Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Θεραπεία - αντιµετώπιση της υπέρτασης (υψηλής πίεσης)

Η υπέρταση αποτελεί σοβαρό πρόβληµα υγείας για τις περισσότερες χώρες καθ'ότι αφορά το 20% του ενήλικου πληθυσµού της. Η πληµµελής αντιµετώπιση της υπέρτασης οδηγεί σε καρδιοαγγειακές επιπλοκές καθώς και σε µείωση του προσδόκιµου επιβίωσης. Πιο συγκεκριµένα, οι επιπλοκές της υπέρτασης περιλαµβάνουν:
- την στεφανιαία νόσο και την καρδιακή ανεπάρκεια - αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια
- περιφερική αγγειοπάθεια
- νεφρική ανεπάρκεια
Ορισµός της υπέρτασης
Σύµφωνα µε την αρµόδια επιτροπή για την υπέρταση ορίσθηκε η κάτωθι ταξινόµηση:
∆ιαστολική ΑΠ: 90 - 99 mm Hg Ήπια
100 -1099 mm Hg Μέτρια
> 11 Ο mm Hg Σοβαρή
Συστολική ΑΠ: 140 - 159 mm Hg Ήπια
160 -179 mm Hg Μέτρια
> 180 mm Hg Σοβαρή
Η εύκολος µέτρηση της αρτηριακής πιέσεως έχει αναδείξει ένα µεγάλο ποσοστό ασυµπτωµατικών υπερτασικών µε συνέπεια να δηµιουργήσει ένα µεγάλο πρόβληµα στην κλινική ιατρική πρακτική. Ποια είναι τα όρια της αυξηµένης πιέσεως που να δικαιολογούν την θεραπεία; Και πριν απαντήσουµε στο ερώτηµα αυτό ας λάβουµε όλες τις πλευρές του καλειδοσκοπίου που λέγεται υπέρταση.
- Η αρτηριακή πίεση έχει φυσιολογικές διακυµάνσεις όλο το 24ωρο καθώς και σε καταστάσεις καθηµερινής σωµατικής άσκησης ή ψυχικού stress. Η διάγνωση εποµένως της υπερτάσεως δεν πρέπει να βασίζεται σε µία και µόνο µέτρηση αλλά να είναι συνισταµένη επαναλαµβανόµενων µετρήσεων. Η διάγνωση της υπερτάσεως πρέπει να γίνεται µε περίσκεψη και προσοχή διότι από τη στιγµή που το άτοµο χαρακτηρισθεί υπερτασικό δέχεται ένα ψυχολογικό και κοινωνικοοικονοµικό φορτίο καθώς και µια δέσµευση µε µια δια βίου συνεχή θεραπεία. Αν λάβουµε υπόψιν ότι ένα µεγάλο ποσοστό των ατόµων αυτών (ιδίως αυτά που ανήκουν στην πρώτη κατηγορία) είναι ασυµπτωµατικά αισθάνονται παραδόξως ασθενείς δια µια νόσο φάντασµα.
- Η αιτιολογία της υπερτάσεως στο 95% των ασθενών είναι άγνωστος και αποκαλείται ιδιοπαθής και µόνο στο 5% των ασθενών είναι δευτεροπαθής µιας πρωτογενούς νόσου. Άλλη µια δηλ. ιδιοµορφία της νόσου η οποία απασχολεί σε πολλά επίπεδα τους ανθρώπους της εποχής µας να παραµένει 'άγνωστη στην αιτιολογία της. Εύλογο να αναρωτηθούµε βασιζόµενοι και σε κάποιες επιδηµιολογικές παρατηρήσεις αν και κατά πόσο η νόσος αυτή είναι δηµιούργηµα του τρόπου ζωής που η σύγχρονη εποχή είτε µας επιβάλει είτε µας εθίζει να ακολουθήσουµε. Η µορφή της σύγχρονης εργασίας που έχει αποκλίνει από τη σωµατική άσκηση, το συνεχές ωράριο εργασίας που στερεί το σύγχρονο άτοµο από τη µεσηµεριανή ξεκούραση, η πρόσληψη της προπαρασκευασµένης τροφής η οποία είναι εµπλουτισµένη σε υπερβολικές δόσεις συντηρητικών και άλατος, η λήψη των αντισυλληπτικών ,στον γενετήσιο έλεγχο είναι γενεσιουργοί παράγοντες της υπέρτασης αλλά και προβλήµατα της σύγχρονης εποχής. Οι µαύροι της Αµερικής π.χ. έχουν µεγαλύτερη προδιάθεση προς υπέρταση από τους λευκούς. Αυτό οφείλεται στην µεγαλύτερη κατακράτηση άλατος από τους νεφρούς. Η µεγαλύτερη αυτή κατακράτηση άλατος ήταν ένας φυσιολογικός προστατευτικός µηχανισµός για την επιβίωσή τους στο θερµό κλίµα της πρωτογενούς πατρίδας τους της Αφρικής. Ο προστατευτικός αυτός µηχανισµός µετά τη µαζική µετανάστευσή τους σε άλλες χώρες µε διαφορετικό κλίµα και µεγαλύτερη πρόσληψη από τις τροφές άλατος, τους δηµιούργησε την
αυξηµένη αρτηριακή πίεση.
Κλινική αντιµετώπιση του υπερτασικού ασθενούς
Η διαγνωστική αντιµετώπιση του ασθενούς πρέπει να στοχεύει:
α) Στην επιβεβαίωση αυξηµένων επιπέδων αρτηριακής πιέσεως σε επανειληµµένες µετρήσεις.
β) Στην εκτίµηση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου συνύπαρξη δηλ. και άλλων προδιαθεσικών παραγόντων όπως καπνίσµατος, υπερλιπιδαιµίας, παχυσαρκίας, υπερβολικού stress, κληρονοµικότητας, έλλειψης σωµατικής άσκησης.
γ) Στην εκτίµηση της πιθανής βλάβης σε όργανα στόχους που η παρατεταµένη αύξηση της πιέσεως προκαλεί.
δ) Στην ανεύρεση της πιθανής αιτίας που προκαλεί την υπέρταση.
Θεραπευτική αντιµετώπιση
Η υπέρταση είναι ένα πολυσήµαντο πρόβληµα που ανάγεται τόσο σε κοινωνικο-οικονοµικό επίπεδο όσο και σε ατοµικό επίπεδο. Στο κοινωνικό επίπεδο, σηµαντικό ρόλο παίζει η ενηµέρωση του πληθυσµού, η προτροπή σε αλλαγή του τρόπου και των συνηθειών της καθηµερινότητας, η προτροπή σε προληπτική φροντίδα µε τη βοήθεια και καλή εκπαίδευση του κατάλληλου υγειονοµικού προσωπικού.
Σε ατοµικό επίπεδο η αντιµετώπιση της υπέρτασης διακρίνεται σε φαρµακευτική και µη φαρµακευτική.
Η απόφαση δια την έναρξη της φαρµακευτικής αγωγής πρέπει να στηρίζεται στο επίπεδο της διακύµανσης της συστολική ς και διαστολικής πιέσεως και στην εκτίµηση του συνολικού καρδιαγγειακού κινδύνου.
Σε περίπτωση µέτριας και σοβαρής υπερτάσεως όπως έχουν ταξινοµηθεί από την Παγκόσµια Επιτροπή Υπερτάσεως υπάρχει πλήρης οµοφωνία δια την άµεσο έναρξη φαρµακευτικής αγωγής ακόµα και επί απουσίας άλλων παραγόντων κινδύνου.
Ακόµα και σ' αυτόν τον τοµέα η φύση έχει δώσει τις πρώτες ύλες δια την σύνθεση των υπερτασικών φαρµάκων.
Η πρώτη γραµµή φαρµακευτικής αντιµετώπισης αποτελείται από 5 κατηγορίες φαρµάκων.
Τα διουρητικά,
οι β-αναστολείς,
οι αναστολείς του µετατρεπτικού ενζύµου (α-ΜΕΑ)
Ο πρώτος α-ΜΕΑ αποµονώθηκε από το δηλητήριο του βραζιλιάνικου φιδιού Bothrops jaracaca το 1965
ανταγωνιστές ασβεστίου
α-αναστολείς
Άλλες οµάδες φαρµάκων που χρησιµοποιούνται στην υπέρταση είναι τα κεντρικώς δρώντα (µε κύριο εκπρόσωπο την κλονιδίνη) και τα περιφερικώς δρώντα συµπαθητικολυτικά (µε κύριο εκπρόσωπο την ρεζερπίνη αλκαλοειδές παράγωγο του φυτού Rauwolfia serprentina).
Κατά την εφαρµογή της φαρµακευτικής αγωγής θα πρέπει να δοθεί έµφαση στην χρονιότητα της νόσου και εποµένως στη συνέπεια της δια βίου λήψης των φαρµάκων από την πλευρά του ασθενούς.
Ο προβληµατισµός που δηµιουργείται αφορά τη φαρµακευτική ή µη φαρµακευτική αντιµετώπιση ενός µεγάλου ποσοστού πληθυσµού που υπάγεται στην ήπια υπέρταση. Και ο προβληµατισµός αυτός έχει τόσο ατοµικές όσο και κοινωνικοοικονοµικές προεκτάσεις. Στην Αµερική π.χ. που
υπάρχει ένας ενθουσιασµός υπέρ της επιθετικής αντιµετώπισης µε χρόνια χορήγηση φαρµάκων, ακόµα κα! δια την ήπια υπέρταση, δηµιουργήθηκαν εκατοµµύρια χρόνιων ασυµπτωµατικών ασθενών και η υπέρταση αναδείχθηκε ως η πιο πολυέξοδη ασθένεια. Από την άλλη, η τόσο ευρεία υπερκατανάλωση φαρµάκων µπορεί να προκαλέσει θανατηφόρες ή σοβαρές επιπλοκές (όπως η αλόγιστος χρήση διουρητικών µπορεί να οδηγήσει σε θανατηφόρες καρδιακές αρρυθµίες), ώστε να ανατρέψει το όφελος της µείωσης του καρδιαγγειακού θανάτου όπως έχει καταδειχθεί από µεγάλες πολυκεντρικές µελέτες.
Στηριζόµενοι στα προβλήµατα της ανωτέρω επιθετικής πολιτικής δια την ήπια υπέρταση οι επικριτές της θεωρούν ότι το όριο της διάγνωσης δεν σηµατοδοτεί κατ’ ανάγκη και το όριο για την θεραπεία, ούτε είναι φρόνιµο να πυροβολούµε ό,τι αποκλίνει ελαφρά από τα φυσιολογικά όρια. Αντί των φαρµάκων προτείνουν σαν µια µη φαρµακευτική αντιµετώπιση την προτροπή του ατόµου :
• στην µείωση του σωµατικού βάρους κυρίως σε συνδυασµό µε
- την άσκηση
- τον περιορισµό της λήψης αλατιού
- την αλλαγή διαιτητικών συνηθειών στην κατανάλωση τροφών
• απαλλαγµένων από συντηρητικά, λίπη καθώς και στον τρόπο παρασκευής τους
- στη µείωση του άγχους
- στην αποφυγή αλόγιστης κατανάλωσης αλκόολ
Ευνοϊκή επίδραση µπορεί να έχουν φυτικά παρασκευάσµατα καλίου, µαγνησίου, λάδι ψαριών και το σκόρδο.
Η πολιτική αυτή της µη φαρµακευτικής αγωγής έχει το πλεονέκτηµα :
• Να µην αισθάνεται το άτοµο ότι νοσεί
• Να στρέψει την προσοχή του ατόµου στην υγιεινή φροντίδα του εαυτού του ενάντια στις αρνητικές δια την υγεία του συνθήκες της εποχής του
• Τέλος, έχει το πλεονέκτηµα µιας πιο οικολογικής απάντησης σε µια νόσο, η οποία έχει συντηρήσει τεράστιες φαρµακευτικές βιοµηχανίες µε συνέπεια επιβάρυνση σε οικονοµικό κόστος και ρύπανση του περιβάλλοντος

Αρχείο Αναρτήσεων