Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Χοληστερινη

Από τον γιατρό Στεφανίδη Κυριάκο

Όλοι έχουμε ακούσει ότι πρέπει να προσέχουμε τη χοληστερίνη μας γιατί υψηλή συγκέντρωση χοληστερίνης στο αίμα αυξάνει το κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων. Για όσους έχουν υψηλή χοληστερίνη οι γιατροί αρχικά τους συμβουλεύουν να προσέχουν τη διατροφή τους και κυρίως να μειώσουν τη πρόσληψη λιπών και χοληστερίνης. Αυτό οδηγεί συνήθως σε μείωση της συγκέντρωσης της ολικής χοληστερίνης στο αίμα. Είναι όμως αυτό επιθυμητό και ικανό για να μειώσει το κίνδυνο καρδιαγγειακών πaθήσεων;

Πριν μπούμε σε λεπτομέρειες για το ποιος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τη πρόληψη η και μείωση των αρνητικών συνεπειών που έχει η υψηλή συγκέντρωση χοληστερίνης, ας γνωρίσουμε πρώτα τη χοληστερίνη και τις ιδιότητές της. Και θα ξεκινήσω με την ερώτηση ενός φοιτητή πριν μερικά χρόνια: αφού η χοληστερίνη είναι τόσο κακή για την υγεία μας γιατί υπάρχει στον οργανισμό μας;. Η χοληστερίνη εκτός του ότι φράζει τις αρτηρίες της καρδιάς έχει και άλλες πολύ πιο σημαντικές και θετικές για την υγεία ιδιότητες. Πρώτον, χωρίς χοληστερίνη η μεμβράνη των κυττάρων στο σώμα μας δεν μπορεί να σχηματισθεί και να λειτουργήσει σωστά. Χωρίς μεμβράνη το κύτταρο και άρα ο οργανισμός, πεθαίνει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα! Δεύτερον, η χοληστερίνη αποτελεί το βασικό συστατικό για τη παραγωγή των στεροειδών ορμονών που, εκτός των άλλων, είναι υπεύθυνες για την αναπαραγωγή του ανθρώπου. ʼρα, χωρίς χοληστερίνη δεν υπάρχει ζωή. Παρενθετικά, ο ανωτέρω φοιτητής δεν πέρασε τις εξετάσεις γιατί αυτά έπρεπε να τα γνωρίζει!

Επειδή ακριβώς η χοληστερίνη είναι τόσο σημαντική για τη ύπαρξη της ζωής και τη σωστή λειτουργία του οργανισμού, η φύση πρόβλεψε έτσι ώστε να έχει πάντα στη διάθεσή της αρκετή χοληστερίνη και να μην εξαρτάται από τη χοληστερίνη που προσλαμβάνουμε μέσω της τροφής. Έτσι πάνω από τα 2/3 της χοληστερίνης που κυκλοφορεί στο αίμα παράγεται από τον ίδιο τον οργανισμό και μόνο το 1/3 προέρχεται από τη τροφή που τρωμε. Επειδή όμως η πολύ χοληστερίνη δεν κάνει καλό, η φύση επινόησε ένα τρόπο έτσι ώστε όταν προσλαμβάνουμε περισσότερη χοληστερίνη μέσω της τροφής, ο οργανισμός μας να μειώνει το ρυθμό παραγωγής της δικής του χοληστερίνης. Έτσι, στους περισσότερους ανθρώπους, τα επίπεδα της ολικής χοληστερίνης του αίματος παραμένουν σταθερά. Πολλές φορές όμως ο οργανισμός αδυνατεί να ρυθμίσει αποτελεσματικά τη σχέση eνδογενούς παραγωγής και εξωγενούς πρόσληψης χοληστερίνης, με αποτέλεσμα την αύξηση της συγκέντρωσης της χοληστερίνης στο αίμα.

Η χοληστερίνη δεν κυκλοφορεί ελeύθερη στο αίμα αλλά χρησιμοποιεί τις λιποπρωτείνες του αίματος ως μεταφορικό μέσο. Έτσι το μεγαλύτερο ποσοστό χοληστερίνης μεταφέρεται από τις λιποπρωτείνες χαμηλής πυκνότητας (LDL) και τις λιποπρωτείνες υψηλής πυκνότητας (HDL). Σε ένα υγιή νέο 30 ετών η ολική χοληστερίνη είναι γύρω στa 150 mg/dl. Από αυτά τα 100 mg/dl περίπου μεταφέρονται στο αίμα με τις LDL (LDL χοληστερίνη) και τα 50 mg/dl ΅ε oις HDL (HDL χοληστερίνη). Ο διαχωρισμός σε LDL και HDL χοληστερίνη είναι πολύ σημαντικός!. Οι LDL μεταφέρουν τη χοληστερίνη στις αρτηρίες και, όταν οξειδώνονται, τείνουν να προσκολλώνται στα τοιχώματα των αρτηριών της καρδιάς προωθώντας έτσι τη δημιουργία αθηρωματικών πλακών που συχνά οδηγούν στο έμφραγμα. Με άλλα λόγια, οι LDL είναι οι "κακές" λιποπρωτείνες που μεταφέρουν τη χοληστερίνη στη περιφέρεια και την εναποθέτουν στα τοιχώματα των αγγείων προάγοντας έτσι την εμφάνιση καρδιαγγειακών pαθήσεων. Από την άλλη μεριά, οι HDL, οι "καλές" λιποπρωτείνες κάνουν ακριβώς το αντίστροφο. Μαζεύουν δηλαδή τη χοληστερίνη από τη περιφέρεια και τη μεταφέρουν στο συκώτι, αποτρέποντας έτσι την εναπόθεσή της στα τοιχώματα των αρτηριών.

Όπως ανέφερα και στην αρχή, όταν κάποιος διαγνωστεί με υψηλή χοληστερίνη ο γιατρός αρχικά συνιστά αλλαγή της διατροφής με έμφαση στη μείωση πρόληψης τροφών που περιέχουν πολλά λιπαρά και ιδιαίτερα κεκορεσμένα λίπη και χοληστερίνη. Επαρκεί όμως η δίαιτα γιά μείωση της χοληστερίνης και επιτυγχάνει το τελικό στόχο που είναι η πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων;. Η απάντηση είναι αρνητική σύμφωνα με τα αποτελέσματα μιας μεγάλης σε έκταση έρευνας που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκυρο ιατρικό περιοδικό New England Journal of Medicine(1). Στην έρευνα αυτή έλαβαν μέρος 180 γυναίκες (45 – 64 ετών) και 197 άνδρες (30 – 64 ετών). Όλοι οι εθελοντές είχαν χαμηλή HDL χοληστερίνη και μέτρια προς υψηλή LDL χοληστερίνη, η συγκέντρωση όμως της χοληστερίνης συνολικά (HDL και LDL) ήταν μικρότερη του επιπέδου πού απαιτεί φαρμακοθεραπεία. Οι επιστήμονες χώρισαν τους εθελοντές σε τέσσερις ομάδες. Η πρώτη ομάδα ακολούθησε δίαιτα (λιγότερο από το 30% της ενέργειας λιπαρά, λιγότερο από 7% κεκορεσμένα λιπαρά και λιγότερο από 200 mg χοληστερίνη την ημέρα), η δεύτερη ομάδα ακολούθησε ένα πρόγραμμα άσκησης (περίπου 16 km γοργό περπάτημα η τρέξιμο την εβδομάδα) η τρίτη ομάδα συνδυασμό δίαιτας και άσκησης ενώ στους εθελοντές της τέταρτης ομάδας δόθηκαν οδηγίες να συνεχίσουν το τρόπο ζωής που είχαν μέχρι τότε. Η έρευνα, που διάρκεσε ένα χρόνο, έδειξε ότι από μόνη της η δίαιτα δεν είναι ικανή να μειώσει σημαντικά τη συγκέντρωση της LDL, της "κακής" χοληστερίνης στο αίμα. Σωματική άσκηση σε συνδυασμό με δίαιτα είναι απαραίτητη όχι μόνο για τη μείωση της "κακής" χοληστερίνης αλλά και για τη διατήρηση η και αύξηση της συγκέντρωσης της HDL, της "καλής" χοληστερίνης.

Είναι από χρόνια γνωστό ότι όταν κάποιος ακολουθεί δίαιτα που οδηγεί σε μείωση της συγκέντρωσης της χοληστερίνης, μειώνει όχι μόνο τη "κακή" αλλά και τη "καλή" χοληστερίνη, μειώνοντας έτσι τη θετική επίπτωση που θα μπορούσε να έχει η μείωση της "κακής" χοληστερίνης στην υγεία. Ο συνδυασμός δίαιτας και άσκησης όχι μόνο μειώνει τη "κακή" χοληστερίνη πιο αποτελεσματικά, από ότι από μόνη της η δίαιτα, αλλά, ίσως σπουδαιότερο ακόμη, διατηρεί η και αυξάνει τη "καλή" χοληστερίνη, μεγιστοποιώντας έτσι το θετικό αποτέλεσμα. 

Δεν είναι η πρώτη φορά που τα θετικά αποτελέσματα της άσκησης παρουσιάζονται από τούτη τη στήλη. Σιγά-σιγά οι επιστήμονες αποδεικνύουν αυτό που όλοι υποψιαζόμαστε. Ότι η σωματική δραστηριότητα είναι απαραίτητη για τη καλή λειτουργία του οργανισμού και τη διατήρηση καλής υγείας. Και δεν χρειάζεται να ξοδεύουμε ώρες στα γυμναστήρια για να δρέψουμε τους καρπούς της άσκησης. Για κάποιον που είναι εντελώς καθιστικός τύπος, μισής ώρας έντονο περπάτημα, τέσσερις με πέντε φορές την εβδομάδα μπορεί να επιφέρει δραματική μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρδιαγγειακών και όχι μόνο παθήσεων. Περιττό βέβαια να πούμε ότι ότι όσο περισσότερη η φυσική δραστηριότητα, χωρίς βέβαια να φτάνουμε στα άκρα, τόσο καλύτερα και τα αποτελέσματα για την υγεία μας.

Από τον γιατρό Στεφανίδη Κυριάκο

http://www.geocities.com/drkyr/askisi-cholist.htm

Αρχείο Αναρτήσεων