Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

O αιφνίδιος θάνατος στον αθλητισμό μπορεί να προληφθεί

Ρανίδες ιδρώτα ποτίζουν το έδαφος. O ήχος της ανάσας έχει ένα σταθερό τέμπο. Ξαφνικά, ένα σφίξιμο, οι σφυγμοί σταματούν και μετά σιγή... O αιφνίδιος θάνατος μπορεί να χτυπά σπάνια, όμως το ράπισμά του όταν συνδέεται με τον αθλητισμό δεν περνά απαρατήρητο. Για να αντιμετωπίσουμε αυτόν τον αόρατο εχθρό πρέπει να κινηθούμε σε τέσσερις βασικούς άξονες, γνώση, πρόληψη, απόκτηση εξοπλισμού για την καταστολή και εκ βάθρων ανατροπή στερεοτύπων του αθλητικού κόσμου. Σύμφωνα με στατιστικές μελέτες ο αιφνίδιος θάνατος εμφανίζεται σε αναλογία 1/100.000 ανθρώπους, όμως μέσα στην προηγούμενη εβδομάδα καταγράφηκαν μέσα σε 24 ώρες δύο σχετικά περιστατικά.

Ιδού οι ένοχοι

Τα αίτια του αιφνιδίου καρδιακού θανάτου είναι κυρίως η υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια, οι συγγενείς ανωμαλίες των στεφανιαίων αρτηριών, η αθηρωματική στεφανιαία νόσος, η μυοκαρδίτιδα, η στένωση ισθμού αορτής και η αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας (ή αλλιώς γνωστή ως «Νόσος της Νάξου»). Σημαντικό ρόλο παίζει η κληρονομικότητα, ενώ μια άλλη καταδικαστική παράμετρος είναι και η χρήση αναβολικών. «Το 90-95% των αιφνιδίων θανάτων οφείλεται στην υπερτροφική μυοκαρδιοπάθεια. Πρόκειται για μία νόσο που χαρακτηρίζεται από υπερτροφία των τοιχωμάτων της καρδιάς.

Oι αρρυθμίες που προκαλούνται μπορούν να οδηγήσουν σε αιφνίδιο θάνατο. Σύμφωνα με μία αμερικανική έρευνα η συχνότητα εμφάνισης της υπερτροφικής μυοκαρδιοπάθειας στους νέους (κάτω των 35 ετών) είναι 1/500. Αν ισχύει αυτό και στην Ελλάδα, τότε έχουμε περίπου... 20.000 περιπτώσεις ασθενών.

Γεωγραφία και... νόσος της Νάξου

Τα πολλά νησιά, οι ορεινές περιοχές, καθώς και η ύπαρξη μειονοτήτων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας οδηγούν στη δημιουργία κλειστών κοινωνιών στις οποίες εμφανίζεται συχνά το στοιχείο των κληρονομικών ασθενειών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του φαινομένου είναι η νήσος Νάξος, όπου εμφανίζεται σε μεγάλα ποσοστά κληρονομική αρρυθμιογόνος μυοκαρδιοπάθεια της δεξιάς κοιλίας. Ενδείξεις της αποκαλούμενης διεθνώς, «Νόσου της Νάξου», εκτός από την αρρυθμία είναι οι υπερκερατώσεις (εξανθήματα) πελμάτων αλλά και τα κατσαρά μαλλιά.

Σε μελέτη που διεξήχθη το διάστημα 1997-1999 στα νοσοκομεία της Αττικής, της υπόλοιπης Στερεάς Ελλάδας, των Κυκλάδων και των Δεδεκανήσων, καταγράφηκαν συνολικά 33 περιπτώσεις αιφνιδίου (μη τραυματικού) θανάτου. Το 73% των περιπτώσεων οφειλόταν σε καρδιακά αίτια, ενώ στο 30% εξ αυτών αναφερόταν στο ιστορικό των θυμάτων ενασχόληση με τον αθλητισμό. Περίπου 1,5 αιφνίδιοι θάνατοι νέων κάτω των 35 ετών σημειώνονται ανά μήνα.

Στη Βόρεια Ελλάδα το διάστημα 2000-2003. ελέγχθηκαν συνολικά 2.500 αθλητές. Από τις έρευνες προκύπτει ότι η συχνότητα του συμβάντος είναι 1/100.000, ενώ ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες 1/10. Βρήκαμε μάλιστα 10 οικογένειες στη Βόρεια Ελλάδα που έχουν κληρονομική προδιάθεση.

Πρόληψη

Η ετήσια κλινική εξέταση, η ακτινογραφία, το καρδιογράφημα και ο υπέρηχος αποτελούν τα βασικά μέτρα πρόληψης του αιφνιδίου θανάτου. Το υπερηχοκαρδιογράφημα στοιχίζει περίπου 65 ευρώ στο Δημόσιο, διαρκεί μισή ώρα, ενώ υπάρχουν περιπτώσεις σε περιστατικά κληρονομικότητας να μην έχει μορφοποιηθεί το νόσημα στις μικρές ηλικίες και να μη φανεί στην εξέταση. O γονιδιακός έλεγχος αποτελεί ένα καλό προληπτικό «χαρτί», αλλά είναι λιγάκι ακριβός. Το ένα κουτί με το οποίο εξετάζονται 1-10 αθλητές κοστολογείται 3.000-4.000 ευρώ.

Καταστολή

Oι ακραίες καταστάσεις απαιτούν δραστικά μέτρα και μπροστά σε μια ανακοπή καρδιάς δε δικαιολογείται η αδράνεια. Oι γνώσεις καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης (φιλί της ζωής, μαλάξεις) είναι απαραίτητες για κάθε προπονητή, ενώ αναγκαία κρίνεται η ύπαρξη απινιδωτή σε χώρους άθλησης. O εξωτερικός αυτόματος απινιδωτής στοιχίζει 3.000 ευρώ. Αρκετοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι αν περάσουν έξι λεπτά από την ανακοπή πέφτουν οι τίτλοι του τέλους, καθώς δεν αιματώνεται ο εγκέφαλος. Ενας γνωστός χειρουργός υπέστη έμφραγμα και κάποιος άλλος γιατρός του έκανε συνεχώς μαλάξεις. Τα έξι λεπτά είχαν περάσει μέχρι να έρθει το ασθενοφόρο, αλλά ο ασθενής σώθηκε.

Μπορεί τα ποσοστά να μην είναι μεγάλα, αλλά οι αριθμοί περνούν σε δεύτερη μοίρα όταν χτυπά την πόρτα ο αιφνίδιος θάνατος.

Αρχείο Αναρτήσεων