Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Πόσο ασφαλής είναι ένας αθλητής

Προ ημερών, ανώτατο στέλεχος της Ελληνικής Ποδοσφαιρικής Ομοσπονδίας με ρώτησε: «Τι μπορεί να κάνει η Ομοσπονδία, ούτως ώστε να σταματήσουν οι αιφνίδιοι θάνατοι των ποδοσφαιριστών και γενικότερα των αθλητών;». Εύλογο το ερώτημα.

Η απάντηση είναι απλή. Με τα σημερινά δεδομένα, είναι αδύνατος ο μηδενισμός των αιφνίδιων θανάτων. Εκείνο το οποίο είναι εφικτό, είναι η λεπτομερής μελέτη εκείνου ο οποίος πρόκειται να ασχοληθεί με τον αθλητισμό, ούτως ώστε να ελαχιστοποιήσει τις πιθανότητες να υποστεί αιφνίδιο θάνατο, δεδομένου ότι για κάθε άνθρωπο η πιθανότητα, έστω και μικρή, να υποστεί αιφνίδιο θάνατο είναι πάντα υπαρκτή και διπλασιάζεται κατά τη στιγμή της έντονης άσκησης.

Κατά τη διάρκεια της έντονης άσκησης, η συνολική κυκλοφορία του αίματος γίνεται δυναμική, δηλαδή η ταχύτητα της ροής του αίματος μέσα στις αρτηρίες αυξάνει και ο οργανισμός κατακλύζεται από τις κατεχολαμίνες, οι οποίες είναι ειδικές ορμόνες του stress, που θεωρούνται τα «κλειδιά» που ανοίγουν την πόρτα των μηχανισμών του αιφνιδίου θανάτου. Ποια είναι, όμως, τα επιβαρυντικά στοιχεία, τα οποία θα πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής;

Το πιο ισχυρό επιβαρυντικό στοιχείο για έναν αθλητή και γενικότερα για ένα νεαρό άτομο είναι η ύπαρξη ιστορικού αιφνιδίων θανάτων σε μέλη της οικογένειάς του, στη γενιά του ή σε προηγούμενες γενιές. Το απλό ηλεκτροκαρδιογράφημα μπορεί να δώσει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με διαταραχές στον τρόπο με τον οποίο παράγεται και μεταδίδεται το ηλεκτρικό ρεύμα της καρδιάς από τη μια περιοχή στην άλλη.

Το υπερηχοκαρδιογράφημα μπορεί να καταγράψει διαταραχές στην υποδομή της καρδιάς, οι οποίες έχουν σχέση με ανεξήγητη υπερτροφία ή με αύξηση των διαστάσεων της καρδιάς, καθώς και στον τρόπο με τον οποίο συστέλλεται. Το υπερηχοκαρδιογράφημα μπορεί να απεικονίσει τυχόν υπάρχοντα προβλήματα στον τρόπο λειτουργίας των βαλβίδων της καρδιάς και των πιέσεων που ασκούνται στα τοιχώματά της.

Ολα αυτά τα ευρήματα, σε συνδυασμό με την κλινική εξέταση από έναν έμπειρο κλινικό καρδιολόγο, θέτουν δύο βασικά ερωτήματα για την περαιτέρω διερεύνηση ενός αθλητή. Εάν, δηλαδή, χρειάζεται να παρακολουθηθεί το ηλεκτροκαρδιογράφημά του επί ένα 48ωρο με ειδική καταγραφική συσκευή, που ονομάζεται Holter, ή εάν θα πρέπει να υποβληθεί σε καθετηριασμό και ηλεκτροφυσιολογική μελέτη, όπου θα αποδειχθεί αν υπάρχουν ανωμαλίες εκ γενετής σε ό,τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο εκφύονται οι στεφανιαίες αρτηρίες ή σπάνιες ηλεκτρικές διαταραχές που μπορούν να δημιουργήσουν αιφνίδιο θάνατο.

Εάν τελικά υπάρξουν, από όλες αυτές τις μελέτες, ενδείξεις για την παρουσία σπάνιων ηλεκτρικών διαταραχών (σύνδρομο Brugada, παρατεταμένο QT, κοιλιακές ταχυκαρδίες κτλ.), τότε ο αθλητής υποβάλλεται σε ενδελεχή μελέτη των γονιδίων του. Η αποκάλυψη της γονιδιακής ταυτότητας βοηθά περισσότερο στην ακριβέστερη ανεύρεση τυχόν υπάρχοντος κινδύνου και καθορισμό πρόγνωσης του μέλλοντος του αθλητή.

Ομως καμία εξέταση δεν υπάρχει μέχρι σήμερα που να προσδιορίζει 100% την επέλευση αιφνιδίου θανάτου ή να την αποκλείει 100%. Οι λόγοι είναι προφανείς. Αναμφισβήτητα, τα τελευταία 50 χρόνια έχουν συσσωρευθεί πολλές γνώσεις. Ομως, υπάρχουν ακόμα πολλοί άγνωστοι παράγοντες που καθορίζουν το εάν και πότε ακριβώς θα συμβεί ο αιφνίδιος θάνατος. Παρ' όλα αυτά, ο αθλητής που υποβάλλεται στη διαδικασία της λεπτομερούς κλινικοεργαστηριακής διερεύνησης ελαχιστοποιεί τις πιθανότητες μιας καρδιακής προσβολής.

Σήμερα υπάρχουν στα μεγάλα νοσοκομεία της χώρας ειδικές μονάδες μελέτης των νέων ατόμων. Ειδικότερα στο Αττικό Νοσοκομείο έχει, τελευταίως, προστεθεί ο εξειδικευμένος πολλαπλός έλεγχος, σε συνεργασία με τα αντίστοιχα μεγάλα ευρωπαϊκά και αμερικανικά κέντρα, ούτως ώστε να διερευνάται πλήρως ένας νέος άνθρωπος, και ιδιαιτέρως ο αθλητής.

Κατά συνέπεια, δεν χρειάζονται ούτε πρόσθετες δαπάνες για υλικοτεχνική υποδομή, ούτε υπάρχει έλλειμμα εξειδικευμένου ιατρικού δυναμικού. Εκείνο που χρειάζεται είναι η σωστή κλινική καρδιολογική αξιολόγηση ενός αθλητή και η παραπομπή του στα ειδικά μεγάλα καρδιολογικά κέντρα.

Αρχείο Αναρτήσεων