Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Υψηλή καρδιακή θνησιμότητα μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο

Ένας στους τρεις ασθενείς που υπέστησαν εγκεφαλικό επεισόδιο πεθαίνει από καρδιακή επιπλοκή. Η καρδιακή θνησιμότητα παραμένει υψηλή και μετά την έξοδο του ασθενούς από το νοσοκομείο. Αυτό είναι το κυριότερο εύρημα μιας πολύ σημαντικής μελέτης που έγινε στη Φινλανδία και δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό «Stroke». Το περιοδικό αυτό είναι μία από τις πέντε μηνιαίες εκδόσεις της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας.

Οι ασθενείς μετά από εγκεφαλικό πρέπει να κάνουν καρδιολογικούς ελέγχους και να παίρνουν τη σωστή θεραπεία πρόληψης καρδιακών επιπλοκών. Η ζωή τους βρίσκεται σε κίνδυνο. Οι παράγοντες που προκαλούν ή επιδεινώνουν λανθάνοντα καρδιολογικά προβλήματα πρέπει να θεραπεύονται. Παράδειγμα, η σιωπηρά (άνευ συμπτωμάτων) ισχαιμία του μυοκαρδίου, οι καρδιακές αρρυθμίες, η υπέρταση, η ανεβασμένη χοληστερίνη κλπ.

Συχνά μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο έπεται δεύτερο. Πολλοί ασθενείς μπαίνουν σε αντιπηκτική αγωγή για πρόληψη νέων θρομβοεμβολικών εγκεφαλικών επεισοδίων. Η φινλανδική μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα δείχνει ότι ένα χρόνο μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο το 30% των ασθενών είχαν πεθάνει από έμφραγμα του μυοκαρδίου, καρδιακή ανεπάρκεια ή άλλες καρδιακές επιπλοκές. Η μελέτη αυτή έγινε στο Ινστιτούτο Υγείας του Turku της Φινλανδίας. Η διάρκεια της μελέτης ήταν δεκαετής.

Σε μεγαλύτερο κίνδυνο για νέο εγκεφαλικό αγγειακό επεισόδιο, για καρδιακή προσβολή ή και θάνατο ακόμη ήσαν οι ασθενείς των οποίων το ηλεκτροκαρδιογράφημα έδειχνε μαρμαρυγή των κόλπων.

Η μαρμαρυγή των κόλπων είναι η κατάσταση εκείνη όπου οι άνω κοιλότητες της καρδιάς, οι κόλποι δηλαδή, δεν συστέλλονται. Τα τοιχώματα των καρδιακών κόλπων είναι ακίνητα. Οι μυϊκές ίνες που αποτελούν τα κολπικά τοιχώματα είναι ηλεκτρικά ενεργές, αλλά δεν προκαλούν συντονισμένη μηχανική συστολή. Το αποτέλεσμα της ακινησίας των κόλπων επί μαρμαρυγής είναι η στάση αίματος μέσα στις κολπικές κοιλότητες. Το αίμα ρέει από τους πνεύμονες διά των κόλπων προς τις δύο κοιλίες της καρδιάς (δεξιά και αριστερά) βραδέως. Αυτή η πολύ βραδεία ροή του αίματος μέσα στις κολπικές κοιλότητες προάγει τη δημιουργία θρόμβων. Οι θρόμβοι αυτοί φεύγουν, περνούν από τον αριστερό κόλπο στην αριστερά κοιλία και από εκεί στην αρχή της αορτής. Ταξιδεύοντας οι θρόμβοι που ξεκίνησαν από τον αριστερό κόλπο αποτελούν έμβολα. Εμβάλλονται όπως τα βλήματα μιας ρουκέτας σε διάφορες αρτηρίες του σώματος. Το 87% των κολπικών θρόμβων εμβολίζουν τις αρτηρίες του εγκεφάλου, την οφθαλμική αρτηρία, προκαλώντας παροδική ή μόνιμο τύφλωση, ή άλλες μεγαλύτερες εγκεφαλικές αρτηρίες, με αποτέλεσμα παράλυση της αντίστοιχης περιοχής ή μέλους του σώματος. Το 13% μόνο των κολπικών θρομβοεμβόλων εμβολίζουν τη νεφρική αρτηρία ή κλάδο της, με αποτέλεσμα απότομη αύξηση της πίεσης του αίματος, ή τη μεσεντέριο αρτηρία ή αρτηρία των ποδιών.

Οταν διαπιστωθεί μαρμαρυγή των καρδιακών κόλπων, απαιτείται θεραπεία για πρόληψη των επιπλοκών της: αντιπηκτική αγωγή για να μη θρομβώνεται εύκολα το αίμα μέσα στους κόλπους της καρδιάς. Η αντιπηκτική αγωγή θέλει προσοχή. Το αντιπηκτικό χάπι είναι το μόνο που δεν έχει «στανταρισμένη» δόση. Η δόση του αντιπηκτικού δισκίου, που πρέπει να παίρνεται το βράδυ, καθορίζεται από την εξέταση του αίματος που λέγεται χρόνος προθρομβίνης. Ο χρόνος προθρομβίνης εκφράζεται διεθνώς ως INR (International Normalized Ratio). Οσο χαμηλότερο είναι το INR τόσο αυξάνεται η πιθανότητα για θρόμβωση και εμβολή και νέο εγκεφαλικό επεισόδιο. Το ίδιο ισχύει και για τα άτομα που έχουν προσθετικές (τεχνητές) καρδιακές βαλβίδες. Πρέπει να παίρνουν αντιπηκτική αγωγή. Και όσο υψηλότερο είναι το INR τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας από την ελαττωμένη πηκτικότητα του αίματος που προκαλεί το αντιπηκτικό φάρμακο.

Υπάρχει η χρυσή τομή για την πρόληψη θρομβοεμβολικών επεισοδίων στον εγκέφαλο που προκαλεί η μαρμαρυγή των κόλπων της καρδιάς χωρίς να υπάρχει κίνδυνος αιμορραγίας.

Αυτή η χρυσή τομή είναι INR=3. Επιτρέπεται μια μικρή απόκλιση προς τα πάνω (άνω του 3) ή προς τα κάτω (κάτω του 3) παροδικά. Το INR δυστυχώς είναι ευαίσθητη μέτρηση στο αίμα. Επηρεάζεται από το βιοχημικό αντιδραστήριο του εργαστηρίου όπου μετρήθηκε, από τις καιρικές συνθήκες (!), από διάφορες τροφές και από πολλά φάρμακα που παίρνει ή πρέπει να παίρνει ο ασθενής ή η ασθενής.

Εκτός από την αντιπηκτική αγωγή, η μαρμαρυγή των κόλπων απαιτεί έλεγχο της καρδιακής συχνότητας. Αν η καρδιά πάει πολύ γρήγορα, θα καμφθεί. Θα γίνει καρδιακή ανεπάρκεια με όλα τα συνοδά συμπτώματα και ευρήματα και δυσμενή για το άτομο πρόγνωση.

Στη φινλανδική μελέτη που αναφέρθηκε παραπάνω μετείχαν περί τους 7.000 ασθενείς (άνδρες και γυναίκες) με αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Η διάρκεια της μελέτης ήταν δεκαετής. Στη διάρκεια του πρώτου μηνός από το εγκεφαλικό το 19,5% των ασθενών που είχαν μαρμαρυγή των κόλπων πέθαναν. Η θνησιμότητα μετά από ένα χρόνο ήταν 30% ενώ η κολπική μαρμαρυγή εξακολουθούσε να υπάρχει. Το 23% των θανάτων στα άτομα που είχαν μαρμαρυγή των κόλπων στη διάρκεια των πρώτων 28 ημερών μετά το εγκεφαλικό οφειλόταν σε έμφραγμα του μυοκαρδίου ή καρδιακή ανεπάρκεια.

Για τη μαρμαρυγή των κόλπων, εκτός από την αντιπηκτική αγωγή και τον φαρμακευτικό έλεγχο της καρδιακής συχνότητας, υπάρχει και ριζική μορφή θεραπείας: η ανάταξη. Εν προκειμένω, ο όρος ανάταξη σημαίνει αποκατάσταση του φυσιολογικού ρυθμού της καρδιάς. Οπότε παύουν οι κίνδυνοι και οι επιπλοκές της μαρμαρυγής. Η ανάταξη σε φυσιολογικό ρυθμό γίνεται με συνδυασμό αντιαρρυθμικού φαρμάκου και ηλεκτρικού ρεύματος μπαταρίας με δύο ηλεκτρόδια εφαπτόμενα στο στήθος ή στο στήθος και στην πλάτη του ασθενούς.

Ο ασθενής με εγκεφαλικό επεισόδιο πρέπει να περιβάλλεται με ιδιαίτερη στοργή και φροντίδα από το περιβάλλον του και τους γιατρούς και ιδιαίτερα το νοσηλευτικό προσωπικό.

Το άτομο με εγκεφαλικό επεισόδιο ακτινοβολεί και ζητάει αγάπη. Αγάπη και υποστήριξη. Οπως το παιδάκι, το μωρό που δεν μπορεί να μιλήσει σωστά, να εκφρασθεί επακριβώς, να βρει τη σωστή λέξη ή λέξεις. Και βοηθάμε να μάθει (να ξαναμάθει) τη γλώσσα αρχίζοντας με μικρές δισύλλαβες λέξεις. Μαθαίνει να (ξανα)διαβάζει δυνατά για να ακούει το ίδιο το άτομο και το περιβάλλον. Το υποβαστάζουμε να περπατήσει σιγά, δειλά, με κόπο στην αρχή. Το βοηθάμε να φάει, να πιει, να ουρήσει, να αφοδεύσει, να πλυθεί, να γελάσει, να ευχαριστηθεί, να χαρεί αυτό και εμείς μαζί του.

Τα συμπτώματα των περισσότερων εγκεφαλικών επεισοδίων βελτιώνονται ­ πολλές φορές θεαματικά. Η προσπάθειά μας είναι να μη γίνει άλλο εγκεφαλικό ή απώλεια του ατόμου από καρδιακή επιπλοκή: ελέγχοντας τη μαρμαρυγή των κόλπων, ιδανικοποιώντας την πίεση του αίματος, το σάκχαρο, τη χοληστερίνη.

Για τον γιατρό το εγκεφαλικό επεισόδιο ίσως είναι μια ήττα που θα μπορούσε να προληφθεί. Είναι όμως κυρίως μια πρόκληση: να μη γίνει υποτροπή. Να μη γίνει καρδιακή επιπλοκή και πρώιμος καρδιακός θάνατος. Είναι μια πρόκληση για βελτίωση και πολλές φορές για θεαματική ίαση

Αρχείο Αναρτήσεων