Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Τα πάντα για τη χοληστερίνη

Τα μυστικά της χοληστερίνης

Τα αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για ανάπτυξη καρδιοπάθειας. Ευτυχώς, είναι πολλά αυτά που μπορεί να κάνει κανείς για να προστατευθεί.

Όπως επισημαίνει ο κ. Χρήστος Πίτσαβος, αναπληρωτής καθηγητής Καρδιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπάρχουν πολλά δεδομένα που δείχνουν τη σημασία της διατροφής στην ανάπτυξη στεφανιαίας νόσου.
Όλες οι μελέτες που έχουν διενεργηθεί υπογραμμίζουν πόσο σημαντική είναι η σχέση μεταξύ της ποσότητας του λίπους που προσλαμβάνεται με την διατροφή (κυρίως των κορεσμένων λιπαρών οξέων) με την στεφανιαία νόσου - μια σχέση που αποτυπώνεται στην διαταραχή των επιπέδων της χοληστερόλης και των άλλων λιπιδίων στο αίμα.
Είναι καλά τεκμηριωμένο ότι όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό των κορεσμένων λιπών στο διαιτολόγιο ενός πληθυσμού, τόσο αυξάνονται οι θάνατοι από καρδιακές παθήσεις.
Η χοληστερόλη είναι μια λιπαρή ουσία που κυκλοφορεί στο αίμα. Είναι απαραίτητη στον ανθρώπινο οργανισμό γιατί συμβάλλει στην δημιουργία των μεμβρανών των κυττάρων και των στεροειδών ορμονών (γενετικών ορμονών).
΄Αλλη σημαντική αποστολή της χοληστερόλης είναι η δημιουργία των επονομαζόμενων χολικών οξέων, τα οποία βοηθούν στην πέψη.
Φαίνεται ότι η χοληστερόλη είναι μια ουσία απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού, η οποία όμως εάν κυκλοφορεί σε μεγάλες ποσότητες έχει αρνητικές συνέπειες γιατί εναποτίθεται στο τοίχωμα των αγγείων (αρτηριών) δημιουργώντας την αθηρωματική πλάκα.
Η αθηρωματική πλάκα αποτελείται σε σημαντικό ποσοστό από χοληστερόλης. Με την πάροδο του χρόνου και όταν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες, αυξάνεται, προβάλλει όλο και περισσότερο μέσα στον αυλό του αγγείου (προς το εσωτερικό του, δηλαδή) με συνέπεια να τον περιορίζει και να μειώνει την ποσότητα του αίματος που διέρχεται από αυτό.
Ταυτοχρόνως, μειώνονται και τα παρεχόμενα από το αίμα θρεπτικά συστατικά, με τελικό αποτέλεσμα τη στηθάγχη και τα καρδιακά επεισόδια. Τα προβλήματα που εκδηλώνονται μετά από αρκετά χρόνια, καθώς η στεφανιαία νόσος είναι πάθηση με βραδεία εξελικτική πορεία.
Το έμφραγμα εκδηλώνεται όταν «σπάσει» η αθηρωματική πλάκα στο τοίχωμα του αγγείου και δημιουργηθεί θρόμβος πάνω της, με συνέπεια να αποφραχθεί το αγγείο και να παρεμποδισθεί η αιμάτωση και η παροχή οξυγόνου στην περιοχή του μυοκαρδίου που αιματώνεται από το αγγείο αυτό. Η διεργασία αυτή μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στον θάνατο
Το μεγαλύτερο ποσοστό χοληστερόλης του ανθρωπίνου σώματος παράγεται στο ήπαρ - το  υπόλοιπο προέρχεται από τις τροφές.
Πηγές πλούσιες σε χοληστερόλη είναι το κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
Η ποσότητα της χοληστερόλης που υπάρχει στον ανθρώπινο οργανισμό επηρεάζεται από τον τύπο της διατροφής, από την ηλικία και από κληρονομικούς παράγοντες.

Η χοληστερόλη και οι άλλες λιποπρωτεΐνες

Η χοληστερόλη μεταφέρεται με το αίμα υπό μορφή μορίων που περιέχουν λιπίδια και πρωτεΐνες. Αυτά τα μόρια ονομάζονται, λόγω ακριβώς της σύνθεσής τους λιποπρωτεΐνες.
Όταν είναι κανείς νηστικός, κυκλοφορούν στο αίμα του τρεις κύριοι τύποι λιποπρωτεϊνών. Οι χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (LDL χοληστερόλη), οι υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (HDL χοληστερόλη) και οι πολύ χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνες (VLDL χοληστερόλη).
Η «κακή» (LDL) χοληστερόλη είναι η λιποπρωτεΐνη, που σε μεγάλες ποσότητες σχετίζεται με την αθηρωμάτωση των αρτηριών και τις επιπλοκές της, δηλαδή την στεφανιαία νόσο, το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, το ανεύρυσμα αορτής και την περιφεριακή αρτηριακή αθηρωματική νόσο.
Η «καλή» (HDL) χοληστερόλη σχετίζεται αντίστροφα με τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, δηλαδή όσο υψηλότερη είναι αυτή τόσο μεγαλύτερη είναι η προστασία έναντι της αθηρωμάτωσης και της στεφανιαίας νόσου.
Η VLDL χοληστερόλη είναι η πιο πλούσια λιποπρωτεΐνη σε τριγλυκερίδια και αποτελεί πρόδρομο ουσία για την παραγωγή της LDL χοληστερόλης. Σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να είναι αθηρογόνος και ευνοεί την εμφάνιση αθηρωμάτωσης και στεφανιαίας νόσου. Είναι η λιποπρωτεΐνη στην οποία οφείλονται τα τριγλυκερίδια του αίματος.
Έτσι, όσο μεγαλύτερη είναι η υπερπαραγωγή της VLDL χοληστερόλης από το ήπαρ, τόσο μεγαλύτερη είναι και η ποσότητα των τριγλυκεριδίων στο αίμα.

Ο κύριος στόχος στην αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών

Κύριο στόχο για την αντιμετώπιση της υψηλής χοληστερόλης τόσο στους πάσχοντες από στεφανιαία νόσο, όσο και στα άτομα δίχως αυτήν, αποτελεί η «κακή» (LDL) χοληστερόλη, σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές και τις Αμερικάνικες οδηγίες για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών.
Ως εκ του τούτου η τιμή της LDL-χοληστερόλης, λαμβάνεται κατά κύριο λόγο υπόψη για την έναρξη φαρμακευτικής υπολιπιδαιμικής αγωγής .

Η επιδημιολογία της υπερχοληστερολαιμίας

Σήμερα γνωρίζουμε ότι στην χώρα μας το 50% σχεδόν του πληθυσμού ηλικίας  άνω των 18 ετών έχει τιμές χοληστερόλης πάνω από τα επιθυμητά όρια των 200 mg/dl.
Επίσης, το 19% των ανδρών και 12% των γυναικών έχουν επίπεδα HDL χοληστερόλης μικρότερα των 35 και 45 mg/dl αντίστοιχα, ενώ παθολογικές τιμές τριγλυκεριδίων (δηλαδή άνω των 150 mg/dl) παρουσίαζε το ένα τρίτο των ανδρών και μόνο το 13% των γυναικών. Έτσι, σχεδόν 980.000 ενήλικοι άνδρες και 455.000 γυναίκες έχουν υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων
Μάλιστα, τα  αποτελέσματα της επιδημιολογικής μελέτης CARDIO2000 που   περιέλαβε τυχαίο δείγμα από όλες τις γεωγραφικές περιφέρεις της Ελλάδας, αποτελούμενο από 848 ασθενείς με στεφανιαία νόσο και 1.078 υγιείς εθελοντές, έδειξε ότι 6 στους 10 ασθενείς με στεφανιαία νόσο είχαν υψηλές τιμές χοληστερόλης ενώ αντίθετα από τους υγιείς μόνο οι 3 στους 10 είχαν υψηλή χοληστερόλη.
Έτσι κάθε άτομο άνω των 20  ετών  επιβάλλεται να γνωρίζει τα λιπίδια του. Εάν μάλιστα υπάρχει στην οικογένεια ιστορικό δυσλιπιδαιμίας (δηλαδή διαταραγμένων επιπέδων λιπιδίων) η εξέταση πρέπει να γίνεται σε νεώτερη ηλικία.
Η αντιμετώπιση του ασθενούς πρέπει να γίνεται από ειδικό ιατρείο ή ιατρό, που θα εκτιμήσει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και ανάλογα θα αντιμετωπίσει  τη δυσλιπιδαιμία, αλλά και τους άλλους προδιαθεσικούς παράγοντες, ούτως  ώστε  να  μειωθεί  ο κίνδυνος εμφάνισης ή επανεμφάνισης  καρδιαγγειακής  νόσου.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να υποστούν καρδιακό επεισόδιο

Μεγαλύτερος κίνδυνος για στεφανιαίο επεισόδιο (στηθάγχη ή έμφραγμα μυοκαρδίου) υπάρχει στους ασθενείς που ήδη έχουν πάθει έμφραγμα ή παρουσιάζουν κάποια άλλη εκδήλωση στεφανιαίας νόσου σε τέτοια περίπτωση μιλάμε για «στεφανιαίους ασθενείς».
Ο κίνδυνος των στεφανιαίων ασθενών για νέο καρδιαγγειακό επεισόδιο είναι μεγαλύτερος του  20%  για  την  προσεχή  10ετία, δηλαδή περισσότεροι από 20 στους 100 τέτοιους ασθενείς θα παρουσιάσουν στεφανιαίο επεισόδιο μέσα στα 10 επόμενα χρόνια.
Επίσης μεγάλος είναι ο κίνδυνος στις παρακάτω κατηγορίες, που θεωρούνται ως ισοδύναμες με εκδηλωμένη στεφανιαία νόσο:
Άλλες εκδηλώσεις αθηρωμάτωσης (εκτός από τη στεφανιαία νόσο), όπως η περιφερική αρτηριοπάθεια, το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής και η νόσος των καρωτίδων αρτηριών στην οποία υπάρχει στένωση μεγαλύτερη από 50%.
β. Ο σακχαρώδης διαβήτης
γ. Πολλαπλοί παράγοντες κινδύνου που δημιουργούν στεφανιαίο κίνδυνο μεγαλύτερο του 20% για την προσεχή  10ετία.
Ο διαβήτης εκτιμάται ως ισοδύναμο στεφανιαίας νόσου διότι:
α. Συχνά συνδυάζεται με πολλούς άλλους προδιαθεσικούς παράγοντες
β. Τα άτομα με διαβήτη όταν υποστούν ένα έμφραγμα κινδυνεύουν.

Οι επιθυμητές τιμές της LDL όταν δεν υπάρχει στεφανιαία νόσος

Η  εκτίμηση του κινδύνου για στεφανιαία νόσο ενός ατόμου που δεν έχει  εκδηλώσει στεφανιαία νόσο ή άλλες κλινικές μορφές αρτηριοσκλήρυνσης γίνεται  αφού ληφθούν υπόψη οι άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες και από ειδικούς  πίνακες υπολογίζεται ο 10ετής κίνδυνος που διατρέχουν, εάν έχουν 2 ή περισσότερους προδιαθεσικούς παράγοντες.
Εάν έχουν άλλον ένα ή κανέναν άλλο προδιαθεσικό παράγοντα, δεν χρειάζεται να γίνει υπολογισμός του κινδύνου, διότι συνήθως είναι χαμηλός. Πάντως, εάν η LDL χοληστερόλη είναι πολύ υψηλή, ο θεράποντας ιατρός θα οδηγηθεί στη χορήγηση υπολιπιδαιμικής φαρμακευτικής  αγωγής.

Αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας

Αυτή έχει δύο άξονες: την υγιεινοδιαιτητική αγωγή και όταν είναι απαραίτητο - την φαρμακευτική  αγωγή.
Υγιεινοδιαιτητική αγωγή
Σε αυτήν συμπεριλαμβάνονται η δίαιτα και η άσκηση. Η άσκηση συνίσταται κυρίως σε ισοτονικές ασκήσεις (βάδισμα, ελαφρό τρέξιμο, κολύμβηση, ποδήλατο κ.α.), που πρέπει να γίνονται τουλάχιστον 3-4  φορές την εβδομάδα, επί 30-45 λεπτά κάθε φορά. Να  σημειωθεί ότι η  άσκηση μπορεί να γίνεται και τμηματικά κατά τη διάρκεια της ημέρας, αρκεί το άθροισμα να ισούται με 30-45 λεπτά.
Ο δεύτερος και  εξίσου  σημαντικός  κρίκος  της  υγιεινοδιαιτητικής αγωγής είναι η  προσεγμένη διατροφή. Στόχος είναι να μειωθεί η ολική ημερήσια κατανάλωση λίπους και να αυξηθεί η κατανάλωση τροφίμων με λιγότερα κορεσμένα λίπη.
Απαραίτητο είναι ακόμα να καταναλώνει ο πάσχων περισσότερα φρούτα, λαχανικά, πατάτες, ρύζι, ολικής  αλέσεως  δημητριακά, καθώς και να περιορίσει τις τροφές που  περιέχουν μεγάλες ποσότητες λίπους, όπως τα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα, το συκώτι, το κρέας και τα προϊόντα του (όπως τα  λουκάνικα, το  μπέικον, το σαλάμι και το ζαμπόν).
Εκτός βέβαια από τον τύπο της τροφής, μεγάλη σημασία έχει και  ο τρόπος μαγειρέματος του φαγητού. Το κρέας πρέπει να επιλέγεται από τμήματα του ζώου  χωρίς ορατό λίπος. Πρέπει να προτιμάται το κρέας ζώων με λιγότερο λίπος, όπως μοσχάρι και κατσίκι παρά  αρνί ή χοιρινό.
Καλό είναι να χρησιμοποιείται γάλα αποβουτυρωμένο ή μερικώς αποβουτυρωμένο με 1,5 έως 2% λιπαρά, παρά πλήρες γάλα και να αποφεύγονται οι κρέμες στον καφέ (π.χ. καπουτσίνο), η σαντιγί και οι κρέμες γάλακτος.
Τα τυριά πρέπει να  περιέχουν λίγα λιπαρά,  όπως ανθότυρο, άπαχη  μυζήθρα, cottage  cheese ή φέτα και να αποφεύγεται η μεγάλη κατανάλωση κίτρινων τυριών με πολλά λιπαρά.
Προτιμότερο είναι να  χρησιμοποιούνται μαργαρίνες πλούσιες σε πολυακόρεστα λίπη, παρά βούτυρο. Η κατανάλωση μπισκότων, κέικ και γλυκισμάτων, τα οποία περιέχουν μεγάλες ποσότητες σε βούτυρο ή «trans» υδρογονωμένα λίπη πρέπει να  περιορισθεί.
Επιβάλλεται ο περιορισμός του κρόκου των αυγών, που είναι πλούσιος σε χοληστερόλη, σε 3 εβδομαδιαίως, ενώ το ασπράδι που είναι  πλούσιο σε  πρωτεΐνες δεν υπόκειται σε μεγάλους περιορισμούς.
Το  ψάρι είναι υγιεινή τροφή και πρέπει να καταναλώνεται τουλάχιστον δύο φορές  εβδομαδιαίως. Χρήσιμο είναι  να  τονισθεί, ότι  όλα τα είδη ψαριών είναι ευεργετικά για  την ανθρώπινη υγεία. Είναι μύθος ότι τα  ακριβά με λιγότερο λίπος ψάρια είναι πιο προστατευτικά για τις αρτηρίες μας.
Τέλος πρέπει  να  καταναλώνονται τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες, όπως  φρούτα και λαχανικά. Οι τροφές αυτές είναι γευστικές και δεν περιέχουν θερμίδες, λίπος, ζάχαρη ή αλάτι. Μάλιστα  πρέπει να σημειωθεί ότι η κατανάλωση φυτικών ινών πρέπει να  αυξηθεί σταδιακά, διότι η μεγάλη  κατανάλωση μπορεί να  προκαλέσει δυσφορία και φούσκωμα  ιδιαίτερα  εάν  το άτομο δεν  είναι  συνηθισμένο στην κατανάλωσή  τους.
Ειδικότερα η δίαιτα συνίσταται στη μείωση πρόσληψης κορεσμένων  λιπών σε  επίπεδο κάτω  του 7% στο σύνολο των ημερήσιων θερμίδων. Κάθε 1% μείωση των θερμίδων από  κορεσμένο λίπος έχει  σαν  αποτέλεσμα 2% μείωση  της  χοληστερόλης.
Τα πολυακόρεστα  λίπη πρέπει να  χορηγούνται μέχρι 10% των καταναλισκομένων θερμίδων. Αυτά  είναι κυρίως τα  φυτικής  προέλευσης (ω-6) και τα  ιχθυέλαια (ω-3).
Αντικαθιστώντας τα  κορεσμένα λίπη με πολυακόρεστα μειώνεται ο κίνδυνος αναπτύξεως στεφανιαίας νόσου προφανώς μέσω της  μείωσης της «κακής» LDL-χοληστερόλης. Πρέπει να  σημειωθεί όμως ότι μειώνεται και  η «καλή» HDL-χοληστερόλη με αυτή την αντικατάσταση. Μάλιστα τα ιχθυέλαια μειώνουν τον  αιφνίδιο θάνατο, και έχουν αντιφλεγμονώδεις και αντιαιμοπεταλιακές ιδιότητες.
Τα μονοακορέστα λίπη, δηλαδή το ελαιόλαδο,  πρέπει να αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό των καταναλισκομένων λιπών, και να αποδίδουν το 20% περίπου του συνόλου των θερμίδων. Έχουν αντιοξειδωτικές και αντιθρομβωτικές ιδιότητες και αντικαθιστώντας τα κορεσμένα  μειώνουν την  «κακή» LDL-χοληστερόλη, χωρίς να μειώνουν την «καλή» HDL-χοληστερόλη.
Όσον αφορά στη χοληστερόλη, η καθημερινή διατροφή  θα πρέπει να περιέχει λιγότερο από 200 mg χοληστερόλης. Να σημειωθεί ότι με τη συνηθισμένη διατροφή προσλαμβάνουμε πάνω από 500 mg περίπου χοληστερόλης
ημερησίως.
Οι πρωτεΐνες, πρέπει  να καλύπτουν μέχρι το 15% των ημερησίως καταναλισκομένων θερμίδων, ενώ οι  υδατάνθρακες το 50-60%, εκτός από  τις  περιπτώσεις με αυξημένα  τριγλυκερίδια  και  χαμηλή HDL-χοληστερόλη, στις  οποίες δεν πρέπει να  ξεπερνούν  το 50%.
Η κύρια πηγή τους επιβάλλεται  να είναι τα δημητριακά και  μάλιστα  με την φλούδα  τους, τα λαχανικά και τα  φρούτα. Τέλος οι υδατάνθρακες, αντικαθιστώντας τα κορεσμένα λίπη μειώνουν  την   LDL-χοληστερόλη όσο  και  τα  μονοακόρεστα  λίπη. 
Αξίζει να  σημειωθεί, ότι ακόμη  περισσότερο από  τα  κορεσμένα λίπη που  βρίσκονται  στη φύση, μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται στα τεχνητά κορεσμένα λίπη που  παρασκευάζονται  βιομηχανικά με υδρογόνωση των ακόρεστων λιπών και τα οποία ονομάζονται «trans» κορεσμένα.
Η επίδραση αυτών των λιπών είναι δυσμενής σε όλα τα λιπίδια καθώς αυξάνουν την ολική  χοληστερόλη, την «κακή» LDL-χοληστερόλη, τα  τριγλυκερίδια και  μειώνουν την «καλή» HDL-χοληστερόλη με συνέπεια να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης στεφανιαίας νόσου. Τα «trans» κορεσμένα βρίσκονται σε διάφορα κράκερς, ντόνατς και  μπισκότα  τύπου  cookies.
Επίσης, μια  δίαιτα  πρέπει να  περιέχει φυτικές στερόλες  ή  στανόλες, που μειώνουν την LDL �χοληστερόλη  μέχρι 10%, καθώς  και  αρκετή  ποσότητα διαλυτών  φυτικών  ινών οι  οποίες επιφέρουν  μία  επιπλέον μείωση κατά 5%.

Φαρμακευτική αγωγή

Εάν  οι  τιμές των  λιπιδίων με  την  υγιεινοδιαιτητική  αγωγή  δε  μειωθούν στα  επιθυμητά  επίπεδα τότε προχωρούμε και στη φαρμακευτική αγωγή. Σήμερα διαθέτουμε αρκετά  υπολιπιδαιμικά  φάρμακα, τα  οποία είτε  ως μονοθεραπεία είτε  σε  συνδυασμό προκαλούν δραστική  μείωση της LDL-χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και  αύξηση της HDL-χοληστερόλης.
Τα  υπολιπιδαιμικά  φάρμακα και  κυρίως  οι στατίνες  μειώνουν την  ολική  θνησιμότητα, τη στεφανιαία θνητότητα, τα εμφράγματα μυοκαρδίου, την ανάγκη για  αγγειοπλαστική και  αορτοστεφανιαία  παράκαμψη (μπάϊ πας) και  τα  αγγειακά  εγκεφαλικά επεισόδια. Τα  φάρμακα για τα  υψηλά  τριγλυκερίδια είναι  οι  φιμπράτες.
Επίσης, διαθέτουμε φάρμακα τα  οποία δρουν διαφορετικά από τις στατίνες και σε συνδυασμό με αυτές μειώνουν  σημαντικά  την LDL-χοληστερόλη. Αυτά τα φάρμακα είναι οι ρητίνες και τελευταία, η εζετιμίμπη. Ο  συνδυασμός αυτών  των  φαρμάκων με τις στατίνες μειώνει δραστικά  τη  χοληστερόλη, ακόμη και αυτή των  δύσκολα αντιμετωπιζόμενων δυσλιπιδαιμιών.
Πρωταρχικός στόχος στην  αντιμετώπιση  των  δυσλιπιδαιμιών  είναι η  LDL-χοληστερόλη. Όμως πολλές φορές ο ιατρός  έρχεται αντιμέτωπος με  άλλες,  πλην  της  LDL-χοληστερόλης, διαταραχές  των λιπιδίων.
Τα χαμηλά επίπεδα της «καλής» HDL-χοληστερόλης αποτελούν ισχυρό ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Έτσι, η μεμονωμένη χαμηλή HDL-χοληστερόλη, κατάσταση όχι σπάνια, πρέπει να  αντιμετωπίζεται κυρίως με υγιεινοδιαιτητική αγωγή, τη  δε  φαρμακευτική  αγωγή την κρατά ο ιατρός για  περιπτώσεις που ο δυσλιπιδαιμικός είτε έχει εκδηλωμένη στεφανιαία νόσο, είτε ενώ  δεν  έχει εκδηλωμένη στεφανιαία νόσο, έχει ισοδύναμο αυτής, όπως σακχαρώδη διαβήτη, σημαντική αθηρωμάτωση των καρωτίδων αρτηριών, ανεύρυσμα  κοιλιακής  αορτής, ή έχει  μεγάλο  κίνδυνο να  αναπτύξει (κίνδυνο >20% για την προσεχή 10ετία ) λόγω  πολλών  προδιαθεσικών  παραγόντων κινδύνου, όπως  προκύπτει από  διάφορους πίνακες.
Μία  άλλη  αρκετά συχνή  κατάσταση είναι τα  αυξημένα  τριγλυκερίδια που συνοδεύονται από  χαμηλή HDL-χοληστερόλη χωρίς να είναι σημαντικά επηρεασμένη η LDL-χοληστερόλη.
Στις  περιπτώσεις  αυτές, όταν  τα  τριγλυκερίδια  είναι ³ 200 mg/dl  και < 500 mg/dl, υπολογίζεται η  non HDL-χοληστερόλη, όπως  ονομάζεται και  η  οποία  αποτελεί ένα  δευτερεύοντα  στόχο για  μείωση.
Η non HDL-χοληστερόλη  ισούται με  την  ολική  χοληστερόλη μείον την HDL-χοληστερόλη, μάλιστα μπορεί να  υπολογισθεί σε  ένα  άτομο χωρίς  να  είναι νηστικό. Η επιθυμητή τιμή αυτής βρίσκεται, εάν στην επιθυμητή τιμή της LDL-χοληστερόλης, αναλόγως του στεφανιαίου κινδύνου, προστεθεί η φυσιολογική τιμή της VLDL-χοληστερόλης, η οποία  είναι  ίση  με 30 mg/dl.
Στις  περιπτώσεις  αυτές, εάν  παρόλη την  υγιεινοδιαιτητική  αγωγή χρειασθεί και  φαρμακευτική, τα  ενδεικνυόμενα  φάρμακα  είναι οι  στατίνες αλλά  και οι  φιμπράτες ή και ο συνδυασμός  αυτών.
Το τελευταίο διάστημα, μετά  τα αποτελέσματα  νέων πολυπληθών μελετών, τα επιθυμητά όρια της  LDL-χοληστερόλης αρχίζουν να  υποχωρούν  αισθητά. Έτσι οι  νέες  επιθυμητές τιμές  της  LDL-χοληστερόλης, παρόλο  που  ακόμη αποτελούν  προαιρετικό στόχο, είναι αυτές κάτω  των  70 mg/dl και  απευθύνονται σε  άτομα ιδιαίτερα υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου με εκδηλωμένη στετεφανιαία  νόσο η καρδιαγγειακή νόσο και ταυτόχρονα 1)  πολλούς προδιαθεσικούς παράγοντες κινδύνου και ιδιαίτερα σακχαρώδη διαβήτη 2) φτωχή ρύθμιση προδιαθεσικών παραγόντων κινδύνου όπως  το  κάπνισμα 3) συνύπαρξη πολλών παραγόντων κινδύνου που συνιστούν το μεταβολικό σύνδρομο και τέλος 4) σε  άτομα με  οξέα στεφανιαία  σύνδρομα.

Μύθοι για την χοληστερόλη

Η χρησιμοποίηση μαργαρίνης αντί για βούτυρο βοηθά στην μείωση της χοληστερόλης.
Ο κύριος παράγων που επηρεάζει την χοληστερόλη του αίματος είναι το κορεσμένο λίπος που περιέχεται στην τροφή και όχι τόσο το πόσο χοληστερόλη περιέχει η τροφή. Το βούτυρο αλλά και η μαργαρίνη που βρίσκεται σε στερεά μορφή είναι τροφές πλούσιες σε κορεσμένο λίπος και ως εκ τούτου πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ. Η μείωση της κατανάλωσης κορεσμένων λιπών βοηθά στην καλύτερη ρύθμιση της χοληστερόλης. Οι «soft», μαλακές, ή υγρές σε θερμοκρασία δωματίου μαργαρίνες έχουν μικρότερη ποσότητα κορεσμένου λίπους και ως εκ τούτου προτιμούνται έναντι των στερεών μαργαρινών και του βουτύρου. Σήμερα κυκλοφορούν στο εμπόριο φυτικές μαργαρίνες, οι οποίες αντίθετα από τις προηγούμενες βοηθούν στη μείωση της χοληστερόλης, και ενδείκνυνται για την αντιμετώπιση αυτής.
Αφού λαμβάνω υπολιπιδαιμικό φάρμακο δεν πρέπει να ανησυχώ για το τι τρώω.
Εάν η χοληστερόλη δεν είναι αρκετά υψηλή, είναι προτιμότερο να μειωθεί με υγιεινοδιαιτητική αγωγή. Υπολιπιδαιμικά φάρμακα χορηγούνται κυρίως όταν είναι παρούσα στεφανιαία ή άλλη αγγειακή νόσος, ή επί απουσίας, όταν παρά τη σωστή υγιεινοδιαιτητική αγωγή, η χοληστερόλη παραμένει υψηλότερη της επιθυμητής τιμής. Πρέπει βεβαίως να γίνει κατανοητό ότι η αλλαγή του τρόπου ζωής ( υγιεινοδιαιτητική αγωγή) σε συνεργασία με την υπολιπιδαιμική φαρμακευτική αγωγή είναι ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος για την διατήρηση της καρδιαγγειακής υγείας.
Η υπερχοληστερολαιμία είναι ανδρικό πρόβλημα, έτσι οι γυναίκες δεν πρέπει να ανησυχούν για την χοληστερόλη τους.
Σήμερα είναι γνωστό ότι η στεφανιαία νόσος σκοτώνει κάθε χρόνο περισσότερες γυναίκες από ό,τι ο καρκίνος του μαστού, περιλαμβανομένων και των νεώτερων προεμμηνοπαυσιακών γυναικών. Η υψηλή χοληστερόλη είναι εφάμιλλος προδιαθεσικός παράγοντας κινδύνου για στεφανιαία νόσο τόσο για άνδρες όσο και για γυναίκες, παρόλα αυτά είναι λιγότερο πιθανό να θεραπεύονται οι γυναίκες για υψηλή χοληστερόλη. Έτσι είναι μύθος ότι η χοληστερόλη δεν αγγίζει τις γυναίκες, αντίθετα μάλιστα πρέπει όλες οι γυναίκες και ειδικά μετά την εμμηνόπαυση όπως άλλωστε και οι άνδρες να ελέγχουν την χοληστερόλη τους Είναι, επομένως, μύθος ότι η χοληστερόλη δεν αγγίζει τις γυναίκες. Αντίθετα, όλες οι γυναίκες και ειδικά μετά την εμμηνόπαυση, όπως και οι όλοι άνδρες, πρέπει να ελέγχουν την χοληστερόλη τους .
Τα υπολιπιδαιμικά φάρμακα με βοήθησαν να ρίξω την χοληστερόλη μου. Τώρα που η χοληστερόλη μου έπεσε, από ό,τι άκουσα καλό είναι να τα διακόψω.
Αυτή η πρακτική είναι από τις πιο εσφαλμένες αλλά πολύ διαδεδομένη. Είναι γνωστό ότι τα υπολιπιδαιμικά φάρμακα, π.χ. οι στατίνες αναστέλλουν την ενδοκυττάρια παραγωγή χοληστερόλης. Η αναστολή αυτή υφίσταται μόνο παρουσία του φαρμάκου. Έτσι εάν διακοπεί, δε θα χρειασθούν παρά λίγες μέρες, ώστε η χοληστερόλη να φθάσει στα επίπεδα που ήταν πριν την έναρξη της θεραπεία Συμπερασματικά λοιπόν, εάν υπάρχουν οι ενδείξεις για την έναρξη υπολιπιδαιμικού φαρμάκου, αυτό πρέπει να συνεχισθεί και να μη διακόπτεται
Τα φάρμακα και κυρίως οι στατίνες  πράγματι μειώνουν την χοληστερόλη στα επιθυμητά επίπεδα, αλλά δυστυχώς πειράζουν το συκώτι και τους μύες.
Πράγματι, η παρακολούθηση  του δυσλιπιδαιμικού που  βρίσκεται υπό  φαρμακευτική υπολιπιδαιμική  αγωγή, περιλαμβάνει και τον  έλεγχο των  ηπατικών  ενζύμων και υπό προϋποθέσεις, της CK, του  ενζύμου  των  μυών. Παρόλα αυτά από το 1987 που κυκλοφόρησε  η πρώτη στατίνη, μέχρι  τώρα, επί  εκατομμυρίων  δυσλιπιδαιμικών  που βρίσκονται σε  θεραπεία  με  στατίνες δεν  έχουν παρουσιασθεί σημαντικές παρενέργειες και  βέβαια  δεν  είναι  αυτός λόγος να  στερηθεί κάποιος που χρειάζεται το φάρμακο, τις  τόσο  ευεργετικές  δράσεις του, τόσο  στην  ολική  θνησιμότητα, στη  στεφανιαία  θνητότητα, στη  μείωση  της  στεφανιαίας  νόσου  και  των  αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων. Έτσι με  τη  σωστή  ιατρική  παρακολούθηση τα  φάρμακα  αυτά  είναι  πέρα  για  πέρα  ακίνδυνα.

Η χοληστερόλη στα παιδιά και στους εφήβους

Είναι γνωστό ότι η αθηρωματική διεργασία (εναπόθεση λιπών στις αρτηρίες) ξεκινά στην παιδική ηλικία και εξελίσσεται αργά μέχρι την ενηλικίωση. Στη συνέχεια συνήθως οδηγεί στη δημιουργία της στεφανιαίας νόσου, την πρώτη αιτία θανάτου στο δυτικό κόσμο.
Παρά την αδιαφιλονίκητη επιτυχία στη μείωση των θανάτων από στεφανιαία νόσο τις τελευταίες δυο δεκαετίες, αυτή είναι υπεύθυνη για περίπου μισό εκατομμύριο θανάτους στις ΗΠΑ ετησίως.
Περίπου τον 42% των ατόμων που έλαβαν εξιτήριο από το νοσοκομείο νοσηλευόμενοι για στεφανιαία νόσο, έχουν ηλικία μικρότερη των 65 ετών.  Πολλοί από αυτούς τους  ενηλίκους έχουν παιδιά με προδιαθεσικούς παράγοντες για στεφανιαία νόσο που χρειάζονται προσοχή και ανάλογη αντιμετώπιση.
Οι κλινικές μελέτες δείχνουν ότι:
Η αθηροσκλήρυνση ή οι πρόδρομες μορφές της ξεκινούν στα παιδιά
Τα αυξημένα επίπεδα της χοληστερόλης στα πρώτα χρόνια της ζωής παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της αθηρωσκλήρυνσης στην ενήλικο ζωή.
Οι διαιτητικές συνήθειες και η γενετική προδιάθεση επηρεάζουν τα επίπεδα της χοληστερόλης και τον κίνδυνο εκδήλωσης στεφανιαίας νόσου.
Τα μειωμένα επίπεδα χοληστερόλης σε παιδιά είναι προστατευτικά
Το κάπνισμα θα πρέπει να αποθαρρύνεται
Η συστηματική αερόβια άσκηση θα πρέπει να ενθαρρύνεται
Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος για ύπαρξη αρτηριακής υπέρτασης και να θεραπεύεται όπου χρειάζεται
Η παχυσαρκία θα πρέπει να ελαττωθεί
Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος για ύπαρξη σακχαρώδους διαβήτη και να θεραπεύεται όπου χρειάζεται
Τα επίπεδα χοληστερόλης σε παιδιά και νεαρούς ενήλικες (ηλικίες 2-19 ετών) προσδιορίζονται ως εξής:

* Ολική χοληστερόλη (mg/dL)
Κάτω από 170 = Επιθυμητή
170-199 = Οριακή
200 ή μεγαλύτερη = Υψηλή

* LDL χοληστερόλη (mg/dL)
Κάτω από 110 = Επιθυμητή
110-129 = Οριακή

Αρχείο Αναρτήσεων