Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Διατροφικές συνήθειες και χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια: από την έρευνα στην πρόληψη

Του ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ ΣΤΕΦΑΝΑΔΗ, καθηγητή Καρδιολογίας, διευθυντή Α' Καρδιολογικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, «Ιπποκράτειο» ΓΝΑ, προέδρου Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, e-mail: chstefan@med.uoa.gr

Η χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί τη συχνότερη αιτία νοσηρότητας στους καρδιοπαθείς ασθενείς. Σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες, η εμφάνιση της καρδιακής ανεπάρκειας είναι περίπου 1% στα άτομα κάτω των 65 ετών και αυξάνει προοδευτικά στο 7% σε άτομα 75 έως 84 ετών και στο 15% σε άτομα άνω των 85 ετών. Είναι επίσης γνωστό ότι οι υγιεινές διατροφικές συνήθειες έχουν συνδεθεί με μειωμένη νοσηρότητα και θνητότητα από καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνο, αλλά και άλλες νόσους.
Η διατροφή των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια προκαλεί πρόβλημα για τους θεράποντες, μια και αυτοί οι ασθενείς ενδέχεται να εμφανίζουν πρόωρο αίσθημα κορεσμού και κατά συνέπεια μειωμένο αίσθημα πείνας, εξαιτίας αλλαγών στη γεύση ή λόγω της ανορεκτικής δράσης διάφορων βιολογικών παραγόντων που είναι ιδιαίτερα αυξημένοι στον οργανισμό τους εξαιτίας της νόσου. Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι οι συχνές γαστρεντερικές διαταραχές, όπως ναυτία, δυσκοιλιότητα και κοιλιακός πόνος, καθώς επίσης και η δύσπνοια, πιθανόν να δυσχεραίνουν την πρόσληψη τροφής. Επιπλέον, οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια λαμβάνουν μεγάλο αριθμό φαρμάκων, κάτι που από μόνο του είναι μια κατάσταση που επηρεάζει τις διατροφικές τους συνήθειες. Αν σε αυτές προστεθούν και οι πιθανές παρενέργειες των φαρμάκων, όπως ανορεξία, ναυτία, δυσπεψία, δυσάρεστη γεύση, η διατροφική κατάσταση των ασθενών γίνεται ακόμα δυσκολότερη.
Κλινικές έρευνες έχουν δείξει ότι συχνά φαινόμενα που παρατηρούνται στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια είναι η κατάθλιψη, το άγχος και το αίσθημα της κοινωνικής απομόνωσης. Αυτοί οι ψυχοκοινωνικοί παράγοντες συντελούν στη μειωμένη επιθυμία των ασθενών για κατανάλωση τροφής.
Ο περιορισμός του νατρίου (σε 2 γρ. ημερησίως) και η πρόσληψη καλίου στη διατροφή (όταν δεν συνυπάρχει νεφρική ανεπάρκεια) αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο στις διατροφικές συστάσεις για ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια και είναι από τις πιο συχνές, μη φαρμακολογικές προσεγγίσεις.
Είναι επίσης γεγονός ότι συχνά οι ασθενείς με χρόνια καρδιακή ανεπάρκεια καταναλώνουν μόνο δύο γεύματα την ημέρα, συνήθεια που οδηγεί στη μείωση της προσλαμβανόμενης ενέργειας. Περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς έχουν θερμιδική πρόσληψη κατώτερη των ημερήσιων αναγκών τους και αυτό οφείλεται κυρίως σε μείωση των προσλαμβανόμενων υδατανθράκων. Η συνήθεια κατανάλωσης πέντε γευμάτων την ημέρα, πρωινό, δεκατιανό, μεσημεριανό, απογευματινό και βραδινό, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος διαιτολόγου, θα βοηθήσει τους ασθενείς στην πρόσληψη της απαιτούμενης ενέργειας. Οσον αφορά την πρόσληψη πρωτεϊνών, από πολλές επιδημιολογικές μελέτες έχει παρατηρηθεί ότι είναι υψηλότερη από τη συνιστώμενη (8%), αντιπροσωπεύοντας περίπου το 16% της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης. Σχετικός περιορισμός πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. Οσον αφορά την πρόσληψη λίπους, αυτή πρέπει να γίνεται με σύνεση (περίπου το 30% της καθημερινής προσλαμβανόμενης ενέργειας) και να είναι ιδιαίτερα περιορισμένη η «κακή» μορφή του λίπους, δηλαδή το κορεσμένο. Αντιθέτως, όπως σε κάθε άνθρωπο, έτσι και στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια προάγεται η πρόσληψη φυτικών ινών σε ημερήσια βάση (περίπου 25-35 γρ.). Φυτικές ίνες βρίσκονται στα λαχανικά, στα όσπρια, στα φρούτα κ.λπ. Τέλος, αναφορικά με την πρόσληψη αλκοόλ, πρέπει να είναι σχεδόν μηδαμινή, διότι επηρεάζει δυσμενώς τον καρδιακό ρυθμό και αλληλεπιδρά δυσμενώς με τη χορηγούμενη φαρμακευτική αγωγή, ιδιαίτερα στους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.
Συμπερασματικά, η ειδική αυτή κατηγορία καρδιοπαθών ασθενών απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και φροντίδα όσον αφορά τη διατροφή τους. Οι θεράποντες ιατροί, οι διαιτολόγοι, αλλά πολύ περισσότερο τα άτομα του περιβάλλοντός τους πρέπει να ενεργούν συντονισμένα, έτσι ώστε οι ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια να έχουν σωστές διατροφικές συνήθειες, και έτσι να απολαμβάνουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Αρχείο Αναρτήσεων