Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Μεταβολικό Σύνδρομο

 

Ένα εκρηκτικό «κοκτέιλ» για την υγεία. Φαντάζει «ωρολογιακή βόμβα» για την υγεία μας.

Το μεταβολικό σύνδρομο χαρακτηρίζεται ως η νόσος του αιώνα που διανύουμε, καθώς συνδυάζει πέντε μεταβολικές διαταραχές και μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή μας πολλαπλασιάζοντας τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Μάθετε από ποιους παράγοντες θα πρέπει να προφυλαχθείτε και ποιες συνήθειες θα πρέπει να αλλάξετε για το καλό της καρδιάς σας και όχι μόνο.

10 πάλαι πότε «Άγνωστος Χ»

Όταν το 1988 ο αμερικανός καθηγητής Τζορτζ Ρίβεν οριοθέτησε ένα νέο σύνδρομο κάνοντας λόγο για την ύποπτη συνύπαρξη μεταβολικών διαταραχών, δεν μπορούσε να φανταστεί ούτε ο ίδιος πόσο πολύ θα ασχολούνταν στο μέλλον η επιστημονική κοινότητα με την «ανακάλυψη» του. Το σύνδρομο πήρε το χαρακτηριστικό όνομα «σύνδρομο Χ», καθώς ελάχιστα γνώριζαν οι ειδικοί για τον παράγοντα που συνέδεε μεταξύ τους τις μεταβολικές διαταραχές που συναποτελούσαν το σύνδρομο. Σήμερα το σύνδρομο ονομάζεται «μεταβολικό σύνδρομο» και οι επιστήμονες προσδιορίζουν ως κοινό παρονομαστή των μεταβολικών διαταραχών την ινσουλινοαντίσταση, την παρουσία δηλαδή αντίστασης των περιφερικών ιστών στη δράση της ινσουλίνης. Η αντίσταση στην ινσουλίνη είναι μια κεντρική μεταβολική διαταραχή που συνδέεται με τις διαταραχές που συναποτελούν το μεταβολικό σύνδρομο και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης τους.

Ένα «Πάζλ» με επικίνδυνες ψηφίδες

Το μεταβολικό σύνδρομο είναι ένα παζλ μεταβολικών διαταραχών. Βασικές «ψηφίδες» αυτού του παζλ είναι:

• η παχυσαρκία κεντρικού κυρίως τύπου, η γνωστή κοιλιακή παχυσαρκία.

• η δυσλιπιδαιμία (αυξημένη συγκέντρωση τριγλυκεριδίων στο αίμα) και η χαμηλή Η DL (η «καλή» χοληστερόλη).

• η υπέρταση.

• ο σακχαρώδης διαβήτης.

Για τη διάγνωση του μεταβολικού συνδρόμου χρησιμοποιείται η ταξινόμηση που έχει προταθεί από την αμερικανική επιτροπή ειδικών (National Cholesterol Education Program), σύμφωνα με την οποία θα πρέπει τρεις ή περισσότεροι από τους παραπάνω παράγοντες κινδύνου να βρίσκονται πάνω από τα επιτρεπτά όρια.

Εκτός από τις πέντε βασικές συνιστώσες του μεταβολικού συνδρόμου, από τους ειδικούς αναφέρεται και μια σειρά άλλων διαταραχών που, αν και δεν οριοθετούν το σύνδρομο, ωστόσο σχετίζονται με αυτό εξαιτίας της μεταβολικής τους αναφοράς που είναι η ινσουλινοαντίσταση:

• υπερουριχαιμία, η υπερπαραγωγή δηλαδή ουρικού οξέος και η μειωμένη απέκκριση του από τους νεφρούς.

• λιπώδες ήπαρ.

• σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.

• αυξημένη πηκτικότητα στο αίμα.

Ένας απειλητικός συνδυασμός για την καρδιά μας

Κάθε ένα από τα κριτήρια του μεταβολικού συνδρόμου αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρδιαγγειακής νόσου, αυξάνοντας τα ποσοστά της αθηρωμάτωσης. Όταν αυτά τα κριτήρια συνδυαστούν, τότε το αποτέλεσμα είναι πραγματικά «εκρηκτικό» για την υγεία της καρδιάς μας.

Οι μεταβολικές διαταραχές που συνθέτουν το μεταβολικό σύνδρομο ευνοούν την εμφάνιση στεφανιαίας και ευρύτερα καρδιαγγειακής νόσου και οι ασθενείς διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να πάθουν καρδιακή ανεπάρκεια, έμφραγμα και εγκεφαλικό επεισόδιο. Φιλανδική μελέτη συνδέει το μεταβολικό σύνδρομο με τετραπλάσιο κίνδυνο στεφανιαίου θανάτου ενώ άλλες μελέτες διαπιστώνουν διπλασιασμό του κινδύνου στεφανιαίας νόσου όταν η παρουσία μεταβολικού συνδρόμου συνδυάζεται με την παρουσία σακχαρώδους διαβήτη. Εκτός από τις επιπτώσεις στην καρδιαγγειακή υγεία, το μεταβολικό σύνδρομο συμβάλλει και στην εμφάνιση διαβήτη (σε άτομα που έχουν μεταβολικό σύνδρομο αλλά όχι διαβήτη), συνδρόμου υπνικής άπνοιας και λιπώδους ήπατος.

Το «κακό» σπλαχνικό λίπος

Κριτήρια όπως ο Δείκτης Μάζας Σώματος ή ο βασικός μεταβολισμός που συνέδεαν άμεσα την παχυσαρκία με το μεταβολικό σύνδρομο έχουν πάψει να θεωρούνται κυρίαρχα. Ο κίνδυνος, λένε οι ειδικοί, ονομάζεται «σπλαχνικό λίπος», το λίπος δηλαδή γύρω από τη μέση που σχετίζεται με διαταραχές στην παραγωγή ινσουλίνης. Σε αντίθεση με το λίπος που βρίσκεται σε άλλα σημεία του σώματος, το σπλαχνικό λίπος είναι περισσότερο ευαίσθητο στα λιπολυτικά ερεθίσματα του οργανισμού με αποτέλεσμα το ενδοκυττάριο λίπος (τριγλυκερίδια) να διασπάται σε ελεύθερα λιπαρά οξέα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη αντίστασης ινσουλίνης στο ήπαρ και τους μυς. Παράλληλα, το σπλαχνικό λίπος εκκρίνει πρωτεΐνες (λεπτίνη, TNF-a) που συμβάλλουν στην ινσουλινοαντίσταση και το μεταβολικό σύνδρομο.

Με «όπλο» τη μεσογειακή δίαιτα

Η σχέση μεταξύ μεσογειακής δίαιτας και μεταβολικού συνδρόμου έχει επιβεβαιωθεί και από επιστημονικές μελέτες, όπως τη μελέτη Lyon, που δείχνει ότι η μεσογειακή διατροφή μπορεί να μειώσει πέντε έως και επτά φορές τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων. Ενδεικτικά μάλιστα είναι τα αποτελέσματα της ελληνικής έρευνας Attica, σύμφωνα με τα οποία η μικρότερη συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου στη χώρα μας συγκριτικά με άλλες χώρες οφείλεται στην υιοθέτηση του μεσογειακού μοντέλου διατροφής, τα ευεργετικά οφέλη του οποίου εντοπίζονται στη μειωμένη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και στην αντίστοιχη υψηλή μονοακόρεστων (κυρίως από το ελαιόλαδο) καθώς και στην υψηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών.

Σημαντική είναι και η συμβολή των αντιοξειδωτικών ουσιών (βιταμίνες Α, C, Ε, συνένζυμο Q10) που περιέχονται στη μεσογειακή διατροφή και «θωρακίζουν» τον οργανισμό από την εισβολή των ελευθέρων ριζών και έχουν προστατευτική επίδραση κατά των καρδιαγγειακών παθήσεων. Όπως έχει αποδειχτεί σε πλήθος ερευνών, η μεσογειακή διατροφή αποτελεί ασπίδα της καρδιαγγειακής μας υγείας και μειώνει τον κίνδυνο αθηροσκλήρυνσης. Σύμφωνα μάλιστα με τη «μελέτη των επτά χωρών», οι κάτοικοι της Κρήτης εμφάνισαν τα χαμηλότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας από στεφανιαία νόσο συγκριτικά με τους κατοίκους της βόρειας Ευρώπης, της Αμερικής, της Ιαπωνίας και της Ιταλίας, γεγονός που συνδέθηκε με την υψηλή πρόσληψη -περίπου εβδομήντα γραμμαρίων ημερησίως- του χαρακτηριστικότερου προϊόντος της μεσογειακής διατροφής, του παρθένου ελαιολάδου.

Ελλάδα: ο κίνδυνος είναι υπαρκτός

Τα επιδημιολογικά στοιχεία της ελληνικής έρευνας Attica, που διενεργήθηκε από την πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική του Ιπποκράτειου Νοσοκομείου, είναι ανησυχητικά για τη συχνότητα εμφάνισης του μεταβολικού συνδρόμου στο μέλλον. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας:

• 1 στους 5 συμμετέχοντες (19,8%) εμφάνιζαν παράγοντες κινδύνου.

• Από αυτούς, οι άντρες παρουσίασαν διπλάσια ποσοστά.

• Άντρες και γυναίκες με παράγοντες κινδύνου ακολουθούσαν σε μικρό ποσοστό τη μεσογειακή διατροφή ενώ είχαν μειωμένα ποσοστά σωματικής άσκησης.

• Η συχνότητα εμφάνισης του μεταβολικού συνδρόμου παρουσίασε αυξητική τάση με την αύξηση της ηλικίας (ποσοστό 38% σε ηλικίες μεγαλύτερες των 65 ετών).

Με τη συνεργασία του Δρ. Ανδρέα Μελιδώνη, παθολόγου - διαβητολόγου, υπεύθυνου Διαβητολογικού Κέντρου - Κέντρου Παχυσαρκίας και Μεταβολισμού Τζάνειου Νοσοκομείου

image

Αρχείο Αναρτήσεων