Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Υπέρηχοι - Triplex Καρδιάς

1) ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

  • Η ηχοκαρδιογραφία αποτελεί μια από τις βασικές σύγχρονες μεθόδους έρευνας των καρδιακών παθήσεων
  • Η μέθοδος έχει αξιοπιστία για αντικειμενικούς λόγους, επειδή στηρίζεται σε φυσικούς νόμους (Doppler κ.α.) αλλά η εμπειρία του καρδιολόγου που εκτελεί την εξέταση παίζει πολύ σημαντικό ρόλο, γιατί θα τον βοηθήσει να αξιολογήσει τα ευρήματα και να τα συνδέσει σωστά με την κλινική εικόνα του αρρώστου
  • Η μέθοδος, όπως αποκαλύπτει και το όνομά της στηρίζεται στους υπερήχους, που είναι ήχοι με συχνότητα μεγαλύτερη απ' αυτή που αντιλαμβάνεται το ανθρώπινο αυτί και είναι της τάξεως των 2 έως 5 MHz (μερικές φορές και 7 MHz)
  • Οι υπέρηχοι παράγονται και εκπέμπονται από έναν πιεζοηλεκτρικό κρύσταλλο, ο οποίος επιπλέον λαμβάνει και τις αντανακλάσεις αυτών των υπερήχων από τα τοιχώματα της καρδιάς. Ο κρύσταλλος αυτός είναι τοποθετημένος σε μια ειδική θήκη σχηματίζοντας έτσι τον πομποδέκτη υπερήχων (transducer)

2) ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ B-MODE

  • Ο transducer τοποθετείται από τον καρδιολόγο που εκτελεί την εξέταση, σε ειδικές θέσεις του θώρακα ή και της κοιλιάς, αφού πρώτα τοποθετηθεί ζελέ (gel) μεταξύ του transducer και του δέρματος, ώστε να μην μεσολαβεί αέρας, για να μπορέσουν να μεταδοθούν οι υπέρηχοι στο σώμα του εξεταζομένου
  • Οι αντανακλάσεις των υπερήχων από τα τοιχώματα της καρδιάς λαμβάνονται από τον πιεζοηλεκτρικό κρύσταλλο και παρατίθενται με την μορφή κηλίδων διαφόρου φωτεινότητας. Γι αυτό και αυτή η μορφή απεικόνισης ονομάσθηκε B-Mode (B=Brightness, Φωτεινότητα)

3) ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ M-MODE

  • Εάν λάβουμε την παραπάνω απεικόνιση σε συνάρτηση με τον χρόνο, επειδή η καρδιά είναι κινούμενο όργανο με τα τοιχώματά της πότε να πλησιάζουν και πότε να απομακρύνονται από τον transduser, τότε η απεικόνιση που προκύπτει ονομάζεται M-Mode (M=Motion, Κίνηση)
  • Η M-Mode απεικόνιση είναι κατάλληλη για μετρήσεις (πάχος τοιχωμάτων, διαστάσεις κοιλοτήτων κ.α.) σε διάφορες φάσεις όπως είναι η συστολή και διαστολή της καρδιάς, επειδή αποτυπώνει καλά τις μετακινήσεις των διαφόρων δομικών στοιχείων της καρδιάς στη διάρκεια του χρόνου. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να αναδείξει περιοχές υποκινησίας, να γίνει εκτίμηση της συσπαστικότητας και να υπολογισθεί το κλάσμα εξωθήσεως της αριστεράς κοιλίας

4) ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ 2D

  • Με την μέθοδο αυτή χρησιμοποιείται η απεικόνιση B-Mode, με τη διαφορά όμως ότι η ηχογραφική δέσμη, που παράγεται από τον πιεζοηλεκτρικό κρύσταλλο, δεν έχει σταθερή διεύθυνση αλλά κάνει συνεχή σάρωση ενός τομέα 45-90 μοιρών
  • Έτσι απεικονίζονται τα διάφορα στοιχεία, που υπάρχουν στην περιοχή αυτού του τομέα, σε πραγματική κίνηση και σε επίπεδο 2 διαστάσεων (2D)

5) DOPPLER ΗΧΟΚΑΡΔΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Με την τεχνική Doppler οι υπέρηχοι δεν χρησιμοποιούνται για την απεικόνιση των καρδιακών κοιλοτήτων και των λοιπών στοιχείων της καρδιάς (όπως συμβαίνει με την 2D απεικόνιση), αλλά για να μελετηθούν οι ροές του αίματος ενδοκαρδιακά
  • Ενώ για την 2D απεικόνιση χρησιμοποιούνται οι ανακλώμενοι στα καρδιακά τοιχώματα υπέρηχοι προκειμένου να γίνει η απεικόνιση της καρδιάς, στην Doppler ηχοκαρδιογραφία εκμεταλλευόμαστε την μεταβολή της συχνότητας του υπερηχογραφικού κύματος (φαινόμενο Doppler), όταν προσπίπτει στα ταχέως κινούμενα ερυθρά αιμοσφαίρια
  • Για ακριβέστερη μέτρηση μεγάλων ταχυτήτων ροής του αίματος θα πρέπει η δέσμη των εκπεμπόμενων υπερήχων να είναι όσο το δυνατόν παράλληλη με την ροή και η εκπεμπόμενη συχνότητα του υπερηχογραφικού κύματος να είναι όσο το δυνατόν μικρότερη (π.χ. 2 MHz). Αυτό προκύπτει και από την ανάλυση της βασικής εξίσωσης Doppler. Αντίθετα στην 2D απεικόνιση πρέπει η συχνότητα των υπερήχων να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη (π.χ. 5 MHz) και η πρόπτωση αυτών στα καρδιακά τοιχώματα να είναι όσο το δυνατόν κάθετη προκειμένου να έχουμε καλύτερα αποτελέσματα
  • Όπως προκύπτει από τα παραπάνω και επειδή οι τεχνικές Doppler και 2D συνδυάζονται για την μελέτη της καρδιακής λειτουργίας, δεν είναι δυνατόν να έχουμε ταυτόχρονα την καλύτερη 2D απεικόνιση και το καλύτερο σήμα Doppler
  • Παρά το γεγονός ότι οι υπέρηχοι δεν είναι ακουστοί, το σήμα Doppler που προκύπτει από την διαφορά της εκπεμπόμενης και της ανακλώμενης συχνότητας υπερήχων είναι πάντα ακουστό και έτσι μπορούν οι ροές του αίματος να εκτιμηθούν και ακουστικά από τον εξεταστή

ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ DOPPLER
Εκτίμηση βαλβιδικών στενώσεων
Εκτίμηση βαλβιδικών ανεπαρκειών
Αναγνώριση επικοινωνιών (shunts)
Μέτρηση όγκου παλμού

6) ΣΥΝΕΧΕΣ DOPPLER

  • Στο συνεχές Doppler έχουμε συνεχή εκπομπή και λήψη υπερήχων, που επιτυγχάνεται με δύο κρυστάλλους (πομπός και δέκτης)
  • Με την τεχνική αυτή λαμβάνουμε πληροφορίες για τις ροές σε όλο το βάθος της ηχογραφικής δέσμης, χωρίς όμως να έχουμε την δυνατότητα αναγνώρισης του βάθους από το οποίο προέρχεται η κάθε ροή. Έτσι μπορεί να έχουμε καταγραφή δύο ταυτόχρονων ροών (π.χ. στην στένωση της αορτικής βαλβίδας καταγράφεται η ροή του χώρου εξόδου της αριστεράς κοιλίας και η ροή μέσω της στενωμένης βαλβίδας)
  • Παρά την έλλειψη διάκρισης βάθους η τεχνική αυτή είναι κατάλληλη για μετρήσεις υψηλών ταχυτήτων ροής, όπως συμβαίνει π.χ σε βαλβιδικές στενώσεις

7) ΠΑΛΜΙΚΟ DOPPLER

  • Με την τεχνική του παλμικού Doppler έχουμε παραγωγή υπερήχων κατά ώσεις (3000 έως 5000 παλμούς το δευτερόλεπτο), οπότε ο χρόνος που χρειάζεται για να επιστρέψουν τα ανακλώμενα κύματα υπερήχων είναι συνάρτηση του βάθους, που έγινε η ανάκλαση
  • Έτσι σε συνδυασμό με την 2D απεικόνιση μπορούμε να ορίσουμε το βάθος και να λάβουμε το σήμα Doppler από μια συγκεκριμένη περιοχή (π.χ. πάνω από μια βαλβίδα), ενώ όλες οι άλλες ροές αγνοούνται από το μηχάνημα υπερήχων
  • Λόγω του δειγματοληπτικού χαρακτήρα αυτής της τεχνικής δεν μπορούν να εκτιμηθούν υψηλές ταχύτητες ροής, οπότε εδώ επιστρατεύεται η τεχνική του συνεχούς Doppler για να μετρηθεί η ταχύτητα ροής της οποίας το βάθος έχει εκτιμηθεί με το παλμικό Doppler
  • Έτσι βλέπουμε πως ο συνδυασμός του παλμικού και του συνεχούς Doppler εξουδετερώνει τα μειονεκτήματα των δύο μεθόδων

8) ΕΓΧΡΩΜΟ DOPPLER

  • Το έγχρωμο Doppler είναι παλμικό Doppler πολλών και ταυτόχρονων δειγμάτων ροής με την μέτρηση όμως των μέσων ταχυτήτων ροής στα δείγματα και ακολούθως την παράθεσή τους με την μορφή χρώματος (κόκκινο εάν η ροή πλησιάζει και μπλε εάν απομακρύνεται από τον πομποδέκτη)
  • Επειδή η τεχνική συνδυάζεται με την 2D απεικόνιση, έχουμε στην ουσία μια διδιάστατη απεικόνιση της καρδιάς με την προσθήκη χρώματος, που αντιπροσωπεύει τις ενδοκαρδιακές ροές των οποίων η κατεύθυνση υποδηλώνεται από το χρώμα
  • Έτσι είναι πολύ εύκολο με μια ματιά να δει κανείς στην έγχρωμη εικόνα διάφορες διαταραχές στις ροές όπως είναι π.χ. μια βαλβιδική ανεπάρκεια
  • Όπως και το παλμικό Doppler έτσι και το έγχρωμο έχει πρόβλημα στην απεικόνιση υψηλών ταχυτήτων ροής, εμφανίζοντας μια πολυχρωμία (aliasing) στην περιοχή αυτή αντί για την εμφάνιση μπλε ή κόκκινου χρώματος
  • Όμως είναι χρήσιμη και η διαπίστωση της πολυχρωμίας, γιατί μπορούμε να μετρήσουμε την μέγιστη ταχύτητα ροής με την βοήθεια της τεχνικής του συνεχούς Doppler, τοποθετώντας τον άξονα στην περιοχή της πολυχρωμίας

ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΕΓΧΡΩΜΟΥ DOPPLER
Ανίχνευση βαλβιδικών ανεπαρκειών
Ανίχνευση διαφυγών (shunts) μεσοκολπικών, μεσοκοιλιακών κ.α.
Μετεγχειρητική εκτίμηση συγκλείσεως διαφυγών
Εκτίμηση λειτουργικότητας προσθετικών βαλβίδων

http://users.otenet.gr/~ekonomou/echo.html

Αρχείο Αναρτήσεων