Καρδιολογικό Βήμα

Πρόληψη και θεραπεία καρδιοπαθειών

Υψηλή χοληστερίνη: Διάγνωση, αντιμετώπιση, διατροφή, θεραπεία, φάρμακα

1. Γιατί πρέπει να μας απασχολεί η χοληστερόλη του αίματος;
Είναι πλέον γνωστό ότι όσο περισσότερο αυξημένη είναι η χοληστερόλη του αίματος, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος να πάθουμε κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα (π.χ. στηθάγχη, έμφραγμα του μυοκαρδίου, ισχαιμικό αγγειακό εγκεφαλικό  επεισόδιο κ.τ.λ.). Τα καρδιαγγειακά νοσήματα σήμερα αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες κοινωνίες και σκοτώνουν περισσότερα άτομα σε σύγκριση με τις άλλες αιτίες θανάτου μαζί (καρκίνοι, ατυχήματα κ.τ.λ.). Πολλά μάλιστα από αυτά τα άτομα είναι νεαρής ηλικίας και πεθαίνουν ξαφνικά. Επιπρόσθετα, τα καρδιαγγειακά νοσήματα προκαλούν μεγάλη νοσηρότητα, δηλαδή οι ασθενείς πρέπει να επισκέπτονται συχνά το γιατρό τους ή και να εισάγονται στο νοσοκομείο, να παίρνουν πολλά φάρμακα για όλη τους τη ζωή, να υποβάλλονται σε εξετάσεις και σε χειρουργικές επεμβάσεις κ.τ.λ. Έτσι, η ποιότητα της ζωής μας υποβαθμίζεται, ενώ το κοινωνικό και οικονομικό κόστος μεγαλώνει. Κατά συνέπεια, για να είμαστε υγιείς και να ζούμε περισσότερο και καλύτερα πρέπει να διατηρούμε τη χοληστερόλη μας σε χαμηλά επίπεδα.
2. Τι είναι η χοληστερόλη;
Η χοληστερόλη είναι μία χημική ουσία απαραίτητη για τη ζωή. Ο οργανισμός μας χρησιμοποιεί τη χοληστερόλη για να φτιάξει τη μεμβράνη (δηλαδή το περίβλημα) των κυττάρων μας, για να συνθέσει διάφορες ορμόνες κ.τ.λ. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι χωρίς χοληστερόλη κανένας ζωικός οργανισμός (ούτε φυσικά και ο άνθρωπος) δεν μπορεί να επιβιώσει.
3. Από πού βρίσκει ο οργανισμός μας τη χοληστερόλη;
Ο οργανισμός μας παίρνει ένα μέρος της χοληστερόλης που χρειάζεται με την τροφή. Εντούτοις, την περισσότερη χοληστερόλη την φτιάχνει μόνος του. Το σημαντικότερο «εργοστάσιο» παραγωγής χοληστερόλης είναι το συκώτι μας. Η χοληστερόλη κυκλοφορεί με το αίμα μέσα στον οργανισμό. Στο αίμα βρίσκεται συνδεδεμένη με ειδικά «οχήματα μεταφοράς» που ονομάζονται λιποπρωτεΐνες. Με αυτόν τον τρόπο η χοληστερόλη φθάνει από το έντερο ή το συκώτι στα άλλα όργανα που την έχουν ανάγκη.
4. Αφού η χοληστερόλη είναι απαραίτητη για τη ζωή γιατί λέμε ότι κάνει κακό στην καρδιά και τα αγγεία μας;
Ο οργανισμός μας έχει ανάγκη από σχετικά μικρές ποσότητες χοληστερόλης και είναι γεγονός ότι χωρίς αυτή δεν μπορεί να ζήσει. Εντούτοις, όταν η χοληστερόλη στο αίμα αυξηθεί πάνω από αυτή την απαραίτητη ποσότητα, τότε αρχίζουν να εμφανίζονται τα προβλήματα που αναφέραμε (ερώτηση 1). Συγκεκριμένα, όταν υπάρχει μεγάλη ποσότητα χοληστερόλης στο αίμα, τότε αυτή πηγαίνει και «κάθεται» στο τοίχωμα των αγγείων. Έτσι, το τοίχωμα των αγγείων «παχαίνει» και αρχίζει να δημιουργείται η λεγόμενη αθηρωματική πλάκα. Αυτή η διαδικασία μοιάζει με το «πουρί» που πιάνουν οι σωλήνες του νερού. Όσο αυτή η πλάκα μεγαλώνει, τόσο στενεύει το αγγείο και μειώνεται η ποσότητα του αίματος και του οξυγόνου που φθάνει στα διάφορα όργανα. Αυτό το φαινόμενο παρατηρείται συχνότερα στα αγγεία της καρδιάς, του εγκεφάλου, των κάτω άκρων και του εντέρου. Όταν στενέψουν τα αγγεία που μεταφέρουν αίμα στην καρδιά τότε έχουμε συμπτώματα στηθάγχης. Αν κάποια στιγμή αυτή η αθηρωματική πλάκα «σπάσει», τότε το αγγείο μπορεί να φράξει τελείως και να εμφανισθεί ένα οξύ καρδιαγγειακό επεισόδιο π.χ. ένα έμφραγμα του μυοκαρδίου.
Συμπερασματικά, το πρόβλημα βρίσκεται στην ποσότητα της χοληστερόλης που κυκλοφορεί στο αίμα μας. Όταν αυτή είναι μεγαλύτερη από όση πραγματικά χρειαζόμαστε τότε κινδυνεύουμε να πάθουμε καρδιαγγειακά νοσήματα.
5. Είναι όλη η χοληστερόλη που κυκλοφορεί στο αίμα μας βλαπτική όταν είναι αυξημένη;
Όχι. Η ολική χοληστερόλη του αίματος αποτελείται από την «κακή» και την «καλή» χοληστερόλη. Η «κακή» χοληστερόλη, που είναι και η περισσότερη, βρίσκεται στο όχημα μεταφοράς που ονομάζεται LDL και είναι αυτή που προκαλεί τη ζημιά στα αγγεία. Έτσι, όση περισσότερη «κακή» (LDL) χοληστερόλη έχουμε, τόσο περισσότερο κινδυνεύουμε να πάθουμε κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα. Αντίθετα, η «καλή» χοληστερόλη βρίσκεται στο όχημα μεταφοράς που ονομάζεται ΗDL. Η «καλή» (ΗDL) χοληστερόλη προστατεύει από την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων γιατί μαζεύει την περίσσεια χοληστερόλη που έχει καθίσει στο τοίχωμα των αγγείων και τη μεταφέρει πίσω στο συκώτι. Επομένως, όση περισσότερη «καλή» (ΗDL) χοληστερόλη έχουμε, τόσο λιγότερο κινδυνεύουμε να εμφανίσουμε κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα. Έτσι, δεν μας αρκεί να γνωρίζουμε μόνο την ολική χοληστερόλη που κυκλοφορεί στο αίμα μας, αλλά πρέπει να γνωρίζουμε πόση από αυτή είναι «καλή» και πόση είναι «κακή».
6. Με ποιο τρόπο μπορούμε να μάθουμε πόση χοληστερόλη κυκλοφορεί στο αίμα μας;
Με μία απλή εξέταση αίματος. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η νηστεία τουλάχιστον 12 ωρών πριν από την εξέταση (επιτρέπεται μόνο να πίνουμε νερό ή και τα χάπια μας). Αν π.χ. είναι να κάνουμε την εξέταση στις 9 το πρωί, τότε από τις 9 το βράδυ της προηγούμενης ημέρας δεν πρέπει να φάμε τίποτε. Οι διαβητικοί ασθενείς δεν πρέπει να πάρουν το χάπι τους για το ζάχαρο ή να κάνουν την ένεση ινσουλίνης το πρωί της ημέρας της εξέτασης εξαιτίας του κινδύνου εμφάνισης υπογλυκαιμίας.
Το εργαστήριο μετρά την ποσότητα (συγκέντρωση) της ολικής χοληστερόλης, της «καλής» (ΗDL) χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων. Τα νούμερα της απάντησης αντιστοιχούν σε χιλιοστόγραμμα ανά δεκατόλιτρο (mg/dL). Το εργαστήριο δεν μετράει απευθείας την «κακή» (LDL) χοληστερόλη. Ο υπολογισμός της «κακής» (LDL) χοληστερόλης γίνεται σε 3 βήματα: 1ον) διαιρούμε τα τριγλυκερίδια δια του 5, 2ον) προσθέτουμε στο αποτέλεσμα της διαίρεσης την «καλή» (ΗDL) χοληστερόλη και 3ον) αφαιρούμε αυτό το άθροισμα από την ολική χοληστερόλη. Πρέπει να σημειωθεί ότι αν τα τριγλυκερίδια είναι πάνω από 400 mg/dL δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε αυτόν τον κανόνα.
7. Υπάρχουν άλλοι παράγοντες, εκτός από την αυξημένη «κακή» (LDL) χοληστερόλη, που ευθύνονται για την εμφάνιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων;
Αν και η «κακή» (LDL) χοληστερόλη θεωρείται ίσως ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων, εντούτοις υπάρχουν και άλλοι τέτοιοι παράγοντες κινδύνου. Οι σημαντικότεροι από αυτούς είναι: 1) το κάπνισμα, 2) η αρτηριακή υπέρταση, 3) τα χαμηλά επίπεδα της «καλής» (ΗDL) χοληστερόλης (μικρότερα από 40 mg/dL), 4) η ηλικία (πάνω από 45 έτη για τους άνδρες και πάνω από 55 έτη για τις γυναίκες), 5) η ύπαρξη οικογενειακού ιστορικού (σε πρώτου βαθμού συγγενείς) πρώιμης καρδιαγγειακής νόσου (δηλαδή να είχε εμφανισθεί ένα καρδιαγγειακό επεισόδιο σε ηλικία κάτω από τα 55 έτη για τους άνδρες και κάτω από τα 65 έτη για τις γυναίκες συγγενείς).
Οι ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη και όσοι έχουν ήδη καρδιαγγειακή νόσο (δηλαδή όταν το ίδιο το άτομο έχει π.χ. στηθάγχη, ανεύρυσμα αορτής, διαλείπουσα χωλότητα, νόσο των καρωτίδων κ.τ.λ.) έχουν πολύ μεγάλο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Επίσης, η παχυσαρκία και η καθιστική ζωή αυξάνουν σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Πρέπει να σημειωθεί ότι όσους περισσότερους από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου έχει κάποιο άτομο, τόσο πιο πολύ κινδυνεύει να εμφανίσει ένα καρδιαγγειακό νόσημα. Έτσι, τα άτομα ενός πληθυσμού χωρίζονται σε υψηλού, μέτριου και χαμηλού καρδιαγγειακού κινδύνου. Υψηλού κινδύνου είναι τα άτομα που έχουν ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή σακχαρώδη διαβήτη ή πολλούς παράγοντες κινδύνου μαζί. Μέτριου κινδύνου χαρακτηρίζονται τα άτομα που έχουν αρκετούς (περισσότερους από δύο) παράγοντες κινδύνου μαζί, ενώ χαμηλού κινδύνου τα άτομα που έχουν κανέναν ή το πολύ έναν παράγοντα κινδύνου.
8. Ποιες είναι οι «φυσιολογικές τιμές» για τη χοληστερόλη του αίματος;
Ισχύει ο παρακάτω γενικός κανόνας:
1) Για την ολική χοληστερόλη: επίπεδα κάτω από 200 mg/dL θεωρούνται επιθυμητά, από 200 έως 240 mg/dL οριακά αυξημένα και πάνω από 240 mg/dL αυξημένα.
2) Για την «καλή» (ΗDL) χοληστερόλη: επίπεδα κάτω από 40 mg/dL θεωρούνται χαμηλά, ενώ πάνω από 60 mg/dL θεωρούνται αυξημένα και το άτομο κινδυνεύει λιγότερο.
3) Για την «κακή» (LDL) χοληστερόλη: επίπεδα κάτω από 100 mg/dL θεωρούνται ιδανικά, από 100 έως 130 mg/dL σχεδόν ιδανικά, από 130 έως 160 οριακά αυξημένα, από 160 έως 190 mg/dL αυξημένα και πάνω από 190 mg/dL πολύ αυξημένα.
9. Γιατί αυξάνονται τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης; Φταίει η κληρονομικότητα ή η κακή διατροφή και ο σύγχρονος τρόπος ζωής;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ευθύνεται ένας συνδυασμός παραγόντων. Έτσι, συμβαίνει συχνά ένα άτομο να έχει κάποιο κληρονομικό πρόβλημα, π.χ. να παράγει περισσότερη χοληστερόλη από το «κανονικό» ή να μην μπορεί να τη μεταβολίσει αποτελεσματικά. Αν αυτό το άτομο κάνει κακή διατροφή, είναι παχύσαρκο, δεν ασκείται κ.τ.λ., τότε μπορεί να εμφανίσει υψηλά επίπεδα «κακής» (LDL) χοληστερόλης. Σε άλλες περιπτώσεις το πρόβλημα είναι καθαρά κληρονομικό και αρχίζει ήδη από την παιδική ηλικία (π.χ. στην οικογενή υπερχοληστερολαιμία). Τέλος, σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει κάποιο άλλο αίτιο που αυξάνει τη χοληστερόλη (π.χ. υποθυρεοειδισμός, νοσήματα των νεφρών, ορισμένα φάρμακα κ.α.).
10. Πότε πρέπει να κάνουμε εξέταση ελέγχου (τσεκ απ) για τη χοληστερόλη;
Κάθε άτομο ηλικίας μεγαλύτερης των 20 ετών πρέπει να ελέγξει τα επίπεδα των λιπιδίων του [ολική χοληστερόλη, «καλή» (HDL) χοληστερόλη, «κακή» (LDL) χοληστερόλη και τριγλυκεριδία] (ερώτηση 6). Αν αυτά βρίσκονται μέσα στα φυσιολογικά όρια, τότε πρέπει να ελέγχονται περίπου κάθε 5 χρόνια. Εντούτοις, αν διαπιστωθεί κάποιο πρόβλημα τότε τη συχνότητα του ελέγχου την καθορίζει ο γιατρός του. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις που υπάρχει κάποιο κληρονομικό πρόβλημα είναι πιθανό ο γιατρός να συστήσει να εξετασθούν και τα μικρά παιδιά μιας οικογένειας.
11. Τι είναι τα τριγλυκερίδια;
Τα τριγλυκερίδια είναι και αυτά λιπίδια που κυκλοφορούν στο αίμα συνδεδεμένα με «οχήματα μεταφοράς». Τα «οχήματα μεταφοράς» που κουβαλούν κατά κύριο λόγο τριγλυκερίδια είναι διαφορετικά από αυτά που κουβαλούν κατά κύριο λόγο χοληστερόλη. Φαίνεται ότι όσο αυξάνουν τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων τόσο αυξάνει και ο καρδιαγγειακός κίνδυνος. Επίσης, πολύ συχνά τα υψηλά τριγλυκερίδια συνυπάρχουν με χαμηλά επίπεδα «καλής» (ΗDL) χοληστερόλης.
Τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων διακρίνονται ως εξής: φυσιολογικά όταν είναι μικρότερα από 150 mg/dL, οριακά αυξημένα όταν είναι από 150 έως 200 mg/dL, αυξημένα όταν είναι από 200 έως 500 mg/dL και πολύ αυξημένα όταν είναι πάνω από 500 mg/dL. Όταν τα τριγλυκερίδια είναι πολύ αυξημένα (πάνω από 500 mg/dL) τότε αυξάνει σημαντικά ο κίνδυνος εμφάνισης οξείας παγκρεατίτιδας. Η οξεία παγκρεατίτιδα (που σημαίνει οξεία φλεγμονή του παγκρέατος) είναι μία πολύ σοβαρή και δυνητικά θανατηφόρος πάθηση.
Τα τριγλυκερίδια μπορεί να είναι αυξημένα εξαιτίας κληρονομικών ή άλλων λόγων. Έτσι, η κατάχρηση οινοπνεύματος, ορισμένα φάρμακα, ο σακχαρώδης διαβήτης, η εγκυμοσύνη, η παχυσαρκία κ.τ.λ. είναι ορισμένα από τα αίτια που αυξάνουν τα τριγλυκερίδια.
12. Πόσο πρέπει να είναι τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα εξαρτάται από τον καρδιαγγειακό κίνδυνο που διατρέχει κάθε άτομο (ερώτηση 7). Αν ένας ασθενής έχει υψηλό κίνδυνο τότε τα ιδανικά επίπεδα «κακής» (LDL) χοληστερόλης είναι κάτω από 100 mg/dL. Αν ένας άλλος ασθενής είναι μέτριου κινδύνου τότε πρέπει να έχει επίπεδα «κακής» (LDL) χοληστερόλης κάτω από 130 mg/dL, ενώ αν είναι χαμηλού κινδύνου τότε επίπεδα «κακής» (LDL) χοληστερόλης κάτω από 160 mg/dL είναι ικανοποιητικά. Πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένοι ασθενείς διατρέχουν εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο (π.χ. ένας διαβητικός ασθενής με έμφραγμα του μυοκαρδίου). Σε αυτή την περίπτωση είναι σκόπιμο τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης να είναι πολύ χαμηλά (ακόμη και κάτω από 70 mg/dL). Ο γιατρός μας είναι αυτός που τελικά θα προσδιορίσει τα ιδανικά επίπεδα «κακής» (LDL) χοληστερόλης που πρέπει να έχουμε.
Επίσης, είναι σκόπιμο τα επίπεδα της «καλής» (ΗDL) χοληστερόλης να είναι πάνω από 40 mg/dL και των τριγλυκεριδίων κάτω από 150 mg/dL σε όλους τους ασθενείς.
13. Τι είναι το μεταβολικό σύνδρομο;
Λέμε ότι ένα άτομο έχει το μεταβολικό σύνδρομο όταν συνυπάρχουν ταυτόχρονα πολλές μεταβολικές διαταραχές με αποτέλεσμα να αυξάνει ο καρδιαγγειακός του κίνδυνος. Οι πιο σημαντικές από αυτές τις μεταβολικές διαταραχές είναι: 1) η κοιλιακή παχυσαρκία (δηλαδή η συγκέντρωση λίπους στην κοιλιά), 2) τα υψηλά επίπεδα τριγλυκεριδίων, 3) τα χαμηλά επίπεδα «καλής» (ΗDL) χοληστερόλης, 4) η αυξημένη αρτηριακή πίεση και 5) το αυξημένο ζάχαρο στο αίμα. Αν κάποιος έχει τουλάχιστον τρεις από αυτές τις πέντε διαταραχές τότε λέμε ότι έχει το μεταβολικό σύνδρομο. Ένας ασθενής με μεταβολικό σύνδρομο έχει μεγάλο κίνδυνο να εμφανίσει κάποιο καρδιαγγειακό νόσημα, καθώς και σακχαρώδη διαβήτη. Φαίνεται ότι η παχυσαρκία και η καθιστική ζωή είναι τα κυριότερα αίτια του συνδρόμου. Στην Ελλάδα ένα στα τέσσερα άτομα στο γενικό πληθυσμό έχουν το μεταβολικό σύνδρομο και η τάση είναι να αυξηθεί και άλλο η συχνότητα του συνδρόμου. Έτσι, δίκαια το μεταβολικό σύνδρομο έχει χαρακτηρισθεί ως η σύγχρονη επιδημία της εποχής μας.
14. Πότε χρειάζεται να ξεκινήσουμε θεραπεία για να μειώσουμε τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης;
Όταν τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης είναι μεγαλύτερα από αυτά που συνιστώνται ανάλογα με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο του κάθε ατόμου (ερώτηση 12) τότε πρέπει να ξεκινήσει η θεραπεία μείωσή τους. Αυτή η θεραπεία περιλαμβάνει την εφαρμογή μη φαρμακευτικών μέτρων, καθώς και τη χορήγηση φαρμάκων.
15. Πώς μπορούμε να μειώσουμε την «κακή» (LDL) χοληστερόλη και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο χωρίς να πάρουμε φάρμακα;
Τα μη φαρμακευτικά μέτρα για τη μείωση την «κακής» (LDL) χοληστερόλης και επομένως και του καρδιαγγειακού κινδύνου περιλαμβάνουν: 1) την άμεση διακοπή του καπνίσματος για τους καπνιστές, 2) το χάσιμο βάρους, 3) την υιοθέτηση μιας υγιεινής διατροφής και 4) τη σωματική άσκηση.
16. Τι πρέπει να τρώμε για να μειώσουμε την «κακή» (LDL) χοληστερόλη;
Σε γενικές γραμμές μία υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή πρέπει να περιλαμβάνει:
1) Τη μείωση των κεκορεσμένων (ζωικών) λιπών κάτω από το 7% των ολικών θερμίδων. Με άλλα λόγια πρέπει να τρώμε λιγότερο κόκκινο κρέας (π.χ. μία μόνο φορά την εβδομάδα χοιρινό ή μοσχαρίσιο κρέας), καθώς και λιγότερο βούτυρο, τυρί και γάλα. Τα έτοιμα και τα γρήγορα (φαστ φουντ) φαγητά είναι συνήθως πολύ πλούσια σε λίπη. Εναλλακτικά μπορούμε να προτιμούμε τα προϊόντα που έχουν λιγότερο λίπος (λάιτ), το άπαχο κρέας, τα πουλερικά (χωρίς την πέτσα), τα ολικής άλεσης δημητριακά, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα ψάρια. Καλό επίσης είναι να προτιμούμε τις φυτικές μαργαρίνες αντί για βούτυρο. Τα φυτικά προϊόντα (όπως είναι τα φρούτα, τα λαχανικά, το ρύζι και οι πατάτες) δεν έχουν καθόλου χοληστερόλη ή κεκορεσμένα λίπη.
2) Τα πολυακόρεστα λίπη πρέπει να αποτελούν έως και 10% των ολικών θερμίδων. Ιδιαίτερα ευεργετικά για την υγεία είναι τα ψάρια και επομένως είναι καλό να τρώμε ψάρι 2-3 φορές την εβδομάδα. Επίσης, πολυακόρεστα λίπη βρίσκουμε και στους ξηρούς καρπούς, τη σόγια, τους ηλιόσπορους και το καλαμπόκι.
3) Τα μονοακόρεστα λίπη πρέπει να αποτελούν έως και το 20% των ολικών θερμίδων. Έτσι, μπορούμε να χρησιμοποιούμε το ελαιόλαδο στη διατροφή μας (π.χ. στη μαγειρική, στις σαλάτες κ.τ.λ.).
Το συνολικό ποσοστό του λίπους της διατροφής δεν πρέπει να υπερβαίνει το 30% του συνόλου των θερμίδων που τρώμε. Επίσης, πρέπει να αποφεύγουμε τα λεγόμενα τρανς λιπαρά οξέα που βρίσκονται σε τηγανητά φαστ φουντ φαγητά και σε ορισμένα τυποποιημένα προϊόντα (π.χ. ορισμένα μπισκότα, κράκερς, κούκις και ντόνατς).
4) Οι υδατάνθρακες πρέπει να αποτελούν το 50-60% των θερμίδων και πρέπει να αποφεύγονται τροφές πλούσιες σε ζάχαρη (π.χ. γλυκά, χυμοί, αναψυκτικά κ.α.).
5) Οι πρωτεΐνες πρέπει να αποτελούν περίπου το 15% των θερμίδων που προσλαμβάνουμε.
6) Η χοληστερόλη που παίρνουμε από τις τροφές πρέπει να είναι λιγότερη από 200 mg την ημέρα. Τροφές πλούσιες σε χοληστερόλη είναι τα αυγά (και ιδίως ο κρόκος), το συκώτι και τα διάφορα ζωικά λίπη. Δεν πρέπει να τρώμε περισσότερα από 2-3 αυγά την εβδομάδα. Πολλές τυποποιημένες τροφές (κέικ, μπισκότα) και γλυκά με κρέμες είναι πλούσια σε χοληστερόλη.
7) Κάθε ημέρα πρέπει να τρώμε 20-30 γραμμάρια διαλυτών ινών. Τροφές πλούσιες σε διαλυτές ίνες είναι τα δημητριακά, τα όσπρια, τα φρούτα και τα λαχανικά.
8) Τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν ορισμένες τροφές πλούσιες σε φυτικές στερόλες/στανόλες (μαργαρίνη, γάλα και γιαούρτι). Συνιστάται η πρόσληψη περίπου 2 γραμμαρίων την ημέρα φυτικών στερολών/στανολών (μέσα σε εμπλουτισμένες τροφές) σε άτομα που έχουν υψηλή χοληστερόλη ή σε άτομα με καρδιαγγειακά νοσήματα. Μία τέτοια πρόσληψη μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης κατά περίπου 10%.
9) Ορισμένες τροφές φαίνεται να έχουν ευεργετικές δράσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα. Οι τροφές αυτές ονομάζονται «λειτουργικές» και αποτελούν αντικείμενο έρευνας. Τέτοιες τροφές είναι: α) οι τροφές πλούσιες σε διαλυτές ίνες που αναφέρθηκαν παραπάνω, β) η βρώμη, γ) το ψύλλιο, δ) η σόγια, ε) το τσάι και άλλες τροφές πλούσιες σε φλαβονοειδή, στ) το σκόρδο, ζ) οι ξηροί καρποί και η) το κακάο και πιθανά η «μαύρη» σοκολάτα.
10) Η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ (π.χ. 2-3 ποτηράκια κόκκινο κρασί την ημέρα) φαίνεται ότι έχει ευεργετική επίδραση στο καρδιαγγειακό σύστημα. Εντούτοις, η υπερβολική κατανάλωση οινοπνεύματος μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για την υγεία. Επίσης, το πολύ αλκοόλ ανεβάζει την πίεση και τα τριγλυκερίδια και προσθέτει πολλές άσκοπες θερμίδες στον οργανισμό.
11) Είναι καλύτερα να προτιμούμε τον καφέ φίλτρου ή το στιγμιαίο καφέ από τον μη φιλτραρισμένο καφέ (εσπρέσο ή βραστό καφέ).
Συμπερασματικά, μία διατροφή που μοιάζει με τη Μεσογειακή και είναι πτωχή σε ζωικά λίπη και πλούσια σε ψάρια, ελαιόλαδο, φρούτα, όσπρια και λαχανικά είναι ιδανική για την υγεία μας. Επίσης, είναι σημαντικό να προτιμάμε πιο υγιεινούς τρόπους μαγειρέματος, π.χ. βράσιμο και ψήσιμο στη σχάρα, στον ατμό, στο φούρνο ή στα μικροκύματα αντί για τηγάνισμα. Είναι ακόμη χρήσιμο να συμβουλευόμαστε τη συσκευασία κάθε προϊόντος για το είδος και την ποσότητα των λιπών που περιέχει.
Η διατροφή πρέπει να εξατομικεύεται με βάση τις προτιμήσεις του κάθε ατόμου και τον τρόπου ζωής του. Μερικές φορές χρειάζεται η βοήθεια ειδικού διαιτολόγου.
17. Πόσα κιλά πρέπει να χάσουμε για να βελτιώσουμε τα λιπίδιά μας;
Η απώλεια περίπου 5 κιλών σε ένα διάστημα 6 μηνών είναι αρκετή για να βελτιωθούν σημαντικά τα λιπίδια, το ζάχαρο και η πίεση. Για να χάσουμε κιλά πρέπει να τρώμε λιγότερο και να ξοδεύουμε περισσότερες θερμίδες κάνοντας σωματική άσκηση. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να μην ξαναπάρουμε τα κιλά που χάσαμε, όπως δυστυχώς συμβαίνει στην πλειοψηφία των περιπτώσεων.
18. Χρειάζεται να πάμε γυμναστήριο για να κάνουμε σωματική άσκηση;
Όχι. Οι οδηγίες συστήνουν μία μέτρια σωματική άσκηση για περίπου 30 λεπτά την ημέρα τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας. Αυτό μπορεί να γίνει κάνοντας π.χ. γρήγορο περπάτημα ή ποδήλατο ή κολύμπι. Επίσης, πρέπει να ενσωματώσουμε τη σωματική άσκηση στην καθημερινή ζωή μας, π.χ. να ανεβαίνουμε τις σκάλες αντί να παίρνουμε το ασανσέρ, να περπατάμε όποτε μας δίνεται η ευκαιρία αντί να χρησιμοποιούμε το αυτοκίνητο κ.τ.λ.
19. Πόσο μειώνουν τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης όλα αυτά τα μη φαρμακευτικά μέτρα;
Έχει υπολογισθεί ότι αν εφαρμόσουμε όλα τα παραπάνω υγιεινοδιαιτητικά μέτρα μπορούμε να μειώσουμε τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης μέχρι και 30-35% και έτσι να αποφύγουμε τη χορήγηση φαρμάκων. Επιπρόσθετα, θα μειωθεί το σωματικό βάρος, θα έχουμε καλύτερη υγεία, περισσότερη ευεξία και αυτοπεποίθηση, καθώς και μικρότερες πιθανότητες να εμφανίσουμε σακχαρώδη διαβήτη. Τα μη φαρμακευτικά μέτρα αντιμετωπίζουν επίσης αποτελεσματικά και το μεταβολικό σύνδρομο (ερώτηση 13).
20. Πότε χρειάζεται να πάρουμε φάρμακα που μειώνουν την «κακή» (LDL) χοληστερόλη;
Στην περίπτωση που μετά από 3-6 μήνες δίαιτας και άσκησης τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης εξακολουθούν να είναι πάνω από τα ιδανικά (ερώτηση 12), τότε πιθανά ο γιατρός να μας χορηγήσει κάποιο φάρμακο που μειώνει τα επίπεδα της «κακής» (LDL) χοληστερόλης. Σε ορισμένες περιπτώσεις ασθενών υψηλού κινδύνου είναι δυνατό να ξεκινήσει ταυτόχρονα η μη φαρμακευτική αγωγή και η χορήγηση φαρμάκων. Πρέπει να τονισθεί ότι ακόμη και μετά την έναρξη της φαρμακευτικής αγωγής πρέπει να συνεχίζουμε να εφαρμόζουμε τα μη φαρμακευτικά μέτρα.
21. Ποια φάρμακα υπάρχουν για τη μείωση της «κακής» (LDL) χοληστερόλης;
Σήμερα υπάρχουν αποτελεσματικά και ασφαλή φάρμακα για τη μείωση της «κακής» (LDL) χοληστερόλης. Αυτά τα φάρμακα μπορούν να διακριθούν σε δύο κατηγορίες: 1) Σε αυτά που εμποδίζουν την απορρόφηση της χοληστερόλης από το έντερο. Εδώ ανήκουν η χολεστυραμίνη και ένα νεότερο φάρμακο, η εζετιμίμπη. 2) Σε όσα μειώνουν τη σύνθεση χοληστερόλης στο συκώτι. Εδώ ανήκουν οι στατίνες.
Επίσης, υπάρχουν άλλα φάρμακα που μειώνουν τα τριγλυκερίδια ή και αυξάνουν τα επίπεδα της «καλής» (ΗDL) χοληστερόλης. Τέτοια φάρμακα είναι οι φιμπράτες, τα ιχθυέλαια και το νικοτινικό οξύ.
22. Τα φάρμακα για τη χοληστερόλη πρέπει να τα παίρνουμε κάθε μέρα και για πόσο χρόνο;
Τα φάρμακα για τη χοληστερόλη πρέπει να τα παίρνουμε κάθε μέρα από τη στιγμή που μας τα χορήγησε ο γιατρός. Επίσης, θα χρειασθεί κατά πάσα πιθανότητα να τα παίρνουμε για όλη τη ζωή μας. Αξίζει να επισημανθεί ότι οι στατίνες πρέπει να χορηγούνται το βράδυ πριν τη νυχτερινή κατάκλιση.
23. Έχω ακούσει ότι οι στατίνες κάνουν ζημιά στο συκώτι και ότι προκαλούν καρκίνο. Είναι αλήθεια;
Οι στατίνες αποτελούν σήμερα τα περισσότερο χρησιμοποιούμενα φάρμακα παγκοσμίως. Εκατομμύρια ασθενείς παίρνουν στατίνες εδώ και πολλά χρόνια. Επίσης, οι στατίνες είναι τα φάρμακα που έχουν μελετηθεί περισσότερο από κάθε άλλη κατηγορία φαρμάκων μέχρι τώρα. Αυτή η μεγάλη εμπειρία που έχει αποκτηθεί από τη χρήση των στατινών δείχνει ότι πρόκειται για απολύτως ασφαλή φάρμακα, τα οποία μειώνουν τα καρδιαγγειακά επεισόδια και κυρίως μειώνουν την ολική θνησιμότητα, δηλαδή κάνουν τους ασθενείς να ζουν περισσότερο. Αυτός είναι και ο λόγος που σε ορισμένες χώρες (π.χ. στη Μεγάλη Βρετανία) κάποιες στατίνες μπορούν να χορηγηθούν ακόμη και χωρίς ιατρική συνταγή.
Οι μελέτες έδειξαν ότι οι στατίνες δεν προκαλούν καρκίνο, ίσως μάλιστα να έχουν και ορισμένες αντικαρκινικές ιδιότητες. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορούν να αυξήσουν τα ένζυμα (τις τρανσαμινάσες) του συκωτιού. Η περισσότερο σοβαρή παρενέργεια από τη χρήση των στατινών (και ευτυχώς πολύ σπάνια) είναι η μυοπάθεια που εκδηλώνεται με πόνους στους μύες. Εντούτοις, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, αν διακοπεί έγκαιρα η χορήγηση του φαρμάκου και απευθυνθούμε στο γιατρό μας δεν διατρέχουμε κανένα κίνδυνο. Τέλος, οφείλουμε να ενημερώνουμε κάθε γιατρό που επισκεπτόμαστε ότι παίρνουμε στατίνη, ώστε να μη μας χορηγήσει κάποιο φάρμακο που δεν πρέπει να το παίρνουμε μαζί με τη στατίνη.

Αρχείο Αναρτήσεων