Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Παχυσαρκία και καρδιά

Του ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΣΤΕΦΑΝΑΔΗ, καθηγητή Καρδιολογίας, διευθυντή Α' Καρδιολογικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, «Ιπποκράτειο» ΓΝΑ, προέδρου Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, e-mail: chstefan@med.uoa.gr

Η παχυσαρκία αποτελεί ένα σύγχρονο πρόβλημα υγείας στις αναπτυγμένες κοινωνίες. Στην Ελλάδα φαίνεται ότι περίπου το 60% του πληθυσμού εμφανίζουν αυξημένο βάρος σώματος και χαρακτηρίζονται ως υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Η παχυσαρκία ορίζεται ως άθροισμα λίπους σώματος της τάξης του 25% του ολικού βάρους σώματος για τους άνδρες και 33% για τις γυναίκες. Για την εκτίμηση της παχυσαρκίας χρησιμοποιείται ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) ως τα κιλά βάρους που αντιστοιχούν σε ένα τετραγωνικό μέτρο ύψους. Για παράδειγμα, ένας άνδρας βάρους 100 κιλών, ύψους 1,80 μέτρου έχει ΔΜΣ ίσο με 30,86 (ΔΜΣ=100/1,82). Ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο περίπου 2,9 για τους άνδρες και 2,3 για τις γυναίκες. Παρ' όλ' αυτά ο δείκτης μάζας σώματος αποτελεί μία έμμεση εκτίμηση του λίπους του σώματος μπορεί να μην υποδηλώνει την αληθινή εναπόθεση λίπους. Γι' αυτό τον λόγο εκτιμάται και η μέτρηση της περιφέρειας μέσης που αντιπροσωπεύει την εναπόθεση λίπους στην κοιλιακή χώρα, χαρακτηρίζοντας τη σπλαχνική παχυσαρκία που έχει φανεί από πλήθος μελετών ότι συσχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ετσι η περιφέρεια μέσης πρέπει να είναι μικρότερη των 88 εκατοστών στις γυναίκες και των 104 εκατοστών στους άνδρες. Η περαιτέρω αύξηση αυτών των ορίων αντιπροσωπεύει την παρουσία κεντρικής παχυσαρκίας που σχετίζεται και στα δύο φύλα με αυξημένη εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων, σακχαρώδους διαβήτη, αρτηριακής υπέρτασης και αυξημένης παρουσίας μικρών, πυκνών, αθηρογόνων LDL μορίων. Επίσης περίπου το 90% των ασθενών με διαβήτη τύπου 2 είναι παχύσαρκοι. Είναι χαρακτηριστικό ότι μια μείωση του σωματικού βάρους κατά 4,5 κιλά οδηγεί σε σημαντική μείωση της αρτηριακής πίεσης, καλύτερη ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου και σημαντική μείωση του κινδύνου εμφάνισης εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Παρ' ότι η παχυσαρκία οφείλεται σε διαταραχή ισορροπίας της ενέργειας που μπορεί να είναι αποτέλεσμα σύνθετης αλληλεπίδρασης μεταξύ γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, ο ρόλος της δίαιτας και της άσκησης είναι σημαντικός στην πρόληψη και αντιμετώπισή της. Σημαντικό είναι να γνωρίζει κάποιος, που υποβάλλεται σε πρόγραμμα δίαιτας για απώλεια βάρους, ότι θα πρέπει να αποδοκιμάζονται στόχοι γρήγορης απώλειας βάρους (περισσότερο από 1 κιλό την εβδομάδα) ή προγραμμάτων πολύ χαμηλών θερμίδων. Το Αμερικανικό Κολέγιο Αθλητιατρικής συνιστά ότι ο καθημερινός περιορισμός θερμίδων να είναι της τάξης των 500 -1.000 kcal, με πρόσληψη θερμίδων όχι μικρότερη των 1.200 kcal/ημέρα και απώλεια βάρους όχι περισσότερη του 1 kg/εβδομάδα. Οι κίνδυνοι για την υγεία που σχετίζονται με την απότομη απώλεια βάρους είναι υπογλυκαιμία, κετονουρία, γαλακτική οξείδωση, αδυναμία και απώλεια αισθήσεων, κοιλιακή μαρμαρυγή, μυοκαρδιακή ατροφία, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια και αιφνίδιος θάνατος. Οι παχύσαρκοι ασθενείς θα πρέπει να ενθαρρύνονται να ακολουθούν ένα πρόγραμμα χαμηλής έντασης και μακράς διάρκειας άσκησης για να μειώσουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επιπλοκών και ορθοπεδικών ατυχημάτων. Η συχνότητα πρέπει να είναι 3 με 5φορές/εβδομάδα με δαπάνη 200-300 θερμίδων ανά συνεδρία άσκησης. Η πρώτης επιλογής άσκηση πρέπει να είναι το περπάτημα. Η ποδηλασία, οι ασκήσεις στο υγρό στοιχείο ή η άνοδος κλίμακας μπορούν επίσης να συσταθούν. Τέλος, σημαντική βοήθεια έχουν να προσφέρουν φαρμακευτικά σκευάσματα όπως η ορλιστάτη και η ριμοναμπάντη σε όσους ασθενείς πληρούν τα κατάλληλα κριτήρια χορήγησής τους, ενώ στη νοσογόνο παχυσαρκία χειρουργικές μέθοδοι διαμερισματοποίησης του στομάχου ή γαστρικής παράκαμψης δίνουν την τελική λύση.

ΤΑΞΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΔΜΣ (Kg/m2)

Λιποβαρής <18,5

Φυσιολογικός 18,5-24,9

Υπέρβαρος 25,0-29,9

Παχύσαρκος Ι 30,0-34,9

Μέτρια παχύσαρκος ΙΙ 35,0-39,9

Σοβαρά παχύσαρκος ΙΙΙ >40

Αρχείο Αναρτήσεων