Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Τι είναι η καρδιακή προσβολή και η στηθάγχη;

Είναι γεγονός ότι η κατανόηση από το πλατύ κοινό των μηχανισμών που προκαλούν στένωση των στεφανιαίων αρτηριών της καρδίας, οι οποίοι οδηγούν στη στηθάγχη και στο έμφραγμα, βοηθούν τόσο για την πρόληψη όσο και για την έγκαιρη διάγνωση, σώζοντας έτσι πολλές ζωές.

Αποτελεί λοιπόν επιτακτική ανάγκη να εξετάσουμε με λεπτομέρεια και προσοχή τη στεφανιαία νόσο της καρδίας, να δούμε πως προκαλείται, ποιες παθήσεις δημιουργεί, ποιοι οι κίνδυνοι και ποια η πρόληψη.

Η στεφανιαία νόσος της καρδίας είναι η πιο συχνή μορφή πάθησης της καρδίας. Στις περισσότερες χώρες του κόσμου, είναι η κυριότερη αιτία θανάτου σε άνδρες και γυναίκες.

Η στεφανιαία νόσος της καρδίας συμβαίνει όταν σκληραίνονται και στενεύουν, οι στεφανιαίες αρτηρίες οι οποίες τροφοδοτούν με αίμα το μυοκάρδιο (ο μυς της καρδίας). 

Η σκλήρυνση και στένωση των στεφανιαίων αρτηριών οφείλεται στο σχηματισμό και εναπόθεση στο εσωτερικό τους τοίχωμα, ενός υλικού που ονομάζεται πλάκα αθηρωμάτωσης. Όσο μεγαλώνει η πλάκα αθηρωμάτωσης, η αθηρωσκλήρυνση επιδεινώνεται και ο αυλός των στεφανιαίων αρτηριών που έχουν προσβληθεί, στενεύει περισσότερο.

Η στένωση μειώνει τη ροή του αίματος και την τροφοδοσία του μυοκαρδίου με ζωτικά στοιχεία όπως το οξυγόνο. Σταδιακά η μείωση φτάνει σε τέτοιο βαθμό που το μυοκάρδιο δεν λαμβάνει το οξυγόνο που χρειάζεται απαραίτητα για να λειτουργεί. Για το λόγο αυτό, η στεφανιαία νόσος της καρδίας, αποκαλείται επίσης ισχαιμική νόσος της καρδίας.

Η μείωση ή η διακοπή της παροχής του οξυγόνου στο μυοκάρδιο προκαλεί τις ακόλουθες καταστάσεις:

  1. Στηθάγχη: Η στηθάγχη είναι ο πόνος στο στήθος ή οι ενοχλήσεις που συμβαίνουν όταν ο καρδιακός μυς δεν λαμβάνει το οξυγόνο που χρειάζεται
     
  2. Καρδιακή προσβολή, έμφραγμα του μυοκαρδίου: Η καρδιακή προσβολή συμβαίνει όταν σχηματίζεται θρόμβος στην περιοχή της πλάκας αθηρωμάτωσης σε στεφανιαία αρτηρία που προκαλεί απόφραξη και ξαφνικά η περιοχή του μυοκαρδίου που εξαρτάται από την εν λόγω αρτηρία, στερείται σε μεγάλο βαθμό ή πλήρως το αίμα που χρειάζεται. Η στέρηση οξυγόνου είναι αιτία θανάτου των κυττάρων του μυοκαρδίου και δημιουργεί μόνιμη βλάβη στην καρδία

Η στεφανιαία νόσος της καρδίας, εξασθενεί το μυοκάρδιο και είναι αιτία για τις εξής παθήσεις:

  1. Καρδιακή ανεπάρκεια: Στην καρδιακή ανεπάρκεια, η καρδία δεν μπορεί να αποστέλλει αποτελεσματικά αίμα στο υπόλοιπο σώμα. Καρδιακή ανεπάρκεια δεν σημαίνει ότι η καρδία έχει σταματήσει ή πρόκειται να σταματήσει να λειτουργεί. Αυτό που σημαίνει είναι ότι η καρδία αδυνατεί να εκτελεί τη λειτουργία της στο βαθμό που θα έπρεπε
     
  2. Αρρυθμίες: Οι αρρυθμίες είναι ανωμαλίες του κανονικού ρυθμού της καρδίας και μερικές από αυτές μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαρές

Οι αιτίες πρόκλησης της στεφανιαίας νόσου είναι η αθηρωσκλήρυνση που όπως έχουμε αναφέρει, είναι η πάχυνση και σκλήρυνση του εσωτερικού τοιχώματος των αρτηριών. Πρέπει να αναφέρουμε ότι ένας βαθμός σκλήρυνσης, δημιουργείται φυσιολογικά στις αρτηρίες λόγω της αύξησης της ηλικίας.

Στην αθηρωσκλήρυνση, οι πλάκες αθηρωμάτωσης δημιουργούνται στις αρτηρίες. Οι πλάκες αυτές, σχηματίζονται από λίπος, χοληστερόλη, ασβέστιο και άλλες ουσίες από το αίμα. Η δημιουργία των πλακών αθηρωμάτωσης, συχνά αρχίζει από την παιδική ηλικία.

Σταδιακά και με το πέρασμα του χρόνου, η δημιουργία και ανάπτυξη των πλακών στις στεφανιαίες αρτηρίες, οδηγεί στις ακόλουθες καταστάσεις:

  1. Στένωση αρτηριών: Είναι αιτία μείωσης αίματος και οξυγόνου που φτάνει στο μυοκάρδιο
     
  2. Πλήρης απόφραξη των αρτηριών: Διακόπτεται πλήρως η ροή αίματος προς το μυοκάρδιο
     
  3. Σχηματισμός θρόμβων: Οι θρόμβοι που σχηματίζονται λόγω πλακών αθηρωμάτωσης μπορούν να διακόψουν πλήρως ή μερικώς τη ροή του αίματος προς το μυοκάρδιο

Οι αθηρωματικές πλάκες στις στεφανιαίες αρτηρίες μπορεί να είναι:

  1. Σκληρές και σταθερές: Οι σκληρές πλάκες κάνουν τις αρτηρίες πιο παχιές και σκληρές. Η κατάσταση αυτή σχετίζεται περισσότερο με στηθάγχη παρά με καρδιακή προσβολή. Ωστόσο, καρδιακές προσβολές συμβαίνουν συχνά και με σκληρές πλάκες
     
  2. Μαλακές και ασταθείς: Οι μαλακές πλάκες έχουν περισσότερες πιθανότητες να διασπώνται ή να απελευθερώνουν τεμάχια από τα τοιχώματα των αρτηριών προκαλώντας έτσι θρόμβους που είναι αιτία εμφράγματος μυοκαρδίου

Κάθε χρόνο, ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων πεθαίνουν λόγω στεφανιαίας νόσου της καρδίας που αποτελεί τη σημαντικότερη αιτία θανάτων σε άνδρες και γυναίκες. Το ερώτημα είναι, ποιοι άνθρωποι κινδυνεύουν περισσότερο από άλλους από την πάθηση;

Η αναγνώριση των παραγόντων που αυξάνουν τον κίνδυνο προσβολής από την πάθηση, είναι εξαιρετικά σημαντική για την πρόληψη. Υπάρχουν βέβαια παράγοντες που δεν μπορούν να τροποποιηθούν όπως η ηλικία. Υπάρχουν όμως άλλοι που εάν τροποποιηθούν, μειώνουν τον κίνδυνο.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο προσβολής από τη στεφανιαία νόσο της καρδίας που δεν μπορούν να τροποποιηθούν είναι:

  1. Η ηλικία:
     
    -  Στους άνδρες ο κίνδυνος αυξάνεται μετά την ηλικία των 45 ετών

    -  Στις γυναίκες ο κίνδυνος αυξάνεται μετά την ηλικία των 55 ετών
     
  2. Οικογενειακό ιστορικό καρδιακών παθήσεων σε νεαρές ηλικίες:

    -  Καρδιοπάθεια που διαγνώστηκε πριν από τη ηλικία των 55 ετών στον πατέρα ή αδελφό

    -  Καρδιοπάθεια που διαγνώστηκε πριν από την ηλικία των 65 ετών στη μητέρα ή αδελφή

Παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν:

  • Ψηλή χοληστερόλη αίματος
     
  • Ψηλή αρτηριακή πίεση
     
  • Κάπνισμα
     
  • Διαβήτης
     
  • Υπερβολικό βάρος σώματος ή παχυσαρκία
     
  • Απουσία σωματικής άσκησης

¶λλοι δυνητικοί παράγοντες κινδύνου για στεφανιαία νόσο της καρδίας που βρίσκονται υπό διερεύνηση

Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που δυνητικά μπορούν να αυξάνουν τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο της καρδίας. Οι επιστήμονες διερευνούν το ρόλο της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) στην πάθηση και κατά πόσο η αύξηση της αυξάνει ταυτόχρονα και τον κίνδυνο για καρδιακή προσβολή.

Η CRP είναι πρωτεΐνη του αίματος που συντίθεται από το συκώτι και είναι δείκτης φλεγμονής. Η φλεγμονή είναι αντίδραση του οργανισμού σε μολύνσεις ή άλλες βλάβες. Όταν υπάρχει φλεγμονή, η CRP στο αίμα αυξάνεται. Φαίνεται ότι η φλεγμονή συμβάλλει στην ανάπτυξη της αθηρωματικής πλάκας στις αρτηρίες.

Διενεργούνται επι του παρόντος, έρευνες που εξετάζουν κατά πόσο η μείωση της φλεγμονής και των επιπέδων της CRP στο αίμα, είναι επίσης σε θέση να μειώνουν τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο της καρδίας και καρδιακή προσβολή.

Τα σημεία και συμπτώματα της στεφανιαίας νόσου της καρδίας

Τα συχνότερα συμπτώματα της νόσου είναι:

  • Πόνος και ενοχλήσεις στο στήθος (στηθάγχη) ή πόνος στον ένα ή και στους δύο βραχίονες ή στον αριστερό ώμο, στο λαιμό, στη σιαγόνα ή στην πλάτη
     
  • Βραχύπνοια (βραχεία επιπόλαια αναπνοή)

Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων παρουσιάζει μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ των ασθενών. Τα συμπτώματα μπορεί να γίνονται σοβαρότερα με την επιδείνωση της στένωσης των αρτηριών λόγω αύξησης του σχηματισμού της αθηρωματικής πλάκας.

Σε μερικούς ανθρώπους το πρώτο σημείο της στεφανιαίας νόσου είναι η καρδιακή προσβολή. Το έμφραγμα μυοκαρδίου συμβαίνει όταν μια πλάκα αθηρωμάτωσης διασπάται προκαλώντας τη δημιουργία θρόμβου που αποφράσσει την αρτηρία.

Συμπτώματα, σημεία και έγκαιρη διάγνωση εμφράγματος μυοκαρδίου

Το έμφραγμα του μυοκαρδίου προκαλεί φόβο, απειλεί τη ζωή και πολλές φορές δεν θέλουμε να σκεφτόμαστε ή να μιλούμε γι' αυτό. Όμως εάν γνωρίζουμε τα σημεία και συμπτώματα, μπορούμε να δράσουμε έγκαιρα σε περίπτωση που κάτι τέτοιο συμβεί είτε σε μας είτε σε κάποιο άτομο του περιβάλλοντος μας.

Η γρήγορη διάγνωση και έγκαιρη αντιμετώπιση του εμφράγματος είναι πρωταρχικής σημασίας για να σωθεί η ζωή του ασθενούς.

Τα θρομβολυτικά φάρμακα  διαλύουν το θρόμβο αίματος ο οποίος μπορεί να κλείσει μια στεφανιαία αρτηρία και να προκαλέσει το έμφραγμα. Τα φάρμακα αυτά είναι περισσότερο αποτελεσματικά εάν χορηγηθούν κατά την πρώτη ώρα μετά την εκδήλωση του εμφράγματος.

Πολλοί πιστεύουν ότι το έμφραγμα μυοκαρδίου που είναι η βασική νόσος που προκαλεί αυτό που κοινά αποκαλούμε καρδιακή προσβολή, εκδηλώνεται ξαφνικά και με έντονο τρόπο. Στην πραγματικότητα όμως σε πολλές περιπτώσεις, η καρδιακή προσβολή αρχίζει σαν ένας ήπιος πόνος ή μια ενόχληση. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται, να φεύγουν και μετά να επανέρχονται.

Ακόμη και ασθενείς που έχουν ήδη υποστεί ένα πρώτο έμφραγμα μπορεί να μην αναγνωρίσουν ένα δεύτερο επεισόδιο διότι αυτό μπορεί να έχει διαφορετικά συμπτώματα.

Είναι σημαντικό όλοι να γνωρίζουν τα προειδοποιητικά σημεία μιας καρδιακής προσβολής:

  • Ενοχλήσεις στο στήθος: Οι περισσότερες καρδιακές προσβολές προκαλούν ενοχλήσεις στο κέντρο του στήθους που μπορούν να διαρκέσουν περισσότερο από μερικά λεπτά, μπορούν να υποχωρήσουν και να επανέλθουν. Οι ενοχλήσεις μπορεί να είναι ένα αίσθημα δυσάρεστης ή έντονης πίεσης στο στήθος, ένα σφίξιμο ή ένας πόνος.

    Ο πόνος στην προκάρδια περιοχή, στο κεντρικό μέρος του στήθους, είναι ιδιαίτερα έντονος. Διαρκεί περίπου 30 λεπτά και δεν μειώνεται από την ξεκούραση. Εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια σωματικής προσπάθειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια του ύπνου και να ξυπνήσει τον άρρωστο. Ο ασθενής βιώνει τον πόνο σαν ένα έντονο βάρος ή ένα σφίξιμο ή ακόμη σαν δυνατό κάψιμο στην προκάρδια περιοχή
  • Ενοχλήσεις αλλού, στο πάνω μέρος του σώματος: Μπορεί να εκδηλωθούν ενοχλήσεις ή πόνος στον ένα ή και στους δύο βραχίονες, στην πλάτη, στο λαιμό, στη σιαγόνα ή στο στομάχι
  • Δυσκολία στην αναπνοή: Η δυσκολία στην αναπνοή συχνά εκδηλώνεται ταυτόχρονα με τις ενοχλήσεις στο στήθος. Μπορεί όμως να εκδηλωθεί και πριν από αυτές
  • ¶λλα συμπτώματα: Μπορεί να εκδηλωθούν κρύοι ιδρώτες, ναυτία, αναγούλες και κεφαλόπονοι. Ταυτόχρονα ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται έντονη δυσφορία, δύσπνοια, νευρικότητα, ανησυχία, αδυναμία, ζαλάδες, εμετούς, να νιώθει ένα αίσθημα επικείμενου θανάτου ή ακόμη να έχει απώλεια συνειδήσεως

Εάν εσείς ή κάποιος του περιβάλλοντος σας έχει τέτοια σημεία που δηλώνουν ότι πιθανόν να αρχίζει μια καρδιακή προσβολή μην καθυστερήσετε, πρέπει να ζητήσετε βοήθεια από το γιατρό σας ή το νοσοκομείο.

Οι σύγχρονες θεραπείες που υπάρχουν για το έμφραγμα είναι τόσο αποτελεσματικές που είναι κρίμα να δημιουργούνται ανεπανόρθωτες βλάβες ή ακόμη θάνατοι που να οφείλονται σε οποιαδήποτε καθυστέρηση.

Μη ξεχνάτε ότι τα καλύτερα αποτελέσματα επιτυγχάνονται όταν η θεραπεία χορηγηθεί κατά την πρώτη ώρα που ακολουθεί την εκδήλωση των συμπτωμάτων.

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό του ασθενούς, από την κλινική εικόνα που παρουσιάζει, από ευρήματα που θα δείξει η λεπτομερής κλινική εξέταση και από τις συμπληρωματικές αιματολογικές και άλλες εξετάσεις.

Οι αναλύσεις του αίματος θα δείξουν αυξημένα καρδιακά ένζυμα, τα οποία απελευθερώνονται στην κυκλοφορία του αίματος, λόγω νέκρωσης των κυττάρων του μυοκαρδίου από την ισχαιμία και ανοξία. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα θα δείξει αλλαγές ανάλογα με την περιοχή του μυοκαρδίου που έχει επηρεαστεί (πρόσθιο, κατώτερο, οπίσθιο ή υπενδοκάρδιο έμφραγμα).

Ο ασθενής όταν εκδηλώσει έμφραγμα του μυοκαρδίου χρειάζεται επειγόντως εισαγωγή σε μονάδα εντατικής θεραπείας όπου αρχικά θα του χορηγηθούν οξυγόνο, φάρμακα εναντίον του πόνου, χαμηλές δόσεις ασπιρίνης, αντιαρρυθμικά φάρμακα εάν χρειάζεται και φάρμακα της κατηγορίας των β-αναστολέων ή αναστολείς της αγγειοτασίνης ΙΙ.

Επίσης επειγόντως πρέπει να χορηγηθεί θρομβολυτική θεραπεία με στόχο τη διάλυση του θρόμβου που αποφράσσει την αρτηρία που επηρεάζεται και να αποκαταστήσει την κανονική κυκλοφορία του αίματος στο μέρος του μυοκαρδίου που πάσχει από ισχαιμία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις όπου έχει εκδηλωθεί καρδιακή ανακοπή ή υπάρχουν επικίνδυνες αλλοιώσεις του καρδιακού ρυθμού, χρειάζεται θεραπεία με εξωτερικό απινιδωτή . Η χορήγηση ηλεκτρικών σοκ με το μηχάνημα αυτό μπορεί να αποκαταστήσει την καρδιακή λειτουργία. Ο εσωτερικός απινιδωτής, που εμφυτεύεται στην καρδία, μπορεί να δίνει τα ηλεκτρικά σοκ όταν ο καρδιακός ρυθμός παρουσιάζει επικίνδυνες ανωμαλίες.

Η αγγειοπλαστική θεραπεία (μπαλονάκι) και η χειρουργική επέμβαση με αορτοστεφανιαία παράκαμψη (το γνωστό by-pass) μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την διάνοιξη των κλειστών στεφανιαίων αρτηριών.

Έχει υπολογιστεί ότι από τους ασθενείς που εκδηλώνουν έμφραγμα του μυοκαρδίου, περίπου το 30% θα αποβιώσει δυστυχώς, μέσα στις πρώτες 20 μέρες του επεισοδίου. Το 3% έως το 12% θα αποβιώσει μέσα στο έτος που ακολουθεί. Περίπου 30% βρίσκονται στη ζωή 10 χρόνια μετά από το καρδιακό επεισόδιο.

Η τακτική σωματική εξάσκηση, η αποφυγή του καπνίσματος, ο έλεγχος της αρτηριακής υπέρτασης και του διαβήτη εάν υπάρχουν, η διατήρηση ενός κανονικού βάρους και μια υγιής διατροφή με πολλά φρούτα και λαχανικά χωρίς αυξημένες λιπαρές ουσίες, αποτελούν θεμελιώδεις κανόνες για την επιτυχή πρόληψη καρδιακών επεισοδίων.

Αρχείο Αναρτήσεων