής αρτηριακής πίεσης (να θυμάστε πως για να είναι στα φυσιολογικά όρια δεν θα πρέπει να ξεπερνάει το 12 η μεγάλη και το 9 η μικρή). Όπως αναφέρει ο Κ. Βέμμος, «ένα άτομο 50 ετών με υπέρταση κινδυνεύει τέσσερις φορές περισσότερο να υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο τα επόμενα χρόνια της ζωής του. Μάλιστα, έχει αποδειχθεί ότι η αντιμετώπιση της υπέρτασης μειώνει τα εγκεφαλικά τουλάχιστον κατά 38%». 

2. Προστατεύστε την καρδιά σας Αν έχετε ιστορικό καρδιακής νόσου, πρέπει να παρακολουθείστε στενότερα από το γιατρό σας. Η συχνότερη καρδιακή πάθηση στην οποία μπορεί να οφείλεται ένα ισχαιμικό επεισόδιο είναι η κολπική μαρμαρυγή. Στη συγκεκριμένη αρρυθμία οφείλονται τα μισά θρομβοεμβολικά εγκεφαλικά. Όπως προσθέτει ο Κ. Βέμμος, «η προληπτική χρήση αντιπηκτικών φαρμάκων μειώνει τα εγκεφαλικά κατά 68%, ενώ, εναλλακτικά, η χρήση της ασπιρίνης σε μερικούς ασθενείς επιτυγχάνει μείωση μόνο κατά 20%. 'λλες παθήσεις, όπως αυτές των βαλβίδων, η ασυμπτωματική στένωση της καρωτίδας, το έμφραγμα, η διατατική μυοκαρδιοπάθεια κ.λπ., επίσης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου. Επιπλέον, πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί αν έχετε ιστορικό καρδιακής προσβολής».

3. Ρίξτε τη χοληστερόλη «Αν και τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα», λέει ο Κ. Βέμμος, «δείχνουν ότι η υπερχοληστεριναιμία δεν αποτελεί παράγοντα κινδύνου για εκδήλωση εγκεφαλικής αιμορραγίας, η αύξηση των τιμών της χοληστερόλης -ιδίως πάνω από 240 mg την ημέρα- σχετίζεται με θανάτους που οφείλονται σε ισχαιμικά εγκεφαλικά. Σε ασθενείς με ισχαιμική καρδιοπάθεια και υψηλή χοληστερόλη η χορήγηση αντιχοληστερινικών φαρμάκων (στατινών) μπορεί να μειώσει την εμφάνιση εγκεφαλικών επεισοδίων περίπου κατά 23%.

4. Ελέγξτε τα επίπεδα του σακχάρου Η ρύθμισή του διαβήτη είναι απαραίτητη, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης ισχαιμικού εγκεφαλικού κατά περίπου 2 με 6 φορές. Ο κίνδυνος αυτός είναι ακόμη μεγαλύτερος όταν συνυπάρχει με υπέρταση.

5. Περιορίστε το κάπνισμα Διπλασιάζει τον κίνδυνο πρόκλησης εγκεφαλικού. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι το 18% των εγκεφαλικών αποδίδεται στο ενεργό κάπνισμα, ενώ το 12% περίπου στο παθητικό. Σύμφωνα με πολυάριθμες επιστημονικές μελέτες, η διακοπή του καπνίσματος μπορεί να μειώσει μέχρι και κατά 50% τα εγκεφαλικά, από τον πρώτο κιόλας χρόνο.

6. Χάστε τα επιπλέον κιλά Η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο, λόγω της συσχέτισής της με το διαβήτη, την υπέρταση και την υπερχοληστεριναιμία. Γιύ αυτό, είναι σημαντικό να διατηρείτε το φυσιολογικό βάρος για το σωματότυπό σας. Επιπλέον, ελέγχετε τακτικά το Δείκτη Μάζας Σώματος καθώς και την περίμετρο της μέσης σας.

7. Βάλτε τα αθλητικά σας παπούτσια Με άλλα λόγια, ασκηθείτε. Η καθημερινή μέτρια σωματική άσκηση μισή ώρα την ημέρα, 5 φορές την εβδομάδα, συμβάλλει στη μείωση των παραγόντων κινδύνου. Αν δεν είστε λάτρεις των γυμναστηρίων, μην απογοητεύεστε. Το περπάτημα, το τρέξιμο, ακόμα και οι κηπουρικές εργασίες μειώνουν τον κίνδυνο.

8. Τρώτε σωστά Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης εγκεφαλικού. Όπως μας εξηγεί η Δήμητρα Ρούσση-Παινέση, κλινική διαιτολόγος, προϊσταμένη Τμήματος Διατροφής στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών, «η ιδανική καθημερινή διατροφή θα πρέπει να είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε νάτριο και κορεσμένα λιπαρά και πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, μαύρο ψωμί, δημητριακά ολικής άλεσης και όσπρια». Κι αυτό γιατί, όπως εξηγεί, «αυτές οι τροφές είναι πλούσιες σε προστατευτικούς παράγοντες, όπως φυτικές ίνες, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, και διάφορες αντιοξειδωτικές ουσίες, όπως είναι τα φλαβονοειδή. Απαραίτητη είναι, επίσης, η μειωμένη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και χοληστερόλης, τα οποία περιέχονται στα ζωικά λίπη, τα τυριά, το πλήρες γάλα ή γιαούρτι, τα αβγά και σε διάφορα σπορέλαια. Επιπλέον, συμπεριλάβετε στο διαιτολόγιό σας λιπαρά ψάρια, γιατί είναι πλούσια σε Ω-3 λιπαρά οξέα, τα οποία δρουν κατά της αθηρωμάτωσης των αγγείων. Τέλος, απαραίτητη είναι η κατανάλωση ελαιόλαδου (αντί άλλων λιπαρών ουσιών), που είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά και προστατεύει τα αγγεία».

Προσοχή: Τα παχύσαρκα ή υπέρβαρα άτομα δεν θα πρέπει να καταναλώνουν υπερβολικές ποσότητες ελαιόλαδου. Κι αυτό γιατί, όπως όλα τα λιπαρά, δίνει πολλές θερμίδες (9 ανά γρ.).  

9. Περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι η κατανάλωση μέχρι και 50 γρ. αλκοόλ (δηλαδή 2 ποτήρια κρασί, 2 κουτάκια μπίρας, 2 σφηνάκια ουίσκι ή ούζου) την ημέρα μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού. Προσοχή όμως! Η κατάχρηση έχει ακριβώς τα αντίθετα αποτελέσματα, αυξάνοντας  σημαντικά κυρίως τον κίνδυνο εγκεφαλικών αιμορραγιών.

10. Ελέγξτε την ομοκυστεΐνη Σε πρόσφατες επιστημονικές μελέτες βρέθηκε ότι τα αυξημένα επίπεδα της ουσίας αυτής στο αίμα αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού. Οι φυσιολογικές τιμές του συγκεκριμένου αμινοξέως κυμαίνονται μεταξύ 5 και 15 μmol/L. Στα άτομα με αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης είναι σκόπιμο να χορηγούνται βιταμίνες του συμπλέγματος Β και φυλλικό οξύ.

... και 4 λόγοι χωρίς συμπτώματα
Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι υπάρχουν 4 μη αναστρέψιμοι παράγοντες:
1) Το οικογενειακό ιστορικό. 'τομα με συγγενείς που έχουν υποστεί εγκεφαλικό αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο.
2) Το φύλο. Στην Ελλάδα οι άνδρες διατρέχουν ελαφρά υψηλότερο κίνδυνο από τις γυναίκες.
3) Η ηλικία. Τα 2/3 των εγκεφαλικών συμβαίνουν σε άτομα άνω των 65 ετών, ενώ ο κίνδυνος αυξάνεται με την πάροδο κάθε δεκαετίας μετά τα 55.
4) Η φυλή. Οι Αφροαμερικανοί κινδυνεύουν περισσότερο από τις άλλες ομάδες.

¶ννυ Χέρρα

Αρχείο Αναρτήσεων