Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Έμφραγμα καρδιάς και κληρονομικόοτης

Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων, μεταξύ των οποίων αρκετοί Έλληνες, ανακάλυψε τον μεγαλύτερο μέχρι σήμερα αριθμό γονιδίων που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αρτηριοσκλήρυνσης και στεφανιαίας νόσου, μια εξέλιξη που βοηθά ώστε στο μέλλον οι γιατροί να διαθέτουν γενετικά τεστ, με τα οποία να εντοπίζουν έγκαιρα τους ανθρώπους που κινδυνεύουν περισσότερο από έμφραγμα ή εγκεφαλικό.

Η μελέτη, μια από τις μεγαλύτερες που έχουν γίνει ποτέ, καθώς αφορούσε περίπου 140.000 άτομα και σε αυτήν συνέβαλαν δεκάδες ερευνητές από πολλές χώρες, εντόπισε 13 γενετικές μεταλλάξεις στα συνολικά περίπου 3 δισεκατομμύρια γράμματα του ανθρωπίνου γονιδιώματος, διπλασιάζοντας έτσι το συνολικό αριθμό γενετικών περιοχών που έχουν βρεθεί να προδιαθέτουν τους ανθρώπους για καρδιοπάθεια. Κάθε μια τέτοια μετάλλαξη αυξάνει σε μικρό, αλλά σημαντικό, βαθμό τον κίνδυνο για την "οικοδόμηση" πλάκας στις αρτηρίες και τελικά για έμφραγμα, που μπορεί να αποβεί θανατηφόρο.

Ορισμένοι άνθρωποι κληρονομούν συγκεκριμένους συνδυασμούς αυτών των γενετικών πολυμορφισμών, δηλαδή μεταλλάξεων μοναδικών νουκλεοτιδίων ή βάσεων του DNA (SNPs), που εμφανίζονται σε συγκεκριμένα σημεία των επιμέρους χρωμοσωμάτων. Η μετάλλαξη μερικών βάσεων μπορεί να οδηγήσει σε αλλαγή της λειτουργίας ενός ή περισσοτέρων γονιδίων και αυτό, με τη σειρά του, δημιουργεί μεγαλύτερο του μέσου όρου κίνδυνο για καρδιαγγειακό πρόβλημα, ειδικά σε όσους ανθρώπους κάνουν ανθυγιεινή ζωή λόγω κακής διατροφής, έλλειψης σωματικής άσκησης κ.ά.

Οι ερευνητές, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό γενετικής "Nature Genetics", σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερ και τις βρετανικές "Τέλεγκραφ" και "Ιντιπέντεντ", δήλωσαν ότι η ανακάλυψή τους «θα επιτρέψει στους επιστήμονες διεθνώς να κατανοήσουν, τελικά, καλύτερα τις θεμελιώδεις αιτίες της στεφανιαίας αρτηριοσκλήρυνσης, που πιθανά θα οδηγήσει σε σημαντικές νέες φαρμακευτικές θεραπείες, οι οποίες μπορεί να μειώσουν δραστικά τον κίνδυνο εκδήλωσης εμφράγματος».

Οι ερευνητές εντόπισαν τις νέες γενετικές μεταλλάξεις συγκρίνοντας ολόκληρα τα γονιδιώματα υγιών ατόμων με τα γονιδιώματα ανθρώπων που έχουν καρδιολογικό πρόβλημα. «Ήταν σαν να ψάχναμε βελόνα στα άχυρα, την αλλαγή ενός μόνου γράμματος σε ολόκληρη την εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα», δήλωσαν οι ερευνητές.

Στην ερευνητική ομάδα συμμετείχε, με συντονιστικό ρόλο, ο ελληνικής καταγωγής Θεμιστοκλής Ασιμής, βοηθός καθηγητής καρδιαγγειακής ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του πανεπιστημίου Στάνφορντ. Ο Θ. Ασιμής σπούδασε επιδημιολογία και βιοστατιστική στο καναδικό πανεπιστήμιο ΜακΓκιλ και πλέον ειδικεύεται στη γενετική επιδημιολογία, ιδίως σε σχέση με τις καρδιαγγειακές παθήσεις, την κυριότερη αιτία θανάτου παγκοσμίως, που σκοτώνει περίπου 17,1 εκατ. ανθρώπους ετησίως, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Σύμφωνα με τον κ. Ασιμή, στο εγγύς μέλλον θα έχει νόημα οι γιατροί να δημιουργούν ένα προσωπικό γενετικό προφίλ κάθε ασθενούς, ώστε να εντοπίζονται καλύτερα και έγκαιρα όσοι κινδυνεύουν περισσότερο να υποστούν έμφραγμα κάποια στιγμή στη ζωή τους. Τα άτομα αυτά θα μπορούσαν πρόωρα να δεχτούν τις κατάλληλες συμβουλές για αλλαγές στην καθημερινότητά τους και, παράλληλα, να κάνουν τη δέουσα φαρμακευτική θεραπεία. «Αν και πλησιάζουμε αυτή τη μέρα, πιθανώς θα χρειαστεί να βρούμε, μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια, περισσότερες γενετικές περιοχές, που προδιαθέτουν για έμφραγμα, πριν αποκτήσει χρησιμότητα η δημιουργία ενός γενετικού προφίλ από τον γιατρό», επισήμανε.

Στην έρευνα συμμετείχαν, επίσης, ο επίκουρος καθηγητής καρδιολογίας Λουκιανός Ραλλίδης από την Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Αθηνών και το Αττικό Νοσοκομείο, η Γενοβέφα Κολοβού υποδιευθύντρια στο Α΄ Καρδιολογικό Τμήμα του Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού Κέντρου, ο αναπληρωτής καθηγητής κυτταρικής και μοριακής βιολογίας Γιώργος Δεδούσης από το Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και ο ελληνικής καταγωγής Πάνος Δελούκας από το βρετανικό Ινστιτούτο Wellcome Trust Sanger.

Η γυμναστική προσφέρει χρόνια

Δεν χρειάζεται παραπάνω από ένα τέταρτο της ώρας σωματική άσκηση μέτριας έντασης κάθε μέρα για να κερδίσει ένας άνθρωπος κατά μέσο όρο τρία ακόμα χρόνια ζωής και να μειώσει τον κίνδυνο θανάτου κατά 14%, σύμφωνα με μια νέα μεγάλη επιστημονική έρευνα, που πραγματοποιήθηκε στην Ταϊβάν.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Τζι Πανγκ Γουέν του Εθνικού Ινστιτούτου Ερευνών Υγείας της Ταϊβάν, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό «The Lancet», σύμφωνα με το BBC και το πρακτορείο Ρόιτερ, τονίζουν ότι μια απλή άσκηση όπως το γρήγορο βάδισμα μπορεί να ωφελήσει τον καθένα σημαντικά, άνδρες και γυναίκες, νέους και γέρους, υγιείς και αρρώστους. «Είναι μια συμβουλή που ταιριάζει στους πάντες», δήλωσε ο Γουέν.

Οι ερευνητές παρακολούθησαν πάνω από 416.000 άτομα επί 13 χρόνια, αναλύοντας στην πορεία την κατάσταση της υγείας τους σε σχέση με το επίπεδο φυσικής δραστηριότητας. Λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το βάρος, το φύλο και το ιατρικό ιστορικό, κατέληξαν τελικά στο συμπέρασμα ότι αρκούν 15 λεπτά καθημερινής σωματικής άσκησης (δηλαδή συνολικά περίπου μιάμιση ώρα την εβδομάδα) για να «κάνουν τη διαφορά» και να αυξήσουν το προσδόκιμο ζωής κατά τρία χρόνια, σε σχέση με όσους δεν…λένε να σηκωθούν από τον καναπέ.

«Στα πρώτα 15 λεπτά, τα οφέλη είναι τεράστια», σύμφωνα με τον ταϊβανέζο επιστήμονα. Όσο μάλιστα αυξάνει ο χρόνος άσκησης, τόσο μεγαλώνουν και τα οφέλη. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι για κάθε 15 πρόσθετα λεπτά άσκησης καθημερινά, μειώνεται κατά ένα πρόσθετο 4% ο κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε αιτία.

Η καθημερινή φυσική άσκηση συνδέεται με μείωση του κινδύνου για καρκίνο, καρδιά και άλλα χρόνια προβλήματα υγείας. «Αργά ή γρήγορα όλοι θα πεθάνουν. Όμως, συγκριτικά με την ομάδα των σωματικά αδρανών, όσοι ασκούνται έστω και λίγο, μειώνουν κατά 10% τη θνησιμότητα από καρκίνο», όπως είπε ο Γουέν, ο οποίος επεσήμανε ότι για πρώτη φορά διεθνώς μια επιστημονική έρευνα κατάφερε αξιόπιστα να φθάσει στο συμπέρασμα ότι 15 λεπτά άσκησης (ούτε καν μισή ώρα) είναι όντως πολύ σημαντικά για την υγεία.

Αντίθετα, μια άλλη βρετανική έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό αθλητικής ιατρικής “British Journal of Sports Medicine”, κατέληξε στη διαπίστωση ότι όσοι κάθονται μπροστά στην τηλεόραση για έξι ώρες την μέρα, «κόβουν» κατά μέσο όρο πέντε χρόνια από τη ζωή τους.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ





Καρδιακή ανεπάρκεια

Εισαγωγή

Εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο έχουν ΚΑ. Η ΚΑ είναι συχνή και σοβαρή πάθηση. Μάλιστα χειροτερεύει με το χρόνο και δεν έχει ριζική θεραπεία. Λογικό είναι να τρομάξετε όταν σας πει ο γιατρός σας ότι έχετε ΚΑ. Όταν όμως κατανοήσει κανείς την πάθησή του και ακολουθήσει τις θεραπευτικές οδηγίες που του δίνει ο γιατρός του, κάνοντας και ο ίδιος απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής του, μπορεί να ζήσει περισσότερο, έχοντας μια ποιότητα ζωής πολύ καλύτερη.


Πως δουλεύει φυσιολογικά η καρδιά

Η καρδιά είναι ένας ειδικός μυς που λειτουργεί σαν αντλία και στέλνει αίμα και μαζί με αυτό οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά σε όλο το σώμα. Η καρδιά χωρίζεται σε δυο μέρη, τη δεξιά και την αριστερή καρδιά. Από τους πνεύμονες, το πλούσιο με οξυγόνο αίμα μεταφέρεται στην αριστερή καρδιά που το στέλλει με δύναμη σε όλο το σώμα. Από το σώμα, το αίμα  μεταφέρεται με αγγεία, απαλλαγμένο από τα θρεπτικά συστατικά, πίσω στη δεξιά καρδιά που με τη σειρά της το στέλλει στους πνεύμονες για να εμπλουτισθεί πάλι με οξυγόνο.


Τι είναι ΚΑ

Η ΚΑ είναι μια σοβαρή πάθηση στην οποία η καρδιά είναι αδύνατη και δεν μπορεί να στείλει αρκετή ποσότητα αίματος σε όλο το σώμα, με αποτέλεσμα το σώμα να μην παίρνει την ποσότητα του οξυγόνου και τις θρεπτικές ουσίες που χρειάζεται για να δουλέψει φυσιολογικά. Και επειδή  το αίμα και το οξυγόνο δεν φτάνουν για να θρέψουν τους μυς και τα όργανα του σώματος, οι μυς κουράζονται  και ο ασθενής με ΚΑ εμφανίζει εύκολη κόπωση. Αλλά παράλληλα δεν επιστρέφει  και αρκετό αίμα στην καρδιά, περιμένοντας ένα δυνατό τράβηγμα που δεν έρχεται. Μαζεύεται τότε το αίμα στις φλέβες, περιμένοντας να γυρίσει στην καρδιά και αυξάνεται η πίεση μέσα σε αυτές, οπότε και αρχίζουν να βγαίνουν υγρά στους γύρω ιστούς, κυρίως στα πόδια και την κοιλιά. Υγρό μαζεύεται και στους πνεύμονες γιατί δεν μπορεί να γυρίσει εύκολα στην αριστερή καρδιά και προκαλεί συμφόρηση στους πνεύμονες και δύσπνοια. ΄Ετσι δικαιολογούνται τα κύρια συμπτώματα της ΚΑ που είναι η εύκολη κόπωση και η δύσπνοια. Στην κατάσταση αυτή το σώμα προσπαθεί να τα βγάλει πέρα κάνοντας κάποιες προσαρμογές αλλά μόνο για λίγο χρονικό διάστημα τα καταφέρνει. Στο τέλος οι προσπάθειες αυτές του οργανισμού όχι μόνο δεν βοηθούν αλλά οδηγούν στην αυτοκαταστροφή.


Που οφείλεται η KA. Ποια είναι η αιτία που την προκαλεί

Η αδυναμία αυτή της καρδιάς μπορεί να οφείλεται σε διάφορες αιτίες. Μπορεί μια καρδιά να κουρασθεί γιατί έχει να αντιμετωπίσει για αρκετό διάστημα αυξημένη πίεση στα αγγεία, οπότε «ζορίζεται» και εξαντλείται από το πολύ ζόρισμα. Η κύρια αιτία που προκαλεί ΚΑ είναι η στεφανιαία νόσος. ΄Ενα έμφραγμα του μυοκαρδίου νεκρώνει κάποιο μέρος της καρδιάς και ελαττώνει τη δύναμή της. ΚΑ μπορεί να εμφανισθεί σε οποιαδήποτε ηλικία αλλά συνήθως αφορά μεγάλες ηλικίες. Είναι πιο σπάνια σε ηλικίες < 65 ετών (περίπου 1%). Είναι όμως αρκετά συχνή σε ηλικίες 75-85 ετών (7%), στις οποίες και αποτελεί την κύρια αιτία νοσηλείας. ΄Αλλες αιτίες που προκαλούν ΚΑ είναι παθήσεις των βαλβίδων, των πνευμόνων, λοιμώξεις (μυοκαρδίτιδα), μυοκαρδιοπάθειες, συγγενείς καρδιοπάθειες κ.α.


Πως αλλάζει η κατάσταση της καρδιάς με το χρόνο

Όπως ήδη αναφέραμε η ΚΑ είναι μια χρόνια σοβαρή πάθηση που χειροτερεύει με το χρόνο. Ο ρυθμός με τον οποίο χειροτερεύει δεν είναι προβλέψιμος και διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Σε ορισμένους τα συμπτώματα παραμένουν σταθερά για μήνες ή χρόνια ενώ σε άλλους χειροτερεύουν προοδευτικά χρόνο με χρόνο. Υπάρχουν πάλι περιπτώσεις που ενώ διατηρούνται σχετικά σταθερά με τα φάρμακα που παίρνει ο ασθενής, ξαφνικά χειροτερεύουν είτε γιατί εμφανίστηκε μια αρρυθμία, είτε μια λοίμωξη, είτε μια καρδιακή προσβολή (ένα έμφραγμα). Μια άλλη συνηθισμένη αιτία που απορυθμίζει μια χρόνια σταθερή ΚΑ είναι η μη συμμόρφωση του ασθενούς στη θεραπευτική αγωγή ή στους διαιτητικούς περιορισμούς. Είναι λοιπόν σημαντικό να καταλάβουν οι ασθενείς την αξία της συμμόρφωσης στην αγωγή που τους έδωσε ο γιατρός. Δεν πρέπει να σταματούν ούτε να αλλάζουν τα φάρμακα από μόνοι τους. Γιατί τα φάρμακα όχι μόνο θα τους κρατήσουν σε μια ισορροπία αλλά και θα τους βοηθήσουν να ζήσουν περισσότερο έχοντας μια καλύτερη ποιότητα ζωής.


Εξετάσεις που γίνονται συνήθως

Αν υποψιαστεί κανείς ότι έχει ΚΑ ή αν έχει κάποια από τα συμπτώματα που προκαλεί  η ΚΑ, τότε θα επισκεφτεί το γιατρό του. Αν  ο γιατρός παίρνοντας το ιστορικό και μετά από εξέταση υποπτευθεί ότι ο εξεταζόμενος ασθενής έχει ΚΑ, τότε θα ζητήσει ορισμένες εξετάσεις για να επιβεβαιώσει την υποψία του και πολλές φορές να καταλάβει και την αιτία που προκάλεσε την ΚΑ. Μετά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση το πρώτο που θα κάνει ο γιατρός είναι ένα ΗΚΓ. Θα ζητήσει στη συνέχεια μια ακτινογραφία θώρακος και θα στείλει και αίμα για να κάνει ορισμένες αναλύσεις. ΄Ενα υπερηχογράφημα καρδιάς είναι πολύτιμο στη φάση αυτή γιατί θα δείξει το μέγεθος του προβλήματος. Για να μάθει στη συνέχεια ο γιατρός κάποιες λεπτομέρειες της πάθησής σας ή για να διευκρινίσει την αιτία που την προκάλεσε, μπορεί να ζητήσει και άλλες εξετάσεις, όπως αέρια  αίματος, δοκιμασία κόπωσης, σπινθηρογράφημα, στεφανιογραφία, αξονική τομογραφία κ.α


Διαχείρηση της ΚΑ από τον ασθενή και το γιατρό

Η πιο αποτελεσματική θεραπεία της ΚΑ γίνεται με φάρμακα και αλλαγή του τρόπου ζωής. Ακόμα και απλά πράγματα όπως καθημερινό περπάτημα, παρακολούθηση της δίαιτας (περιορισμός στο αλάτι) αποφυγή καπνίσματος και αλκοόλ, μπορεί να κάνουν τη διαφορά στα συμπτώματα και την ποιότητα ζωής. Ο ασθενής με ΚΑ πρέπει να παρακολουθεί το βάρος του (με καθημερινό ζύγισμα), την πίεση και τις σφύξεις του. Να καταγράφει τις μετρήσεις σε ένα πίνακα και να το δείχνει στο γιατρό του σε κάθε επίσκεψη. Αν παρατηρήσει μεγάλη αλλαγή στις μετρήσεις, όπως όταν πάρει ας πούμε αρκετό βάρος (περισσότερο από 2 κιλά σε 3 ημέρες), τότε πρέπει να ενημερώσει το γιατρό του. Στο ίδιο διάγραμμα που πρέπει να διατηρεί ο ασθενής καλό είναι να αναφέρει και οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή διαπιστώσει στα συμπτώματά του, είτε προς το καλύτερο είτε προς το χειρότερο. Για παράδειγμα μπορεί να αναφέρει ότι τελευταία αναγκάζεται να ξυπνάει τη νύκτα λόγω δύσπνοιας και θέλει να σηκωθεί από το κρεβάτι ή ότι νοιώθει την  ανάγκη να χρησιμοποιήσει 4 αντί δύο μαξιλάρια που χρησιμοποιούσε πριν, για να κοιμηθεί. Σε μια μεριά της κάρτας πρέπει να αναγράφεται και η ημερομηνία του επόμενου ραντεβού με το γιατρό. Και σε άλλο μέρος τα φάρμακα με τη σειρά και τις δόσεις


Τι συμπτώματα πρέπει να ¨περιμένει¨ ο ασθενής με ΚΑ και τι πρέπει να κάνει όταν εμφανισθούν

Ο ασθενής πρέπει να ανησυχήσει όταν έχει πόνο στο στήθος που επιμένει και δεν περνάει με υπογλώσσιο χάπι (νιτρογλυκερίνη). Αυτό το σύμπτωμα το έχουν ασθενείς με ΚΑ που έχουν και στεφανιαία νόσο και συνήθως το αναγνωρίζουν και παίρνουν το χάπι τους νωρίς, καθιστοί πάντα στο κρεβάτι. ΄Οταν εμφανισθεί δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια) που επιμένει μετά από κάποια δραστηριότητα και δεν περνάει με την ανάπαυση, τότε ο ασθενής πρέπει να αναζητήσει βοήθεια. Αν έχει την εμπειρία και έχει πάρει οδηγίες από το γιατρό του μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιο διουρητικό επιπλέον. Αν ακόμη ο ασθενής αισθάνεται ότι κουράζεται πιο εύκολα από πριν ή νοιώθει την καρδιά του να κτυπάει γρήγορα ή αισθάνεται αρρυθμία (κλώτσημα, φτερούγισμα), τότε πρέπει να αναζητήσει βοήθεια. Αν πάλι δει την κοιλιά του να φουσκώνει ή έχει βάρος στο δεξιό μέρος της κοιλιάς, τότε καλύτερα να το αναφέρει στο γιατρό του. Βήχας, ανορεξία, ναυτία, πρήξιμο στα πόδια, είναι συμπτώματα που πρέπει να καταγραφούν και να αναφερθούν. Στους ηλικιωμένους καλύτερα να έχουμε γραμμένο το τηλέφωνο του γιατρού τους με μεγάλα γράμματα για πρώτη ζήτηση.


Τι άλλο πρέπει να κάνει ο ασθενής με ΚΑ

Μια άλλη σημαντική προϋπόθεση είναι να παίρνει ο ασθενής όλα τα φάρμακα που του έδωσε ο γιατρός χωρίς να παραλείπει κανένα στην ώρα του γιατί δεν είναι και λίγα. Να κρατάει ο ασθενής σημειώσεις με τα σκευάσματα και τις δόσεις ελεγχόμενος αν υπάρχει η δυνατότητα από κάποιο στενό συγγενή του. Αν μέσα στα πλαίσια της θεραπείας του έχει τοποθετηθεί και κάποια συσκευή όπως βηματοδότης, απινιδωτής πρέπει να είναι σε άμεση επαφή με το γιατρό και το εργαστήριο όπου εμφυτεύθηκε για τακτική παρακολούθηση και έλεγχο. Επειδή μια από τις αιτίες που απορυθμίζουν συχνά μια ΚΑ είναι οι λοιμώξεις καλό είναι ο ασθενής να βρίσκεται σε επικοινωνία πάντα με το γιατρό του να κάνει τα απαραίτητα εμβόλια για να προφυλάσσεται από αυτές. Σε ορισμένες περιπτώσεις ΚΑ, χρειάζεται και αντιπηκτική αγωγή (κολπική μαρμαρυγή, προσθετική βαλβίδα), οπότε πρέπει να γίνεται σωστός έλεγχος και ποαρακολούθηση ανά τακτά  διαστήματα.

Υπάρχουν όμως και πιο απλά πράγματα που μπορεί να κάνει ο ασθενής είτε από μόνος του είτε μετά από συμβουλή του γιατρού του, όπως η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και των σφύξεων, πράγμα που κινητοποιεί τον ασθενή να συμμετέχει ενεργά στη θεραπεία του, ενισχύοντας έτσι και την αυτοπεποίθησή του. Το να αλλάζει τις εμπειρίες του ένας ασθενής με ένα άλλο σε χώρους συνάθροισης όπως καφενεία, γηροκομεία, ΚΑΠΗ, είνα καλό και ενθαρρύνεται από το γιατρό. Οι ασθενείς κουβεντιάζοντας καθησυχάζουν, γνωρίζοντας πια ότι δεν είναι μόνοι και μαθαίνουν από τα λάθη και τις εμπειρίες των άλλων. Αυτό το διαπιστώνουμε και στις συζητήσεις που κάνουν σε χώρους αναμονής για εξέταση, για έλεγχο βηματοδότη για ηχοκαρδιογράφημα. Στους ηλικιωμένους αρέσει να αλλάζουν γνώμη με άλλους και ιδιαίτερα αν έχουν περίπου το ίδιο πρόβλημα (φέρουν βηματοδότη, έχουν κάνει bypass).


Προσέχοντας την υγεία γενικά, ελέγχοντας και άλλες παθήσεις που συνυπάρχουν

Οι ηλικιωμένοι  ασθενείς με ΚΑ συνήθως έχουν και άλλες παθήσεις όπως αναιμία, νεφρική ανεπάρκεια, αποφρακτική πνευμονοπάθεια, υπέρταση, διαβήτη κ.α. Είναι απαραίτητο να παρακολουθούν και τις άλλες παθήσεις σε συνεννόηση πάντα με τον καρδιολόγο και με γιατρό άλλης ειδικότητας όπου χρειάζεται (πνευμονολόγο, νεφρολόγο, διαβητολόγο). Φαίνεται λοιπόν ότι με καλύτερη κατανόηση της πάθησης τους και με απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής αρκετοί ασθενείς με ΚΑ μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την ποιότητα της ζωής τους.


Σταύρος Κάκουρος

Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής, Νοσοκομείο "ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ"

Αντιμετώπιση καρδιακής ανακοπής

Πολύς λόγος γίνεται για τον αιφνίδιο θάνατο. Τι είναι και που οφείλεται;
Αιφνίδιος είναι ο θάνατος  που συμβαίνει μετά ελάχιστα ή χωρίς καθόλου προειδοποιητικά συμπτώματα. Στους ενήλικες αποτελεί συνήθως την πιο δραματική εκδήλωση του εμφράγματος  τους μυοκαρδίου.  Στις περιπτώσεις αυτές το έμφραγμα προκαλεί θανατηφόρες αρρυθμίες και καρδιακή ανακοπή.
Υπάρχει δυνατότητα αντίδρασης σε ένα τέτοιο συμβάν;
Θα πρέπει και εδώ να τονίσουμε ότι έχει πολύ μεγάλη σημασία τέτοια γεγονότα να τα προλαμβάνει κανείς παρά να προσπαθεί εκ των υστέρων να διασώσει το θύμα.  Πληροφορίες για τον τρόπο αντίδρασης στην περίπτωση που υποπτευόμαστε έμφραγμα του μυοκαρδίου υπάρχουν στην ιστοσελίδα της ΕΚΕ.
Ωστόσο θα πρέπει εξίσου κατηγορηματικά να τονίσουμε ότι με κανένα τρόπο σήμερα η καρδιακή ανακοπή δε θα πρέπει να θεωρείται ισοδύναμη με το θάνατο αρκεί βέβαια η διάσωση να ξεκινήσει σε λίγα λεπτά από την κατέρριψη του θύματος. Είναι δυνατόν δηλαδή να ανατάξει κανείς τη θανατηφόρο αρρυθμία και να επαναφέρει την κυκλοφορία αρκεί να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένος και να είναι διαθέσιμος ο κατάλληλος εξοπλισμός.
Ποια είναι η απαραίτητη εκπαίδευση;
Θα πρέπει οι ανανήπτες να μπορούν να αναγνωρίσουν την ανακοπή και να ενεργούν για τη λεγόμενη ‘βασική υποστήριξη της ζωής’, να κάνουν δηλαδή θωρακικές συμπιέσεις και αναπνοή στόμα με στόμα.
Ποιος είναι ο απαιτούμενος εξοπλισμός;
Στις περισσότερες περιπτώσεις χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί ο λεγόμενος απινιδιστής ή απινιδωτής. Είναι μια συσκευή με την οποία μπορεί κανείς να χορηγήσει ηλεκτρική ενέργεια στο θύμα της ανακοπής και έτσι να επαναφέρει τη λειτουργία της καρδιάς.
Σήμερα η τεχνολογία μας έχει οδηγήσει στη χρήση ‘έξυπνων συσκευών’ που λέγονται αυτόματοι εξωτερικοί απινιδιστές. Οι συσκευές αυτές μπορούν όχι μόνο να αναγνωρίσουν με απόλυτη ακρίβεια τη θανατηφόρο αρρυθμία αλλά και να κατευθύνουν με φωνητικές προτροπές τους διασώστες στις κατάλληλες ενέργειες.
Έτσι μπορεί να γίνει η χρήση του μηχανήματος από άτομα χωρίς προηγούμενη ιατρική ή άλλη υγειονομική εκπαίδευση. 
Μπορούμε να ελπίζουμε στη διάσωση ενός θύματος ανακοπής όταν αυτή συμβαίνει εκτός νοσοκομείου;
Ασφαλώς! Αρκεί να μπορέσει η διάσωση να ξεκινήσει μέσα σε λίγα λεπτά της ώρας από την επέλευση της ανακοπής.
Μπορεί η διάσωση ενός θύματος ανακοπής να γίνει από διασώστες που δεν είναι υγειονομικοί;
Έχει αποδειχθεί χωρίς αμφιβολία ότι μπορεί . Για το σκοπό αυτό είναι απαραίτητο να εκπαιδευτεί μεγάλος αριθμός μη υγειονομικών στη βασική υποστήριξη της ζωής και τη χρήση απινιδιστή.
Η εμπειρία δείχνει ότι σε καμιά χώρα του κόσμου δεν μπορούν τα ασθενοφόρα να φτάνουν πάντα το θύμα της ανακοπής όσο γρήγορα χρειάζεται. Μεταξύ άλλων, η καθυστέρηση στην αναγνώριση της ανακοπής από τους παρευρισκομένους, η απόσταση του ασθενοφόρου από το θύμα, ο μικρός αριθμός των διαθέσιμων οχημάτων και η κίνηση στους δρόμους συχνά κάνουν αδύνατη την έγκαιρη προσέγγισή του θύματος της ανακοπής.
Ευτυχώς τα πράγματα μπορούν να βελτιωθούν σημαντικά αν οι παρευρισκόμενοι πολίτες είναι εκπαιδευμένοι στην αναγνώριση της ανακοπής και διενεργούν βασική αναζωογόνηση ή και δίνουν οι ίδιοι απινίδωση πριν φτάσουν τα ασθενοφόρα.
Μπορεί να εφαρμοστούν αυτά στην πράξη;
Σε πολλές χώρες του δυτικού κόσμου ήδη εφαρμόζονται σε μεγάλη κλίμακα. Υπάρχουν δηλαδή σε πολυσύχναστους χώρους (γήπεδα, αεροδρόμια, εμπορικά κέντρα, κλπ) αυτόματοι εξωτερικοί απινιδιστές και εκπαιδευμένοι διασώστες από τους εργαζόμενους σε αυτούς τους χώρους.
Πολλοί άνθρωποι χρωστούν σήμερα τη ζωή τους στις επεμβάσεις αυτών των εθελοντών πολιτών-διασωστών. 
Υπάρχει σήμερα τρόπος να εκπαιδευτεί κανείς στη βασική υποστήριξη της ζωής και τη χρήση του αυτόματου εξωτερικού απινιδιστή;
Στη χώρα μας σήμερα γίνονται πολλά σεμινάρια βασικής υποστήριξης της ζωής και αυτόματου εξωτερικού απινιδισμού. Χιλιάδες άτομα εκπαιδεύονται κάθε χρόνο από διάφορους διοργανωτές σε σεμινάρια πιστοποιημένα από το Ευρωπαϊκό  Συμβούλιο Αναζωογόνησης. Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους διοργανωτές σεμιναρίων πανελλαδικά, οργανώνοντας περί το 10% των σεμιναρίων βασικής και το ένα τρίτο των σεμιναρίων προχωρημένης υποστήριξης της ζωής στη χώρα μας. 
Ελπίζουμε με την κατάλληλη εκπαίδευση και συντονισμό, να μπορέσουμε να δούμε και στον τόπο μας οργανωμένες προσπάθειες εθελοντών με στόχο τη διάσωση των θυμάτων ανακοπής. Η ύπαρξη τέτοιων προγραμμάτων χαρακτηρίζει πλέον των πολιτισμό κάθε χώρας και η χώρα μας δεν μπορεί να είναι απούσα από  την κινητοποίηση της κοινωνικής ευαισθησίας και του εθελοντισμού για μια  καλύτερη μοίρα για τα θύματα της ανακοπής στο σύγχρονο κόσμο.
Νικόλαος Νικολάου
τέως Πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας Καρδιοπνευμονικής Αναζωογόνησης της ΕΚΕ

Τα λαχανικά και γαλακτοκομικά προστατεύουν από το εγκεφαλικό

Ένα νέο τεστ διάγνωσης, μέσω υπερήχων, παρέχει τη δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού των ανθρώπων εκείνων που έχουν υψηλό κίνδυνο εγκεφαλικού. Εξάλλου μια άλλη επιστημονική έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πλούσιες σε κάλιο τροφές μειώνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικών, ιδίως ισχαιμικού τύπου, που αποτελούν περίπου το 80% των συνολικών εγκεφαλικών επεισοδίων.

Το νέο τεστ, σύμφωνα με το πρακτορείο Ρόιτερ, παρουσιάστηκε στο περιοδικό νευρολογίας “Neurology” από ερευνητές διαφόρων χωρών με επικεφαλής τον Ράφι Τοπακιάν του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Βάγκνερ-Γιάουρεγκ του Λιντς της Αυστρίας. Το τεστ, που αφορά κυρίως όσους έχουν φραγμένη αρτηρία της καρωτίδας στο λαιμό και αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο εγκεφαλικού, ξεχωρίζει όσους έχουν ανάγκη από χειρουργική επέμβαση στην καρωτίδα λόγω του πολύ υψηλού κινδύνου που προκαλεί η στένωσή της, εξαιτίας συνήθως της δημιουργίας πλάκας από την υψηλή χοληστερίνη.

Οι ερευνητές πάντως διευκρίνισαν ότι η αξιοπιστία του τεστ (που συνδυάζει δύο υπέρηχους, ένα στην αρτηρία της καρωτίδας και ένα στις αρτηρίες του ίδιου του εγκεφάλου) πρέπει να επιβεβαιωθεί από άλλες έρευνες, ενώ επίσης δύσκολη θεωρείται η σωστή ερμηνεία των υπερήχων στον εγκέφαλο.

Μια άλλη μελέτη (μετα-ανάλυση), που συνέκρινε και επαναξιολόγησε δέκα διεθνείς έρευνες, που αφορούσαν πάνω από 200.000 ανήλικους, συμπέρανε ότι όσοι τρώνε άφθονες τροφές που περιέχουν κάλιο, όπως φρούτα, λαχανικά και γαλακτοκομικά, έχουν μικρότερο κίνδυνο να πάθουν εγκεφαλικό.

Η μελέτη, με επικεφαλής τη Σουζάνα Λάρσον του σουηδικού ιατρικού Ινστιτούτου Καρολίνσκα της Στοκχόλμης, που δημοσιεύτηκε στο ιατρικό περιοδικό “Stroke”, συμπέρανε ότι κάθε αύξηση κατά 1.000 χιλιοστά του γραμμαρίου (mg) στην καθημερινή λήψη καλίου μειώνει κατά μέσο όρο περίπου 11% τον κίνδυνο εγκεφαλικού στα επόμενα πέντε έως 14 χρόνια.

Το κάλιο είναι ένα χημικό στοιχείο που δρα ως ηλεκτρολύτης στον οργανισμό, διατηρώντας την ισορροπία των υγρών του σώματος, ενώ παράλληλα βοηθά στον έλεγχο των νεύρων και τον μυών. Το κάλιο πάντως δεν φαίνεται να βοηθά στα μη ισχαιμικά (τα αιμορραγικά) εγκεφαλικά επεισόδια, πράγμα που δεν μπορεί να ερμηνευθεί ακόμα.





Trans λιπαρά και η βλαβερή επιδραση στη καρδια. γιατι αυξάνουν τις καρδιοπάθειες

Οι επιστημονικές ανακοινώσεις για την επίδραση των διαφόρων τροφών στην υγεία μας και ως εκ τούτου οι οδηγίες για μια σωστή διατροφή δημιουργούν, και όχι αδίκως, συχνά μεγάλη σύγχυση στους καταναλωτές. Η αιτία είναι απλή. Η επιστημονική κοινότητα αλλάζει καθ’ οδόν απόψεις ακριβώς διότι γίνονται συνεχώς νέες ανακαλύψεις. Μια χαρακτηριστική περίπτωση είναι η «διαμάχη» για το ποια λίπη είναι καλύτερα, τα ζωικά ή τα φυτικά;
Στη δεκαετία του 1950 τα ζωικά τρόφιμα είχαν στιγματιστεί επειδή περιέχουν αρκετό κορεσμένο λίπος και χοληστερόλη. Το χειρότερο θεωρήθηκε το βούτυρο που έχει 61 γρ. κορεσμένο λίπος και 215 mg χοληστερόλη ανά 100 γρ. Ήταν καθαρή ανοησία να αλείφει κάποιος βούτυρο στο ψωμί του, αλλά γι’ αυτούς που δεν μπορούσαν να εγκαταλείψουν τη συνήθεια, υπήρχαν ευτυχώς οι μαργαρίνες.

Οι μαργαρίνες είναι φυτικά προϊόντα με λίγα κορεσμένα λιπαρά και καθόλου χοληστερόλη, αποτέλεσμα μιας μεθόδου που ανακάλυψε η βιομηχανία τροφίμων για να στερεοποιεί τα φυτικά έλαια, τη μερική υδρογόνωση. Όμως κατά τη διαδικασία της στερεοποίησης των φυτικών ελαίων συνέβαινε κάτι περίεργο. Κανονικά, όταν στην αλυσίδα ενός λιπαρού οξέος ενώνονται δύο άνθρακες με διπλό δεσμό, συγκρατούν δύο υδρογόνα που βρίσκονται σε θέση cis, όπως λένε οι χημικοί, που σημαίνει «από την ίδια πλευρά». Με τη μερική υδρογόνωση, ενδέχεται ένα από τα υδρογόνα να αλλάξει θέση και να βρεθεί απέναντι από το άλλο. Σ’ αυτήν την περίπτωση οι χημικοί λένε ότι τα υδρογόνα βρίσκονται σε θέση trans που σημαίνει «από την άλλη πλευρά». Μια μαργαρίνη που έχει παραχθεί με υδρογόνωση μπορεί να έχει 40-47% ακόρεστα λιπαρά και το 30-40% να είναι trans.

Τα trans λιπαρά υπάρχουν όχι μόνο στις μαργαρίνες, αλλά και σε πολλά άλλα επεξεργασμένα προϊόντα. Η βιομηχανία τροφίμων περνούσε σχεδόν όλα τα έλαια από μια ελαφρά υδρογόνωση πριν από το 1985 για να μεγαλώσει τη διάρκεια ζωής τους στο ράφι, καθώς ο trans διπλός δεσμός είναι ανθεκτικός. Όμως η μετάθεση των υδρογόνων στο χώρο ίσως έχει σοβαρές συνέπειες στην υγεία. Το 1979, ο "πρύτανης" της βρετανικής καρδιολογίας Τζον ΜακΜίκαελ, έγραψε: «…τα ζωικά λίπη μπορεί να είναι λιγότερο επιβλαβή για την καρδιά ή τα αγγεία απ’ ό,τι μερικά φυτικά έλαια που όταν υδρογονώνονται, αποτελούν σημαντικό μέρος πολλών μαργαρινών. Η μαζική έκθεση του κοινού σ’ αυτά τα έλαια πρέπει να αποφεύγεται μέχρι να μάθουμε περισσότερα για τα λιπαρά των μαργαρινών».

Όμως οι αρνητικές παρατηρήσεις για τα trans ήταν μεμονωμένες και δεν απασχόλησαν ιδιαίτερα τη διατροφική κοινότητα, ίσως επειδή ήταν ακόρεστα και είχε επικρατήσει η αντίληψη ότι μόνο τα κορεσμένα κάνουν κακό στην καρδιά. Στη δεκαετία του 1990 η στάση της διατροφικής κοινότητας απέναντι στις μαργαρίνες και τα trans λιπαρά άρχισε να αλλάζει εξαιτίας μιας ευρωπαϊκής μελέτης.

Το 1990 δύο Oλλανδοί ερευνητές, οι Ρόναλντ Μένσινκ και Μάρτιτζ Κατάν, έδωσαν τρεις διαφορετικές δίαιτες σε 34 γυναίκες και 25 άνδρες, που ακολούθησαν την κάθε μία τους επί τρεις εβδομάδες. Όταν οι εθελοντές κατανάλωσαν αντί για ελαιόλαδο μια μαργαρίνη με trans λιπαρά, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η κακή χοληστερόλη, η LDL, ανέβηκε 14 mg/dL και η καλή χοληστερόλη, η HDL, έπεσε 7 mg/dL. Όταν το ελαιόλαδο αντικαταστάθηκε με κορεσμένα λίπη, η LDL ανέβηκε περίπου το ίδιο αλλά η HDL δεν έπεσε. Δηλαδή οι μαργαρίνες ήταν χειρότερες από τα κορεσμένα λίπη διότι ανέβαζαν την LDL και έριχναν την HDL ενώ τα κορεσμένα λίπη ανέβαζαν την LDL χωρίς να ρίχνουν την HDL.

Η μελέτη αναστάτωσε την ιατρική κοινότητα και η αμερικανική βιομηχανία μαργαρίνης ζήτησε από το Υπουργείο Γεωργίας να κάνει μια μελέτη που θα επιβεβαίωνε ή θα απέρριπτε το πείραμα των Ολλανδών. Τα αποτελέσματα αναφέρθηκαν το 1992 και το συμπέρασμα ήταν ότι μια διατροφή που περιείχε 10 ή 20 γρ. trans λιπαρά την ημέρα ανεβάζει την LDL χοληστερόλη όσο τα κορεσμένα λίπη. O βασικός ερευνητής της μελέτης Τζόζεφ Τζουντ είπε: «Μέχρι να μάθουμε περισσότερα, μπορούμε να υποθέσουμε ότι κάθε γραμμάριο trans ανεβάζει τη LDL χοληστερόλη περίπου όσο ένα γραμμάριο κορεσμένου λίπους».

Οι καταναλωτές δεν χρειάζονταν περισσότερα για να γυρίσουν την πλάτη τους στις μαργαρίνες, άλλωστε, δεν τις αγόραζαν για την καλύτερη γεύση τους, αλλά επειδή υποτίθεται ότι μείωναν τη χοληστερόλη. Οι μαργαρίνες είχαν κερδίσει τον εμπορικό πόλεμο κατά του βουτύρου με διαφημίσεις που έδειχναν καρδιοπαθείς να κάθονται σε ψηλά βουνά και να λένε τι ωραία που αισθάνονται, αλλά αυτές οι εικόνες φάνταζαν τώρα αστείες.

Σύγχυση επικρατούσε στα fast food που είχαν υιοθετήσει τα ακόρεστα φυτικά έλαια γιατί υποτίθεται πως έκαναν καλό στην καρδιά. Διαφήμιζαν τα φαγητά τους γράφοντας: «Μαγειρεμένα 100% σε φυτικό λάδι», όμως οι έρευνες αποκάλυπταν ότι ήταν γεμάτα trans. Ένα γεύμα κοτόπουλου McNuggets μαζί με μια μεγάλη μερίδα τηγανητές πατάτες στα McDonald’s βρέθηκε να έχει 19,2 γρ. trans λιπαρά.

Μέχρι το 1993, υπήρχε μια ντουζίνα καθόλου κολακευτικών μελετών για τα trans, αλλά όχι το αποφασιστικό χτύπημα. Θα ερχόταν όμως πολύ γρήγορα. Το 1993, ο επιδημιολόγος Γουόλτερ Γουίλετ του Πανεπιστημίου Harvard μαζί με το συνεργάτη του Αλμπέρτο Αστσέριο έγραψαν ότι κατά συντηρητικούς υπολογισμούς τους, «…περισσότερο από 30.000 θάνατοι το χρόνο μπορεί να οφείλονται στην κατανάλωση των μερικώς υδρογονωμένων λιπών».

Η συζήτηση γύρω από τα trans κράτησε δύο χρόνια και όλα έδειχναν ότι οι καταναλωτές δεν μπορούσαν να εμπιστεύονται πια εκείνους που τους είχαν συστήσει τις μαργαρίνες. Ο Γουίλετ εξήγησε το μούδιασμα των συναδέλφων του λέγοντας: «Υπήρχε μεγάλη αντίδραση από την επιστημονική κοινότητα γιατί αρκετοί είχαν κάνει καριέρα λέγοντας στον κόσμο να τρώει μαργαρίνες αντί για βούτυρο». Τελικά, η μία μελέτη μετά την άλλη έβρισκε τα trans αποκρουστικά και το κλίμα άλλαξε εντελώς. Δεν υπήρχε κανείς που να τα υπερασπίζεται, ενώ οι ειδικοί που σφυροκοπούσαν τα κορεσμένα επί δεκαετίες χωρίς να πουν λέξη για τα trans, κατηγορούνταν ως σύμμαχοι της βιομηχανίας μαργαρινών.

Εν τω μεταξύ, τέθηκε το θέμα της αναγραφής των trans λιπαρών στις ετικέτες των τροφίμων. «Τα trans λιπαρά, τα χειρότερα αλλά λιγότερο γνωστά μέλη της οικογένειας των λιπών, ενεδρεύουν σε πολλές δημοφιλείς μάρκες τροφίμων χωρίς να γνωστοποιούνται στην ετικέτα» , έγραφε το 1998 ένα δημοσίευμα της Wall Street Journal.

Οι ετικέτες διαχώριζαν το λίπος σε κορεσμένο και ακόρεστο διότι αυτές οι κατηγορίες είχαν διαφορετική επίδραση στη χοληστερόλη. Τώρα που είχε ανακαλυφθεί ότι τα trans, όχι μόνο ανέβαζαν την LDL αλλά επιπλέον έριχναν την HDL, προκαλώντας μεγαλύτερο κακό από τα κορεσμένα, έπρεπε κι αυτά να αναγράφονται ξεχωριστά. Οι ετικέτες αποτελούν τον οδηγό όσων επιχειρούσαν να ρίξουν τη χοληστερόλη μέσω της διατροφής, αλλά αυτοί που απέφευγαν τα κορεσμένα, έπεφταν άθελά τους πάνω στα trans.

Τελικά, το 2006, οι αμερικανικές εταιρίες τροφίμων υποχρεώθηκαν να αναφέρουν τα trans στις ετικέτες όταν περιέχουν μεγαλύτερη ποσότητα από 0,5 γρ. ανά προϊόν. Στην Ευρώπη οι καταναλωτές δεν έχουν ακόμα αυτού του είδους την πληροφορία. Σήμερα, πάντως, η βιομηχανία τροφίμων έχει κυκλοφορήσει μαργαρίνες που δεν περιέχουν trans, αλλά το κοινό δεν είναι ενημερωμένο και αγοράζει ακόμα τις παλιές μαργαρίνες που είναι γεμάτες trans λιπαρά. Αποφύγετε, λοιπόν, τα προϊόντα που αναγράφουν στην ετικέτα ότι περιέχουν «μερικώς υδρογονωμένα έλαια» ή «τρανς».

Αρχείο Αναρτήσεων