Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων

H πρόληψη είναι καλύτερη από τη θεραπεία» λέμε όλοι αλλά η παραπάνω φράση έχει γίνει κλισέ χωρίς από ό,τι φαίνεται να μας έχει γίνει συνείδηση. Στο εφετινό συνέδριο δόθηκαν στη δημοσιότητα οι τελευταίες οδηγίες για την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων. Σε ό,τι αφορά εμάς τους κοινούς θνητούς (γιατί μεγάλο μέρος των οδηγιών αφορά τους γιατρούς), οι οδηγίες μπορούν να συνοψιστούν στα παρακάτω: αποχή από το κάπνισμα, υγιεινή διατροφή και άσκηση. Σε όσους βιαστούν να σημειώσουν ότι οι πρόσφατες οδηγίες δεν έρχονται να προσθέσουν τίποτε νέο η απάντηση είναι: Πράγματι! Τίποτε νέο ως προς αυτό από την εποχή του Ιπποκράτη. Και όμως ο αριθμός των καρδιοπαθειών αυξάνει και οι καρδιοπάθειες αποτελούν από τις πρώτες αιτίες θανάτου στον δυτικό κόσμο...

Είναι γεγονός ότι η αποτελεσματικότητα της πρόληψης δεν είναι εύκολο να μετρηθεί και ότι ακόμη πιο δύσκολα τη συνειδητοποιεί ο μέσος άνθρωπος. Σε αντίθεση με την ίαση, η οποία προκύπτει ως αποτέλεσμα μιας επιτυχούς θεραπευτικής αγωγής και είναι ορατό γεγονός, τα αποτελέσματα της πρόληψης είναι να παραμένουμε υγιείς, γεγονός που το θεωρούμε δεδομένο και δεν το αποδίδουμε πουθενά.

Μια μελέτη η οποία θα μπορούσε να πείσει για την αποτελεσματικότητα της πρόληψης ακόμη και τους πιο δύσπιστους παρουσίασαν Ολλανδοί ερευνητές του Εθνικού Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας. Σύμφωνα με αυτή ακόμη και άνθρωποι που η γενετική προδιάθεση τους καθιστά ευαίσθητους στην ανάπτυξη καρδιαγγειακών παθήσεων μπορούν να ευεργετηθούν από την υιοθέτηση καλών συνηθειών. Αντιθέτως, άνθρωποι με γονίδια που ασκούν προστατευτικό ρόλο στις καρδιαγγειακές παθήσεις έχαναν την προστατευτική αυτή ασπίδα με το κάπνισμα και την παχυσαρκία.

Στη μελέτη των Ολλανδών επιστημόνων έλαβαν μέρος 35.000 εθελοντές, άνδρες και γυναίκες, των οποίων προσδιορίστηκε το γενετικό υπόβαθρο ως προς γονίδια που ενισχύουν ή όχι την παρουσία καλής χοληστερίνης στο αίμα. Οι εθελοντές παρακολουθήθηκαν στη συνέχεια επί μία δεκαετία κατά τη διάρκεια της οποίας καταγράφονταν οι συνήθειές τους. Με έκπληξη οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το καλό γενετικό υπόβαθρο δεν ήταν αρκετό για να προστατέψει από τις καρδιοπάθειες τους εθελοντές που κάπνιζαν ή είχαν πάρει περισσότερο βάρος από το κανονικό. Όπως σημείωσαν οι Ολλανδοί επιστήμονες στην παρουσίαση της εργασίας τους: «Τη γενετική ταυτότητά μας δεν μπορούμε να την αλλάξουμε. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε την τύχη μας ως προς τις καρδιαγγειακές παθήσεις υιοθετώντας τις σωστές συνήθειες».

Τη δυσκολία που φαίνεται ότι έχουμε όλοι ως προς το να υιοθετήσουμε τις σωστές συνήθειες αποκαλύπτει μια εργασία Αμερικανών επιστημόνων του Πανεπιστημίου Case Western Reserve στο Κλίβελαντ. Σύμφωνα με αυτή σε 90 ασθενείς (58 άνδρες και 32 γυναίκες) που είχαν υποστεί έμφραγμα χορηγήθηκε μια συσκευή η οποία είχε μορφή ρολογιού και έπρεπε να φοριέται στον καρπό όπως τα ρολόγια. H συσκευή αυτή ήταν μετρητής των καρδιακών παλμών και οι ασθενείς έπρεπε να τη φορούν για έξι μήνες, κατά τη διάρκεια των οποίων τούς είχε ζητηθεί να ακολουθούν ένα καθημερινό ημίωρης διάρκειας πρόγραμμα γυμναστικής. (H σωματική άσκηση είναι απαραίτητη τόσο στην πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων όσο και στην αποκατάσταση της καρδιάς ύστερα από ένα επεισόδιο). Μέσω των μετρητών οι γιατροί ήταν σε θέση να γνωρίζουν τόσο τη συχνότητα με την οποία γυμναζόταν οι εθελοντές όσο και τη διάρκεια της άσκησης καθώς και την έντασή της.

Τα αποτελέσματα της μελέτης απογοήτευσαν τους Αμερικανούς γιατρούς: το 14% των ασθενών δεν μπήκε ποτέ στον κόπο να γυμναστεί ενώ με τη συμπλήρωση των έξι μηνών το ποσοστό όσων είχαν σταματήσει την άσκηση έφθανε το 26%. Αλλά και εκείνοι που γυμνάζονταν δεν το έκαναν παρά δύο - το πολύ - φορές την εβδομάδα και μάλιστα χωρίς ποτέ να φθάνουν την απαιτούμενη για το καλό της καρδιάς ένταση. Τέλος οι γυναίκες επέδειξαν τη μεγαλύτερη αδιαφορία για τη γυμναστική σε σχέση με τους άνδρες. Όπως σημειώνεται από τους Αμερικανούς επιστήμονες, τα παραπάνω απογοητευτικά αποτελέσματα παρατηρήθηκαν παρά το γεγονός ότι ήταν ξεκάθαρο στους ασθενείς πως η σωματική άσκηση θα παρέτεινε τη ζωή τους...

H πληγή της παχυσαρκίας

H παχυσαρκία έχει από χρόνια ενοχοποιηθεί για τη συμβολή της στην εμφάνιση των καρδιαγγειακών παθήσεων και τα νέα δεδομένα συνεχίζουν να την καταδικάζουν. Μελέτη Αμερικανών γιατρών της Κλινικής Mayo κατέδειξε ότι οι παχύσαρκοι ασθενείς είχαν διπλάσιες πιθανότητες να πάθουν δεύτερο έμφραγμα σε σχέση με εκείνους που είχαν κανονικό βάρος. Ειδικότερα οι Αμερικανοί γιατροί μελέτησαν την εξέλιξη 941 ασθενών οι ποιοι εισήχθησαν με έμφραγμα στην κλινική από τον Ιανουάριο του 1988 ως τον Δεκέμβριο του 2001. Διαπίστωσαν ότι οι παχύσαρκοι ασθενείς ήταν κατά μέσο όρο έξι χρόνια νεότεροι από τους υπολοίπους όταν έπαθαν το πρώτο έμφραγμα και ότι οι παχύσαρκοι είχαν περισσότερες πιθανότητες από τους ασθενείς κανονικού βάρους να πεθάνουν από καρδιακό πρόβλημα (61% για τους παχύσαρκους, 57% για τους υπέρβαρους και 30% για τους κανονικού βάρους ασθενείς).

Σύμφωνα με τους Αμερικανούς γιατρούς, το συγκριτικό πλεονέκτημα της νεότητας των παχύσαρκων ασθενών κατά τη στιγμή του πρώτου εμφράγματος εξουδετερώνεται από την παχυσαρκία τους και δεν τους βοηθάει στη συνέχεια.

Στρες και θυμός

Γνωρίζουμε ότι το χρόνιο στρες είναι σύμμαχος του εμφράγματος. Αλλά και οι εκρήξεις θυμού και στρες πυροδοτούν τα εμφράγματα. Μια μελέτη Ελβετών γιατρών του Πανεπιστημίου της Λωζάννης κατέδειξε αυτό που ο λαός φαίνεται να ξέρει εμπειρικά: «Μη θυμώνεις έτσι. Θα πάθεις έμφραγμα!». Οι Ελβετοί επιστήμονες ανέλυσαν τα στατιστικά δεδομένα της χώρας και παρατήρησαν αύξηση της τάξεως 60% των εμφραγμάτων κατά την περίοδο του Παγκοσμίου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου το 2002! Παρά ο γεγονός ότι δεν είναι δυνατόν να αποδειχθεί ποιοι από τους ασθενείς παρακολουθούσαν ποδόσφαιρο την ώρα που υπέστησαν το έμφραγμα, η αύξηση δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Εξάλλου ο μεγαλύτερος αριθμός των ασθενών που εισήχθησαν σε νοσοκομεία με έμφραγμα εκείνη την περίοδο ήταν άνδρες, οι οποίοι ως γνωστόν παρακολουθούν ποδόσφαιρο πολύ περισσότερο από τις γυναίκες.

Οι ελβετοί γιατροί αποδίδουν το γεγονός της αύξησης των εμφραγμάτων κατά τη διάρκεια του Μουντιάλ σε αύξηση του στρες, στις εκρήξεις θυμού αλλά και στη μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ και καπνού όσων παρακολουθούν τους αγώνες.

Παθητικό κάπνισμα

Είναι τόσο γνωστές οι συνέπειες του καπνίσματος στις καρδιοπάθειες αλλά και στην εμφάνιση του καρκίνου του πνεύμονα που θα ήταν περιττό να τις επαναλάβει κανείς. Αξίζει ωστόσο να αναφερθούμε στις συνέπειες του παθητικού καπνίσματος, ιδιαιτέρως τώρα που οι επιβολή της απαγόρευσης της βλαβερότατης αυτής συνήθειας σε δημοσίους χώρους πυροδοτεί ατελείωτες συζητήσεις. Πολύ συχνά οι δυσαρεστημένοι με τη λήψη μέτρων καπνιστές όχι μόνο αρνούνται να συμμορφωθούν αλλά προβάλλουν ως επιχείρημα ότι καταπατάται το δικαίωμά τους ως ελευθέρων πολιτών να καπνίζουν. H εργασία όμως των Ελλήνων επιστημόνων της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, που παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, καταδεικνύει ότι και οι καπνιστές καταπατούν άλλο ένα μεγαλύτερο δικαίωμα των μη καπνιστών: αυτό της ζωής και της καλής υγείας.

Σύμφωνα με την έρευνα του δόκτορος Δ. Παναγιωτάκου, της δόκτορος Χριστίνας Χρυσιχόου και του αναπληρωτή καθηγητή X. Πίτσαβου, ακόμη και μικρής διάρκειας έκθεση σε παθητικό κάπνισμα στον χώρο εργασίας ή στο σπίτι θέτει την καρδιά σε κίνδυνο. Ειδικότερα οι Έλληνες επιστήμονες εξέτασαν 847 ασθενείς με πρώτο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και 1.078 υγιείς εθελοντές αντίστοιχης ηλικίας. H έκθεση όλων σε παθητικό κάπνισμα υπολογίστηκε με βάση ερωτηματολόγια, τα οποία απάντησαν τόσο οι ίδιοι όσο και άνθρωποι του περιβάλλοντός τους προκειμένου να είναι όσο το δυνατόν αντικειμενικότερα.

H στατιστική ανάλυση των δεδομένων κατέδειξε ότι το 86% των ασθενών ήταν εκτεθειμένο σε παθητικό κάπνισμα για 30 λεπτά την ημέρα τουλάχιστον. Αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα ίδια δεδομένα, η έκθεση σε παθητικό κάπνισμα επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την κατάσταση των καπνιστών και αύξανε τις πιθανότητές τους για έμφραγμα. Συνολικά οι Έλληνες γιατροί υπολόγισαν ότι ακόμη και μικρής διάρκειας (μικρότερη από πέντε χρόνια) έκθεση σε παθητικό κάπνισμα αυξάνει κατά 15% την πιθανότητα των μη καπνιστών να πάθουν έμφραγμα ενώ έκθεση μεγαλύτερη από 30 χρόνια διπλασιάζει τις πιθανότητές τους.

Οι Έλληνες γιατροί συνιστούν επιβολή απαγόρευσης του καπνίσματος στους χώρους εργασίας προκειμένου να μειωθούν οι θάνατοι από παθητικό κάπνισμα. Σημειώνεται ότι στις ΗΠΑ ο αριθμός των θανάτων που αποδίδονται σε αυτό είναι 30.000-60.000 ετησίως ενώ ο αριθμός των μη θανατηφόρων καρδιακών επεισοδίων που του αναλογούν αγγίζει τις 180.000 περιπτώσεις.

Αρχείο Αναρτήσεων