Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Πρώτες βοήθειες

Τόσο στην καθημερινή μας ζωή, όσο και στην ενασχόληση μας με τις αθλητικές δραστηριότητες, μπορεί να κληθούμε να αντιμετωπίσουμε καταστάσεις που απαιτούν τη γνώση πρώτων βοηθειών, είτε ήμαστε γιατροί είτε όχι. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να φροντίσουμε πριν πλησιάσουμε έναν πολυτραυματία, είναι η δική μας ασφάλεια (κίνδυνος από διερχόμενα αυτοκίνητα, κίνδυνος ανάφλεξης ή πυρκαγιάς, κατολισθήσεις, χιονοστιβάδες κλπ.) Πλησιάζουμε τον τραυματία και προσπαθούμε να επικοινωνήσουμε μαζί του. Τον ρωτάμε τι έπαθε, αν είναι καλά και ακολουθούμε μια σειρά ελέγχου και ενεργειών, που είναι συνοπτικά η εξής:
A. Αεραγωγοί & προστασία της ΑΜΣΣ σπονδυλικής στήλης
B. Αερισμός & αναπνοή
C. Κυκλοφορία & αιμορραγία
D. Νευρολογική ανικανότητα
E. Έκθεση & προστασία από το περιβάλλον
Όλα αυτά τα βήματα έχουν στόχο τη διάσωση του ασθενούς από απειλητικές για τη ζωή του καταστάσεις και πραγματοποιούνται όσο το δυνατό γρηγορότερα, στα πρώτα λεπτά που είναι και τα πιο σημαντικά για την επιβίωσή του. Αφού ολοκληρώσουμε αυτά τα βήματα ακολουθεί λεπτομερέστερος έλεγχος και αντιμετώπιση των επιμέρους κακώσεων.
Α: Αεραγωγοί & προστασία της ΑΜΣΣ
Κατά τον έλεγχο των αεροφόρων οδών, αλλά και σε όλη τη διάρκεια της αντιμετώπισης του πολυτραυματία, κύριο μέλημα μας πρέπει να είναι η προστασία της ΑΜΣΣ (Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης). Ο αυχένας πρέπει να ακινητοποιηθεί σε ουδέτερη θέση για να μην προκαλέσουμε μεγαλύτερη κάκωση σε πιθανή υπάρχουσα βλάβη. Αυτό γίνεται είτε με τα χέρια μας προσπαθώντας να κρατήσουμε σταθερό το λαιμό καθ’ όλη τη διάρκεια των χειρισμών, είτε με αυχενικό κολάρο (αν διαθέτουμε).
Ελέγχουμε τις αεροφόρους οδούς στόμα & μύτη και σε περίπτωση που είναι αποφραγμένες από ξένα σώματα (χώματα, δόντια, αίματα κλπ.) τις καθαρίζουμε. Οι αεραγωγοί μπορούν να φράξουν από πτώση της ρίζας της γλώσσας προς τα πίσω (π.χ. σε λιποθυμία). H διάνοιξη των αεραγωγών γίνεται με τους χειρισμούς jaw thrust (δεξί σχ.) ή chin lift (αριστερό σχ.).
Απόφραξη μπορεί να προκληθεί επίσης από την κατάποση φαγητού, ξένου σώματος κλπ, οπότε εφαρμόζουμε την τεχνική Heimlich: Τοποθετούμαστε πίσω από το σώμα του θύματος και αγκαλιάζοντας το, δένουμε τα χέρια μας σφιχτά σαν μια γροθιά, στην περιοχή του στομαχιού του. Στη συνέχεια εφαρμόζουμε άμεση και δυνατή πίεση προς τα πίσω και πάνω (κάτω δεξί σχ.). Εναλλακτικά μπορούμε να δώσουμε πέντε χτυπήματα στην πλάτη με κατεύθυνση προς τα μπροστά και πάνω ή πέντε κοιλιακές ώσεις προς τα πίσω και πάνω όταν το θύμα είναι ξαπλωμένο. Συχνά θύματα είναι τα παιδιά που έχουν καταπιεί ένα ξένο αντικείμενο, οπότε τα γυρίζουμε ανάποδα με το κεφάλι ελαφρά προς τα κάτω, ενώ ταυτόχρονα τα χτυπάμε στην πλάτη.
Β: Αερισμός & αναπνοή
Το επόμενο βήμα είναι να ελέγξουμε την ύπαρξη αυτόματης αναπνοής. Κρατώντας τον αεραγωγό ανοιχτό ελέγχουμε αν υπάρχει αναπνοή για περίπου 5 δευτερόλεπτα. Νιώσε, Άκου, Κοίτα: Πλησιάζουμε το αυτί μας και το μάγουλο μας κοντά στο στόμα και τη μύτη του θύματος και προσπαθούμε να νιώσουμε την κίνηση του αέρα, να ακούσουμε τον αέρα, ή να δούμε το θώρακα και την κοιλιά του να ανεβοκατεβαίνει.
Αν ο ασθενής δεν αναπνέει τότε πρέπει να του δώσουμε δύο αναπνοές (δεν ξεχνάμε την προστασία της ΑΜΣΣ):
- τοποθετούμαστε στο πλάι του κεφαλιού του θύματος
- με το ένα μας χέρι ανοίγουμε το στόμα του θύματος και με το άλλο κλείνουμε τη μύτη
- Παίρνουμε μια βαθιά αναπνοή και του χορηγούμε αέρα εφαρμόζοντας το στόμα μας γύρω από το δικό του
- Στη συνέχεια απελευθερώνουμε το στόμα και τη μύτη του θύματος ώστε να μπορέσει να βγει ο αέρας ενώ ταυτόχρονα στρέφουμε το κεφάλι μας για να δούμε αν κατεβαίνει ο θώρακας του
- επαναλαμβάνουμε ακόμα μια φορά.
Ο συνολικός χρόνος για τις δύο αναπνοές θα πρέπει να είναι 4sec.
Έτσι επαναφέρουμε συχνά ανθρώπους που πνίγονται στο νερό (π.χ. θάλασσα) και ανασύρονται απνοϊκοί.
Αν δεν επιτύχουμε την επαναφορά της αυτόματης αναπνοής, προχωράμε σε έλεγχο του σφυγμού, όπως φαίνεται στο επόμενο βήμα.
C: Κυκλοφορία & αιμορραγία
Σε αυτό το βήμα ελέγχουμε το σφυγμό της καρωτιδικής αρτηρίας για 5-10sec. Αν υπάρχει σφυγμός ενώ δεν υπάρχει αναπνοή, τότε συνεχίζουμε την τεχνητή αναπνοή δίνοντας 1αναπνοή / 5sec μέχρι να επανέλθει η αναπνοή.
Εάν δεν υπάρχει σφυγμός στην καρωτιδική αρτηρία, τότε πρέπει να εφαρμόσουμε ΚΑΡΠΑ (καρδιοαναπνευστική αναζωογόνηση) για να συντηρήσουμε την κυκλοφορία του αίματος και ως εκ τούτου την αιμάτωση των ιστών. Η ΚΑΡΠΑ συνίσταται σε καρδιακές μαλάξεις και τεχνητές αναπνοές με ρυθμό 30 μαλάξεις προς 2 αναπνοές και εφαρμόζεται ως εξής:
1. Ξαπλώνουμε το θύμα σε ύπτια θέση πάνω σε επίπεδη και σκληρή επιφάνεια και γονατίζουμε δίπλα του.
2. Με το δείκτη και το μέσο δάκτυλο του χεριού μας (του κοντινότερου προς τα πόδια του ασθενούς), ψηλαφούμε το πλευρικό τόξο προς τα πάνω, καταλήγοντας στην ξιφοειδή απόφυση (κάτω πέρας στέρνου). Τοποθετούμε δίπλα στο δείκτη την παλάμη του άλλου χεριού και φέρνουμε το άλλο χέρι από πάνω του. Τα δάχτυλα και των δύο χεριών πρέπει να είναι τεντωμένα. Τοποθετούμε τους ώμους μας έτσι ώστε να βρίσκονται πάνω από τα χέρια μας και τεντώνουμε τους αγκώνες.
3. Εφαρμόζουμε 30 κατακόρυφες πιέσεις στο θώρακα, έτσι ώστε το στέρνο να βυθίζεται 4-5cm κάθε φορά.
4. Στη συνέχεια βγάζουμε τα χέρια μας από το θώρακα και είτε εμείς είτε (αν έχουμε βοήθεια) κάποιος άλλος εφαρμόζουμε δύο τεχνητές αναπνοές.
5. Μετά από τέσσερις τέτοιους κύκλους, ελέγχουμε ξανά τον καρωτιδικό σφυγμό για 5-10sec. Αν έχει επανέλθει τότε σταματάμε την ΚΑΡΠΑ, αν όχι συνεχίζουμε ελέγχοντας το σφυγμό κάθε μερικά λεπτά.
Σε 1 λεπτό ολοκληρώνονται τέσσερις κύκλοι αναπνοών και μαλάξεων.
Οι αγκώνες πρέπει να είναι τεντωμένοι και οι μαλάξεις να γίνονται με το βάρος του σώματός μας, έτσι ώστε να κάνουμε οικονομία δυνάμεων.
Κάνουμε ΚΑΡΠΑ για τουλάχιστον μισή ώρα ή για όσο η θερμοκρασία και το χρώμα του θύματος υποδηλώνουν επίτευξη μιας ικανοποιητικής κυκλοφορίας.
Αιμορραγία
Οι καρδιακές σφίξεις είναι στους ενήλικες 60-80 το λεπτό, αλλά σε γυμνασμένα άτομα φτάνουν αρκετά χαμηλότερα. Γενικά, αριθμός σφίξεων πάνω από 120 υποδηλώνει κατάσταση σοκ, όπως συμβαίνει όταν έχουμε μεγάλη απώλεια αίματος.
Την εξωτερική αιμορραγία τη βλέπουμε. Δεν ξεχνάμε να ελέγξουμε όλο το σώμα του θύματος και την πλευρά του σώματος που ακουμπά στο έδαφος.
Η εσωτερική αιμορραγία δεν φαίνεται και την υποψιαζόμαστε για την περιοχή της κοιλιάς όταν μετά από τραυματισμό αυτή γίνεται επίπεδη και σκληρή.
Για να σταματήσετε οποιαδήποτε εξωτερική αιμορραγία:
- εφαρμόστε άμεση πίεση επί του τραύματος. Στις μικρές αιμορραγίες αρκούν συνήθως 8-10λεπτά πίεσης, ενώ οι πιο σοβαρές απαιτούν συνεχή πίεση μέχρι τη μεταφορά στο νοσοκομείο. Χρησιμοποιήστε απευθείας τα χέρια σας αν χρειάζεται. Τοποθετήστε αποστειρωμένες γάζες απευθείας πάνω στην πληγή. Μην απομακρύνετε τις ποτισμένες με αίμα γάζες, αλλά προσθέστε από πάνω τους καινούργιες.
- ανυψώστε το μέλος που αιμορραγεί πάνω από το επίπεδο της καρδιάς.
- Εφαρμόστε επίδεση πίεσης όταν σταματήσει η αιμορραγία βάζοντας πολλές γάζες πάνω ακριβώς από την πληγή και περιδένοντας με επίδεσμο. Προσοχή! Ο επίδεσμός δεν θα πρέπει να είναι σφιχτός.
- Ελέγξτε την κυκλοφορία περιφερικά του τραύματος. Σε περίπτωση μειωμένης αιμάτωσης χαλαρώστε τους επιδέσμους.
D: Νευρολογική Ανικανότητα
Αναφέρεται στις κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και τις κακώσεις της σπονδυλικής στήλης. Ελέγχουμε αδρά το επίπεδο συνείδησης του ασθενούς:
Α – Alert : σε εγρήγορση
V – Verbal respond : αντιδρά στα προφορικά ερεθίσματα
P – Respond to pain : αντιδρά στα επώδυνα ερεθίσματα
U – Unresponsive : δεν αντιδρά καθόλου
Μειωμένο επίπεδο συνείδησης μπορεί να σημαίνει:
- Μειωμένη οξυγόνωση του εγκεφάλου
- Κάκωση του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ)
- Υπερβολική δόση αλκοόλ ή ναρκωτικών
- Μεταβολική διαταραχή (διαβήτης, επιληψία κλπ.)
Προσοχή!
- ο επιθετικός ή μη συνεργάσιμος ασθενής, θα πρέπει να θεωρείται ότι δεν έχει καλή οξυγόνωση μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου.
- ασθενής που έχασε τις αισθήσεις του σε οποιαδήποτε στιγμή μετά τον τραυματισμό, ακόμα και αν δείχνει φυσιολογικός, πρέπει οπωσδήποτε να ελέγχεται από γιατρό.
Κάνουμε μια αδρή νευρολογική εκτίμηση: Ελέγχουμε την κινητικότητα και την αισθητικότητα των άκρων. Υποψία κάκωσης σπονδυλικής στήλης τίθεται, όταν:
- ο ασθενής πονάει στη σπονδυλική στήλη
- δε μπορεί να κουνήσει τα άκρα του (χέρια ή πόδια)
- δε μπορεί να τα αισθανθεί
Σε αυτή την περίπτωση και σε ΚΑΘΕ περίπτωση που υποψιαζόμαστε τραυματισμό σπονδυλικής στήλης, έστω και μόνο απο το μηχανισμό της κάκωσης, ο ασθενής πρέπει να ακινητοποιείται πάνω σε ένα άκαμπτο φορείο σε ουδέτερη ευθεία θέση. Το κεφάλι, ο αυχένας, ο κορμός και η πύελος (λεκάνη) θα πρέπει το καθένα τους να ακινητοποιείται σε ουδέτερη ευθεία θέση. Ένα μαξιλαράκι είναι αναγκαίο μεταξύ του πίσω μέρους του κεφαλιού και της σανίδας ράχης για πρόληψη της υπερέκτασης του αυχένα. Για τη μετακίνηση ασθενούς με υποψία κάκωσης στην σπονδυλική στήλη.
Ε: Έκθεση & προστασία από το περιβάλλον
Ένας γενικός κανόνας είναι να αφαιρεθούν όσα ρούχα χρειάζονται για να αποκλειστεί η παρουσία κάποιου τραυματισμού. Μεγάλο πρόβλημα για τον τραυματία αποτελεί η υποθερμία, η οποία επιβαρύνει κατά πολύ τη γενική του κατάσταση, γι’ αυτό μόλις τελειώσει η εκτίμηση θα πρέπει να προφυλαχθεί από το εξωτερικό περιβάλλον το δυνατό γρηγορότερα.
Ιδιαίτερα φροντίζουμε να αποφύγουμε την υποθερμία.
Προσοχή! Οποιαδήποτε στιγμή αλλάξει η κατάσταση του ασθενούς (π.χ. ενώ είμαστε στο βήμα C και ελέγχουμε μια αιμορραγία ο ασθενής παύει να αναπνέει) ξαναγυρίζουμε στο βήμα Α και επαναλαμβάνουμε όλα τα βήματα από την αρχή.
ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟ ΚΡΥΟ
Υποθερμία
Η υποθερμία είναι μια κατάσταση που εγκαθίσταται όταν η θερμοκρασία του σώματος μας πέσει κάτω από 35οC. Πρακτικά όμως οι νοητικές λειτουργίες επηρεάζονται όταν η θερμοκρασία του σώματος πέσει κάτω από τους 32οC (μέτρια, σοβαρή υποθερμία). Μπορεί να προκύψει σταδιακά μέσα σε ώρες ή μέρες ή απότομα π.χ. εμβύθιση σε παγωμένο νερό. Η σταδιακή είναι πολύ συχνή ιδιαίτερα στο βουνό.
Διάγνωση της υποθερμίας
Το βασικό για την έγκαιρη διάγνωση είναι ο υψηλός βαθμός υποψίας για μια τέτοια κατάσταση, που είναι συχνή στο χειμερινό βουνό και μπορεί να εγκατασταθεί πολύ γρήγορα. Η υγρασία, ο άνεμος και η βροχή επιτείνουν την εμφάνιση της υποθερμίας ακόμα και όταν η θερμοκρασία του περιβάλλοντος είναι πάνω από το μηδέν. Το υψόμετρο κάνει την υποθερμία ακόμα πιο σοβαρή και πιθανή.
Το πιο τυπικό, πρώιμο σύμπτωμα είναι η αίσθηση ότι κρυώνουμε με ή χωρίς κρύα επώδυνα χέρια και πόδια. Ο μυϊκός συντονισμός χάνεται και δεν μπορούμε να εκτελέσουμε λεπτές κινήσεις με τα χέρια (π.χ. δέσιμο κορδονιών). Ο ρυθμός μειώνεται εξαιτίας της κούρασης και μπορεί να παραπατάμε. Τρέμουλο εμφανίζεται όταν η θερμοκρασία του σώματος πέσει 2-4οC και είναι η αντίδραση των μυών να επαναφέρουν τη θερμοκρασία στα κανονικά επίπεδα. Όταν η θερμοκρασία του σώματος πέσει κάτω από 32οC το τρέμουλο εξαφανίζεται.
Όσο η υποθερμία γίνεται πιο σοβαρή το άτομο αρχίζει να πέφτει, δεν μπορεί να σταθεί όρθιο ή να περπατήσει χωρίς βοήθεια και οι νοητικές του λειτουργίες επηρεάζονται. Συχνά το θύμα γίνεται ευέξαπτο, αγχώδες ή απαθές σαν να μην ενδιαφέρεται για την κατάσταση του. Η σκέψη του είναι αργή και δυσκολεύεται να μιλήσει καθαρά. Ακολουθεί σύγχυση, αμνησία, χάσιμο των αισθήσεων και απουσία αντίδρασης στα εξωτερικά ερεθίσματα. Σε αυτή την κωματώδη κατάσταση, η αναπνοή του θύματος μπορεί να είναι τόσο αργή που να νομίζουμε ότι δεν υπάρχει, ο δε καρδιακός ρυθμός επιβραδύνεται τόσο πολύ και μπορεί να είναι τόσο ασθενικός που να μη μπορούμε να τον ψηλαφήσουμε.
Αντιμετώπιση της υποθερμίας
Σε περίπτωση υποθερμίας κάποιου ατόμου βρίσκουμε ή φτιάχνουμε ένα καταφύγιο. Αφαιρούμε όλα τα βρεγμένα ρούχα και τα αντικαθιστούμε με στεγνά. Σκεπάζουμε το θύμα όσο καλύτερα μπορούμε. Μεγάλη σημασία έχει να μονώσουμε το θύμα από το έδαφος με κάριματ ή οτιδήποτε άλλο διαθέτουμε.
Ένας τρόπος αναθέρμανσης είναι να πλαγιάσουμε μαζί με το θύμα χωρίς ρούχα μέσα σε έναν υπνόσακο για να του μεταφέρουμε θερμότητα. Αν το θύμα μπορεί να καταπιεί, του δίνουμε υγρά και τροφή πλούσια σε υδατάνθρακές. Το αλκοόλ και η καφεΐνη δεν βοηθάνε, αντίθετα επιτείνουν την απώλεια θερμότητας.
Η αφυδάτωση που συνυπάρχει συχνά και χειροτερεύει την υποθερμία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με τη χορήγηση πολλών υγρών, ωσότου παράγονται άφθονα ούρα.
Άπαξ και αντιμετωπίσουμε την υποθερμία, πρέπει να φροντίσουμε να μην ξανασυμβεί.
Σε βαριά υποθερμία ο ασθενής μπορεί να παρουσιαστεί χωρίς σφυγμό και αναπνοή. Δεν θεωρούμε ποτέ έναν παγωμένο άνθρωπο νεκρό, αν πρώτα δεν τον αναθερμάνουμε ώστε να αποδειχθεί ότι είναι νεκρός. Η αναθέρμανση ενός μέτρια έως βαριά υποθερμικού ασθενή, καλύτερα να γίνεται στο νοσοκομείο, οπότε αν είναι δυνατή η μεταφορά του μέσα σε λίγες ώρες δεν προβαίνουμε σε ενεργή αναθέρμανσή του. Αντίθετα αν δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα αρχίζουμε την αναθέρμανση επιτόπου.
Χειριζόμαστε το θύμα με πολύ ήπιες κινήσεις και δεν το αφήνουμε να περπατήσει άλλο. Φτιάχνουμε επιτόπου ένα κατάλυμα και αφαιρούμε όλα τα υγρά ρούχα ή τα κόβουμε για να αποφύγουμε άσκοπη μετακίνησή του.
Αν προβούμε σε αναθέρμανση αυτή θα πρέπει να είναι πολύ αργή (0.5 - 1οC). Κρατάμε το θύμα ξαπλωμένο μέσα σε υπνόσακους με άφθονη μόνωση από κάτω του. Μπορούμε να ξαπλώσουμε δίπλα του για να του μεταφέρουμε θερμότητα. Αν διαθέτουμε οτιδήποτε ζεστό (π.χ. μπουκάλια με νερό) τα τυλίγουμε με ύφασμα και τα τοποθετούμε στο κεφάλι, στο λαιμό, στις μασχάλες και στους βουβώνες (κάτω μέρος της κοιλιάς). Επίσης ο θερμός αέρας με υδρατμούς βοηθάει. Δεν τρίβουμε τα χέρια και τα πόδια του θύματος και δεν δίνουμε υγρά εάν το θύμα είναι ημιαναίσθητο ή αναίσθητο.
Η ΚΑΡΠΑ είναι απολύτως αναγκαία σε υποθερμικούς ασθενείς που δεν φαίνεται να έχουν ικανή κυκλοφορία και οι οποίοι μπορούν να επιβιώσουν για περίπου 1 ώρα χωρίς να υποστούν σοβαρές εγκεφαλικές βλάβες. Προσπαθούμε για τουλάχιστον 3min να εντοπίσουμε καρωτιδικό σφυγμό και μόνο αν δεν υπάρχει, ξεκινάμε ΚΑΡΠΑ ταυτόχρονα με την αναθέρμανση.
Κρυοπαγήματα
Απαντώνται σε θερμοκρασίες κάτω του μηδενός και οφείλονται στο πάγωμα των ιστών. Η εμφάνισή τους εξαρτάται από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος, το wind-chill factor και τη διάρκεια της έκθεσης. Η πιθανότητα τους αυξάνεται παρουσία δυνατού ανέμου, μεγάλου υψομέτρου, επαφές με μεταλλικά αντικείμενα (π.χ. σκελετός των γυαλιών) και νερό, αφυδάτωσης, καπνίσματος καθώς και οποιουδήποτε παράγοντα μειώνει την αιμάτωση των ιστών (δαχτυλίδια, σφιχτές μπότες). Συχνότερα εμφανίζεται στα χέρια, στα πόδια και στο πρόσωπο (μύτη, αυτιά).
Χιονίστρες
Το δέρμα γίνεται λευκό και χάνει την αισθητικότητα του ενώ όταν το θερμάνουμε γίνεται υπεραιμικό (κόκκινο) και εμφανίζει παραισθησία. Μπορεί να χρειαστεί εβδομάδες αλλά επανέρχεται εντελώς.
Επιφανειακό κρυοπάγημα
Εδώ προσβάλλεται όχι μόνο το δέρμα επιφανειακά αλλά και ο υποδόριος ιστός. Αρχικά το δέρμα είναι λευκό και κρύο αλλά οι εν τω βάθει ιστοί παραμένουν ανέπαφοι. Μπορούν να εμφανιστούν φυσαλίδες μέσα σε 1-2 ημέρες, οι οποίες εξελίσσονται σε ένα μαύρο κέλυφος το οποίο είναι ανώδυνο και χωρίζεται με σαφή όρια από το γειτονικό υγειές δέρμα μετά από πολλές εβδομάδες.
Εν τω βάθει κρυοπάγημα
Εδώ προσβάλλονται και οι βαθύτεροι ιστοί, μύες, τένοντες ακόμη και τα οστά. Η προσβληθείσα περιοχή είναι αναίσθητη και σκληρή. Δημιουργούνται φυσαλίδες και τελικά νέκρωση με αναπόφευκτη απώλεια ιστού.
Μέτρα για την πρόληψη κρυοπαγημάτων
1. Διατήρηση της θερμότητας με κατάλληλο εξοπλισμό (ο οποίος μονώνει, είναι αδιάβροχος και προστατεύει από τον άνεμο)
2. Αποφυγή πίεσης τμημάτων του σώματος (στενές μπότες, ρούχα κ.α.)
3. Γάντια χούφτες αντί τα κλασσικά γάντια με ξεχωριστά δάχτυλα
4. Διατήρηση στεγνών των μελών του σώματος μας
5. Αποφυγή άμεσης επαφής με μεταλλικά αντικείμενα
6. Διατήρηση ενυδάτωσης και επαρκής κατανάλωση θερμίδων
Αντιμετώπιση
Πριν ασχοληθούμε με τα κρυοπαγήματα αντιμετωπίζουμε τυχόν συνυπάρχουσα υποθερμία άμεσα και γρήγορα.
Προστασία από περαιτέρω δερματική βλάβη
Χειριζόμαστε το προσβεβλημένο μέλος με ιδιαίτερη προσοχή και ήπιες κινήσεις. Σε καμιά περίπτωση δεν το τρίβουμε, δεν το χτυπάμε και δεν το ζεσταίνουμε με εξωτερικές πηγές θερμότητας. Το κρατάμε προφυλαγμένο από τον αέρα και απομακρύνουμε οτιδήποτε το πιέζει. Βρεγμένα ρούχα, γάντια και κάλτσες πρέπει να αφαιρούνται άμεσα.
Αναθέρμανση
Άπαξ και αναθερμάνουμε το παγωμένο μέλος, το ξαναπάγωμα είναι καταστροφικό. Εάν υπάρχει η δυνατότητα άμεσης διάσωσης με ελικόπτερο, καλύτερα η αναθέρμανση να γίνει στο νοσοκομείο. Αν δεν υπάρχει δυνατότητα άμεσης μεταφοράς, βρίσκουμε ένα ασφαλές σημείο και αναθερμαίνουμε το μέλος επιτόπου. Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι καλύτερα περπατάει κανείς με ένα παγωμένο άκρο, μέχρι ένα ασφαλές σημείο καθώς η αναθέρμανση προκαλεί εντονότατους πόνους που δυσκολεύουν πολύ την κίνηση.
Εφόσον το ξαναπάγωμα μπορεί να αποφευχθεί και μπορούμε να εξασφαλίσουμε άσηπτες συνθήκες στην περιοχή του κρυοπαγήματος, προχωράμε σε ταχεία αναθέρμανση του παγωμένου μέλους. Η αργή αναθέρμανση πρέπει να αποφεύγεται γιατί προκαλεί περαιτέρω ιστική καταστροφή.
Στα επιφανειακά κρυοπαγήματα κάνουμε αναθέρμανση τοποθετώντας το μέλος στη μασχάλη ή στο βουβώνα κάποιου άλλου. Στα εν τω βάθει τοποθετούμε το παγωμένο μέλος σε ζεστό νερό 40-42ο C, κρατώντας τη θερμοκρασία του νερού σταθερή εωσότου αποκτήσει ένα ρόδινο χρώμα μέχρι την άκρη του. Ενθαρρύνουμε την κίνηση των δακτύλων κατά τη διάρκεια και μετά το ξεπάγωμα.
Προστασία από μόλυνση
Καλύπτουμε την περιοχή με αποστειρωμένες γάζες και κρατάμε τα δάχτυλα σε απόσταση μεταξύ τους επίσης με αποστειρωμένες γάζες. Δεν θα πρέπει να σπάμε τις φουσκάλες. Σε πρώτη φάση δεν χρησιμοποιούμε αντιβιοτικά αλλά αντιφλεγμονώδη: ιβουπροφένη 400 mg ανά 12ωρο.
Οξυγόνο
Σε υψόμετρο πάνω από 5.000m, πρέπει να χορηγείται το συντομότερο δυνατόν οξυγόνο.
Διακομιδή
Προστατεύουμε το μέλος από οποιοδήποτε τραυματισμό και διακομίζουμε τον ασθενή με φορείο, προκειμένου να αποφύγουμε περαιτέρω ιστική καταστροφή.
Χειρουργική επέμβαση
Η τελική χειρουργική αποκατάσταση πρέπει να καθυστερεί μέχρι και τρεις μήνες εκτός και αν υπάρχει μόλυνση.
Τι να μην κάνετε:
- Τρίψιμο ή χτυπήματα
- Χρησιμοποίηση εξωτερικής πηγής θερμότητας όπως φωτιά ή σόμπα
- Ξαναπάγωμα του μέλους άπαξ και αναθερμανθεί
- Φόρτιση του μέλους άπαξ και αναθερμανθεί
- Βιαστικός ακρωτηριασμός
- Αναθέρμανση ενός κρυοπαγήματος, πριν αντιμετωπιστεί η υποθερμία
Τα να κάνετε:
- Ταχεία αναθέρμανση κατά προτίμηση σε νοσοκομείο και μέσα σε 48 ώρες από τη βλάβη
- Χορήγηση αναλγητικών
- Ενθάρρυνση της κινητικότητας
- Αποφυγή της μόλυνσης
- Καθυστέρηση της χειρουργικής επέμβασης
ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ
Στα βουνά μπορεί να παρατηρηθούν μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας (πολύ υψηλές την ημέρα και πολύ χαμηλές τη νύχτα).
ΠΡΟΛΗΨΗ
- Σταδιακός εγκλιματισμός σε θερμότερα κλίματα.
- Ελαφρύς, άνετος κατά προτίμηση ανοιχτόχρωμος ρουχισμός, πού να καλύπτει όλο το σώμα. Χρησιμοποιείστε καπέλο με μαντήλι (βελάδα).
- Κατανάλωση άφθονου νερού ή ισοτονικών υγρών. Πιείτε ακόμα και όταν δεν αισθάνεστε δίψα.
- Ελέγχετε την ποσότητα και το χρώμα των ούρων που παράγονται κάθε μέρα (άφθονα και ανοιχτόχρωμα).
- Σε πολύ ζεστά κλίματα πιείτε μέχρι ένα λίτρο νερού για κάθε ώρα περπατήματος.
- Προσπαθείτε να εκμεταλλεύεστε τις δροσερές ώρες της ημέρας ή ακόμη και τη νύχτα για να μετακινείστε.
- Αντιμετωπίστε αιτίες αφυδάτωσης όπως η διάρροια, ο πυρετός κλπ.
Θερμική εξάντληση
Σχετίζεται κυρίως με άσκηση σε πολύ ζεστό καιρό. Έτσι χάνουμε υγρά και ηλεκτρολύτες μέσω του ιδρώτα, τα οποία δεν αντικαθιστούμε επαρκώς.
Πρώιμα συμπτώματα: υπερβολική εφίδρωση, ζάλη, κόπωση, μυαλγία, πονοκέφαλος.
Τα παραπάνω μπορεί να εξελιχθούν σε υπερθερμία που σημαίνει κεντρική θερμοκρασία του σώματος 38-40οC. Η διαφορά με την θερμοπληξία είναι ότι οι νοητικές λειτουργίες δεν επηρεάζονται και η θερμοκρασία του σώματος είναι κάτω από 40οC. Θεραπευτικά
αποφεύγουμε τον ήλιο, βρίσκουμε ένα ανοιχτό ευάερο μέρος, χαμηλώνουμε την θερμοκρασία του σώματος χρησιμοποιώντας κομπρέσες με δροσερό νερό και πίνουμε άφθονα υγρά.
Θερμοπληξία
Στη θερμοπληξία έχουμε ανεπάρκεια του θερμορυθμιστικού μηχανισμού και η θερμοκρασία του σώματος είναι πάνω από 41οC. Απαιτείται επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση. Τα πρώιμα συμπτώματα είναι ίδια με της θερμικής εξάντλησης με τη διαφορά ότι δεν υπάρχει ιδρώτας, το δέρμα είναι πολύ ζεστό και υπάρχει έντονος πονοκέφαλός και γαστρεντερικές διαταραχές. Χωρίς θεραπεία ο ασθενής καταλήγει σε κόμμα και θάνατο.
- απομακρύνουμε τον ασθενή από τον ήλιο
- κατεβάζουμε τη θερμοκρασία του σώματος άμεσα δροσίζοντας την επιφάνεια του δέρματος κυρίως τον κορμό και το λαιμό(κρύες κομπρέσσες, τον βρέχουμε και του κάνουμε αέρα)
- δροσίζουμε το πρόσωπο
- ακόμα και όταν υπάρχει άμεση δυνατότητα διάσωσης, η προσπάθεια για πτώση της θερμοκρασίας του σώματος πρέπει να ξεκινάει αμέσως
Μυϊκές κράμπες
Μπορεί να οφείλονται σε ηλεκτρολυτικές διαταραχές λόγω υπερβολικής εφίδρωσης και συνήθως εμφανίζονται κατά την ξεκούραση Θεραπεία: Κάντε ήπια διάταση στον μυ. Χορηγείστε μισό λίτρο διπλής συγκέντρωσης ORS (Oral dehydration Solution) και στη συνέχεια συνεχίστε με άφθονο νερό το οποίο θα περιέχει ¼ από το κουταλάκι του γλυκού αλάτι για κάθε λίτρο νερύ.
Oral dehydration Solution: Μπορούμε να το φτιάξουμε και μόνοι μας, με τέσσερα κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη και ένα αλάτι μέσα σε ένα λίτρο νερού όπου στύβουμε λεμόνι ή πορτοκάλι για κάλιο.
Υπεριώδης ακτινοβολία
Σε μεγάλο υψόμετρο έχουμε αυξημένη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχει λιγότερος αέρας και συνήθως χιόνι που αυξάνει την αντανάκλαση. Η υπεριώδης ακτινοβολία αποτελείται από τις ακτινοβολίες UVA, UVB και UVC. Από αυτές η UVC φιλτράρεται από τη ζώνη του όζοντος. Η UVB φιλτράρεται από την ατμόσφαιρα περισσότερο από την UVA, αλλά είναι πιο επιβλαβής για το δέρμα. Την καλύτερη προστασία από τον ήλιο προσφέρουν οι αντιηλιακές κρέμες που παρέχουν UVA+UVB αντιηλιακή προστασία με SPF 25 ή μεγαλύτερη. Επίσης απαραίτητα είναι τα αντιηλιακά lipstick, για την προστασία των χειλιών με SPF 15 ή μεγαλύτερο.
Ηλιακά Εγκαύματα
Πρόληψη
- αποφυγή έκθεσης του δέρματος στον ήλιο και γενικότερα του ασθενή σε θερμό περιβάλλον
- κατάλληλα ρούχα & αντιηλιακά, καπέλο με μαντήλι
Αντιμετώπιση
- κομπρέσες με δροσερό νερό
- απλά παυσίπονα αν χρειάζονται
- κρέμα εγκαυμάτων ή κρέμα υδροκορτιζόνης 1%
Τύφλωση χιονιού
Η επιφάνεια του ματιού, κερατοειδής και επεφυκότας, απορροφούν ακτινοβολία όπως και το δέρμα. Η υπερβολική έκθεση μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα σε αυτούς τους ιστούς, οδηγώντας στη λεγόμενη τύφλωση χιονιού (snowblindness).Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέχρι και την επόμενη ημέρα. Τα μάτια αρχικά είναι ερεθισμένα ή στεγνά και δίνουν την αίσθηση ότι έχουν γεμίσει άμμο. Στη συνέχεια γίνονται κόκκινα και γεμίζουν με δάκρυα. Τα βλέφαρα είναι πρησμένα. Ακόμα και το απλό ανοιγοκλείσιμο των ματιών προκαλεί έντονο πόνο, το ίδιο και η έκθεση στο φως.
Πρόληψη
Συνεχής χρησιμοποίηση κατάλληλης προστατευτικής μάσκας ή γυαλιών (κατηγορία 3 ή καλύτερα 4). Τα γυαλιά πρέπει να είναι μεγάλα και να εφαρμόζουν στο πρόσωπο αλλιώς να έχουν πλαϊνά προστατευτικά. Αν διαθέτουμε μόνο γυαλιά, καλό είναι να εφαρμόζουμε αντιηλιακό και στα βλέφαρα. Πρέπει να έχουμε μαζί μας οπωσδήποτε ένα δεύτερο ζευγάρι γυαλιών ή μάσκα. Ωστόσο μπορούμε να τα κατασκευάσουμε πρόχειρα και μόνοι μας από ύφασμα ή χαρτί, στο οποίο έχουμε κάνει μια μικρή οπή για να μας επιτρέπει να βλέπουμε. Η προστασία των ματιών είναι το ίδιο απαραίτητη στη συννεφιά όπως και στην ηλιοφάνεια. Τύφλωση από χιόνι μπορεί να προκληθεί και κατά τη διάρκεια μιας χιονοθύελλας. Η χρόνια έκθεση του ματιού στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) χωρίς τα κατάλληλα φίλτρα, μπορεί να οδηγήσει σε δημιουργία καταρράκτη.
Αντιμετώπιση
Η τύφλωση από χιόνι συνήθως αυτοϊάται μέσα σε 48 ώρες από την έναρξη της, αλλά σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να διαρκέσει πολλές ημέρες και να οδηγήσει σε έλκη του κερατοειδούς και μόνιμες βλάβες του ματιού. Τα συμπτώματα μπορούν να ανακουφιστούν προσωρινά από κρύα επιθέματα (κομπρέσες) και σκοτεινό περιβάλλον. Ο ασθενής δεν πρέπει να τρίβει τα μάτια του. Τα τοπικά αναισθητικά κολλύρια πρέπει να αποφεύγονται, γιατί μπορεί να οδηγήσουν σε βλάβη του επιθηλίου του κερατοειδούς χιτώνα, εκτός κι αν υπάρχει απόλυτη ανάγκη, όπως όταν ένας ορειβάτης πρέπει να μετακινηθεί μέσα από δύσβατο έδαφος για να κατέβει χαμηλότερα. Χορηγούμε αναλγητικά δια στόματος (στην αρχή προτιμούμε τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη), τοπικά λιπαντικά (π.χ. 1% χλωραμφενικόλη) οφθαλμικά επικαλύμματα και κυκλοπληγικά (1% κυκλοπεντολάτη).
ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ
Μπορεί να προκληθούν από άμεση επαφή με φωτιά, ζεστά αντικείμενα, χημικά ή ζεστά υγρά. Τα επιφανειακά (ή 1ου βαθμού) χαρακτηρίζονται από ερυθρότητα, οίδημα και ευαισθησία του δέρματος. Τα μερικού πάχους (ή 2ου βαθμού) από επώδυνο κόκκινο δέρμα που παρουσιάζει φυσαλίδες και τα ολικού πάχους (ή 3ου βαθμού) μπορεί να επεκτείνονται και στους υποκείμενους ιστούς και χαρακτηρίζονται από ωχρότητα ή κέρινη εικόνα με εξάλειψη αισθητικότητας.
Η σοβαρότητα ενός εγκαύματος καθορίζεται από το πάχος, την έκταση και την περιοχή στην οποία εντοπίζεται. Για να υπολογίσουμε το ποσοστό του σώματος που έχει υποστεί εγκαύματα, χρησιμοποιούμε τον κανόνα των εννέα (κυρίως για ενήλικες). Εναλλακτικά χρησιμοποιούμε τον κανόνα της παλάμης, όπου το μέγεθος της παλάμης του ασθενούς με τα δάχτυλα τεντωμένα αντιστοιχεί περίπου στο 1% της συνολικής επιφάνειας του σώματος του. Ο τελευταίος εφαρμόζεται καλύτερα σε παιδιά & βρέφη και σε μικρής έκτασης εγκαύματα ενήλικων.
Κανόνας των 9:
- κεφάλι & λαιμός 9%
- μπροστινό μέρος κορμού (θώρακας & κοιλιά) 18%
- πίσω μέρος κορμού 18%
- άνω άκρα 9% (το καθένα)
- κάτω άκρα 18% (το καθένα)
- γεννητική περιοχή (περίνεο) 1%
Εγκαύματα τα οποία επιβάλλουν άμεση μεταφορά στο νοσοκομείο:
- εγκαύματα (πλην των τελείως επιφανειακών) σε πρόσωπο, χέρια, πόδια και περίνεο και κυκλοτερή εγκαύματα ενός άκρου
- μερικού πάχους εγκαύματα περισσότερο από 10% της συνολικής επιφάνειας του σώματος (παιδιά & ηλικιωμένοι) ή 15% (ενήλικες).
- ολικού πάχους εγκαύματα σε περισσότερο από 5% της συνολικής επιφάνειας του σώματος
- χημικά εγκαύματα (κηροζίνη κλπ.) και ηλεκτρικά εγκαύματα συμπεριλαμβανομένου του χτυπήματος από κεραυνό.
- εγκαύματα στα οποία μπορεί να έχει γίνει εισπνοή καπνού, προκαλούν αναπνευστική δυσχέρεια και βήχα ή εντοπίζονται στο στόμα ή τη μύτη
- εγκαύματα σε βρέφη, μικρά παιδιά και ηλικιωμένους
Άμεση αντιμετώπιση
- σβήνουμε τη φωτιά αν υπάρχει, σκεπάζοντας την με κάποιο ύφασμα (π.χ. κουβέρτα) ή ρίχνουμε κάτω το θύμα και το κυλάμε στο έδαφος
- εφαρμόζουμε τις γενικές αρχές διάσωσης (A,B,C,D,E)
- τοποθετούμε την περιοχή που έχει υποστεί το έγκαυμα κάτω από δροσερό νερό για 10min ή και περισσότερο (προσοχή να μην καταστήσουμε τον ασθενή υποθερμικό). Ειδικά τα εγκαύματα από χημικές ουσίες πρέπει να πλένονται σχολαστικά με άφθονο νερό και για πολύ ώρα
- απομακρύνουμε κάθε ξένο σώμα και καθαρίζουμε προσεκτικά την περιοχή του εγκαύματος, αλλά δεν προσπαθούμε να αφαιρέσουμε υπολείμματα καμένων ρούχων πάνω στο δέρμα
- αφαιρούμε δαχτυλίδια, ρολόγια κ.α. ακόμα και αν δεν περιλαμβάνονται στην περιοχή του εγκαύματος
- απλώνουμε ένα στρώμα από αντισηπτική κρέμα για εγκαύματα και το τυλίγουμε ελαφρά με αποστειρωμένες γάζες που δεν κολλούν στο δέρμα. Εναλλακτικά χρησιμοποιούμεμε πλαστική μεμβράνη (kitchen clingfilm)
- οι αλλαγές πρέπει να γίνονται κάθε 1-2 ημέρες με όσο το δυνατόν άσηπτες συνθήκες (σε περίπτωση μόλυνσης κάνουμε αλλαγές συχνότερα)
- προστατεύουμε τις φουσκάλες και αν είναι πολύ μεγάλες και σε μέρη που κινδυνεύουν να σπάσουν τις αποστραγγίζουμε με αποστειρωμένη βελόνη χωρίς να αφαιρέσουμε το δέρμα
- χορηγούμε αναλγητικά για τον πόνο
- προστατεύουμε από αφυδάτωση χορηγώντας άφθονα υγρά και παρατηρώντας τη διούρηση του ασθενή καθημερινά
- αν το έγκαυμα είναι στα χέρια ή τα πόδια, τα ανυψώνουμε πάνω από το επίπεδο του στήθους για να ελαττώσουμε το οίδημα. Ενθαρρύνουμε ελαφριές κινήσεις των δακτύλων όσο ο πόνος το επιτρέπει
Εάν ένα έγκαυμα έχει μολυνθεί (πρήζεται, κοκκινίζει, μυρίζει, εμφανίζεται πόνος ή πυρετός, αλλάζει χρώμα, βγάζει πύον κλπ) τότε κάνουμε αλλαγή δυο φορές την ημέρα, ακολουθούμε τις αρχές αντιμετώπισης όπως και στη μόλυνση των πληγών και αν χρειαστεί χορηγούμε αντιβίωση.
ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ
Διάγνωση
- οξύς πόνος που αρχίζει αμέσως
- αλλαγή στο σχήμα
- οίδημα
- αδυναμία φυσιολογικής κίνησης του μέλους, ή φόρτισης του
- τριγμός κατά την ψηλάφηση ή κατά την κίνηση της περιοχής
Αντιμετώπιση
Όπως και σε κάθε τραυματία εφαρμόζουμε τις γενικές αρχές διάσωσης (A,B,C,D,E) δίνοντας μεγάλη προσοχή στην ακινητοποίηση του αυχένα και της υπόλοιπης σπονδυλικής στήλης.
Το πρώτο μας μέλημα στα κατάγματα είναι να τα ακινητοποιήσουμε και να χορηγήσουμε αναλγησία μέχρι να φτάσουμε σε κάποιο νοσοκομείο. Σε απομονωμένες περιοχές πρώτιστης σημασίας είναι ο έλεγχος της αιμάτωσης και της νευρικής λειτουργίας του άκρου και η αναλγησία. Αν υπάρχει κάταγμα στα άνω ή κάτω άκρα, τότε ψάχνουμε για σφυγμούς περιφερικά του κατάγματος.
Αν δεν υπάρχει σφυγμός μπορεί να χάσουμε το άκρο. Στην περίπτωση αυτή είμαστε υποχρεωμένοι να προσπαθήσουμε να ευθειάσουμε την περιοχή του κατάγματος για να μπορέσουμε να ακινητοποιήσουμε το μέλος. Επίσης ευθειασμό επιχειρούμε όταν ένα από τα καταγματικά άκρα πιέζει το υπερκείμενο δέρμα και υπάρχει κίνδυνος να το σκίσει ή να το νεκρώσει.
Ο ευθειασμός και η ακινητοποίηση συντελούν στο να μειωθεί η αιμορραγία και να προληφθεί πιθανό σοκ (ολιγαιμικό), να ελαττωθεί ο πόνος, να μην προκληθεί περεταίρω βλάβη από τα μετακινούμενα οστικά τεμάχια και να γίνει δυνατή η μετακίνηση του ασθενούς.
Ο ευθειασμός γίνεται με αργή αλλά ισχυρή και σταθερή έλξη και ταυτόχρονη αντέλξη, κατά μήκος του μέλους. Όσο νωρίτερα γίνει αυτό μετά τον τραυματισμό, τόσο λιγότερος θα είναι ο μυϊκός σπασμός που δυσκολεύει τους χειρισμούς. Μη επάνοδος του σφυγμού μπορεί να σημαίνει χάσιμο του μέλους ή και του ίδιου του ασθενούς μέσα σε λίγες ώρες.
Βασικά σημεία:
- ενθαρρύνουμε το θύμα και φροντίζουμε να μη μετακινηθεί
- αν πρόκειται για χέρι ή πόδι υποστηρίζουμε το μέλος με τα χέρια μας στην θέση που το βρίσκουμε προσπαθώντας να το κρατήσουμε ακίνητο
- αφαιρούμε προσεκτικά ρούχα, παπούτσια και δαχτυλίδια
- ψηλαφούμε όλο το άκρο, βλέπουμε αν το δέμα είναι ανέπαφο και ελέγχουμε την κινητικότητα των αρθρώσεων εκατέρωθεν της βλάβης
- ελέγχουμε την κυκλοφορία (σφυγμός περιφερικά του κατάγματος) και τη νευρική λειτουργία του άκρου (κινητικότητα-αισθητικότητα) (χρησιμοποιούμε την υγιή πλευρά για σύγκριση)
- ευθειάζουμε το κάταγμα (επιβάλλεται όταν έχει διακοπή η αιμάτωση του άκρου)
- ακινητοποιούμε το κάταγμα όσο το δυνατόν καλύτερα
- αν μπορούμε εφαρμόζουμε συνεχόμενη έλξη του άκρου (ιδιαίτερα σε κατάγματα του μηριαίου όπου οι ισχυροί μύες της περιοχής, τείνουν να καταργήσουν τον ευθειασμό του οστού.
Σημάδια διακοπής αιμάτωσης του άκρου είναι:
- απουσία σφυγμού
- ωχρό & κρύο δέρμα
- πολύ έντονος πόνος σε όλο το μέλος
Πριν & μετά από κάθε χειρισμό ή μετακίνηση, θα πρέπει να ελέγχεται ο σφυγμός περιφερικά του κατάγματος καθώς επίσης η κινητικότητα και η αισθητικότητα του μέλους (νευρική λειτουργία). Στην ακινητοποίηση δεν πρέπει να περιλαμβάνουμε μόνο το κάταγμα αλλά και τις αρθρώσεις εκατέρωθεν του κατάγματος. Οστικές προεξοχές (π.χ. αστράγαλος, καρπός κλπ) θα πρέπει να καλύπτονται με ύφασμα για να μην πιέζονται.
Αν δεν υπάρχει έτοιμος νάρθηκας φτιάχνουμε ένα δικό μας χρησιμοποιώντας οτιδήποτε έχουμε: κάριματ, μπατόν, σκι, υπνόσακο, κομμάτια ξύλου κ.α. Επίσης η ακινητοποίηση μπορεί να γίνει με το διπλανό μέλος π.χ. ένα σπασμένο δάχτυλο ακινητοποιείται με το διπλανό του.
Εφαρμογή αυτοσχέδιου νάρθηκα
Περιλαμβάνουμε την περιοχή του κατάγματος και τις αρθρώσεις πάνω και κάτω από αυτό, γεμίζουμε όλα τα κενά μεταξύ του νάρθηκα και του μέλους με οτιδήποτε έχουμε (υφάσματα, ρούχα, γάζες κλπ) ειδικά σε σημεία οστικών προεξοχών (π.χ. αστράγαλος)
Δεν αφήνουμε κανένα κενό έτσι ώστε να πετύχουμε πλήρη ακινητοποίηση του μέλους. Ελέγχουμε συχνά την κυκλοφορία και την αισθητικότητα του μέλους αμέσως μετά την εφαρμογή του νάρθηκα, αλλά και ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Αν κάποια στιγμή δεν ψηλαφάμε σφυγμό θα πρέπει να βγάλουμε το νάρθηκα και να τον ξαναβάλουμε. Προσπαθούμε να κρατήσουμε ψηλά το μέλος έτσι ώστε να μειώσουμε το οίδημα.
Οι φουσκωτοί νάρθηκες πρέπει να ξεφουσκώνονται λίγο, πριν από μια διάσωση μέσω αέρα γιατί διαστέλλονται κατά την αεροδιακομιδή και σταματούν την κυκλοφορία.
Ανοιχτά κατάγματα
Συμβαίνουν όταν το δέρμα στην περιοχή του κατάγματος έχει τραυματιστεί με αποτέλεσμα το κάταγμα να επικοινωνεί με το περιβάλλον. Ακόμα και μια μικρή τρύπα στο δέρμα μπορεί να μετατρέψει το κάταγμα από κλειστό σε ανοιχτό, όπως στην περίπτωση που το δέρμα τρυπιέται από μέσα προς τα έξω από μια μυτερή άκρη του οστού που υπέστη το κάταγμα. Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα μόλυνσης του κατάγματος η οποία αποτελεί πολύ σοβαρή κατάσταση για την υγεία του ασθενούς.
Η αντιμετώπιση είναι η ίδια με προηγουμένως με τη διαφορά ότι πρέπει να ξεπλύνουμε επιστάμενα την περιοχή του τραυματισμένου άκρου, ρίχνοντας με πίεση άφθονο φυσιολογικό ορό έτσι ώστε να απομακρυνθούν όλα τα ξένα σώματα. Στη συνέχεια χρησιμοποιούμε αντισηπτικό (betadine) και καλύπτουμε την περιοχή με αποστειρωμένες γάζες. Αρχίζουμε αντιβίωση άμεσα μετά τον τραυματισμό.
Κάταγμα λεκάνης
Το υποψιαζόμαστε όταν ασκώντας πίεση στη λεκάνη προκαλείται έντονος πόνος. Είναι πολύ σοβαρή κάκωση και μπορεί να συνοδεύεται από εσωτερική αιμορραγία. Πρέπει οπωσδήποτε να ακινητοποιήσουμε καλά τη λεκάνη. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα φουσκωτό κάριματ γύρω από τη λεκάνη, που το κλείνουμε με tape και το φουσκώνουμε.
Κατά τη διακομιδή του ασθενούς, ακινητοποιούμε ολόκληρο τον ασθενή πάνω στο φορείο.
Θέση ανάνηψης
Προσοχή! ΔΕΝ τοποθετούμε τον ασθενή σε αυτή τη θέση, όταν υπάρχει υποψία κάκωσης αυχένα ή/και λοιπής σπονδυλικής στήλης.
Η θέση ανάνηψης, χρησιμοποιείται σε ασθενή με απώλεια συνείδησης προκειμένου να διατηρήσουμε ανοιχτό τον αεραγωγό και να αποτρέψουμε εισρόφηση πιθανού εμέτου.

http://www.basecamp.gr/item.asp?lang=&item=240&category=189

Αρχείο Αναρτήσεων